Orzeczenie · 2024-09-20

II CSKP 1384/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2024-09-20
SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy
roboty budowlanepodwykonawcainwestorwynagrodzeniekaucja gwarancyjnasolidarna odpowiedzialnośćskarga kasacyjnaSąd Najwyższy

Sprawa dotyczyła roszczenia podwykonawcy robót budowlanych (B. W.) wobec inwestora (L. S.A.) o zapłatę części zatrzymanego wynagrodzenia. Powódka wykonała instalacje elektryczne na podstawie umowy podwykonawczej z generalnym wykonawcą (D. S.A.). Umowa przewidywała zatrzymanie do 90% wynagrodzenia jako zabezpieczenie, z możliwością potrącenia przez zamawiającego (generalnego wykonawcę) lub inwestora (pozwanego) w określonych sytuacjach. W związku z problemami finansowymi generalnego wykonawcy, inwestor zapewnił podwykonawców o regulowaniu zobowiązań. Sąd Okręgowy zasądził część dochodzonej kwoty, a Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji obu stron, zmienił wyrok, zasądzając dalszą kwotę i koszty. Sąd Apelacyjny uznał, że zatrzymana kwota stanowiła część wynagrodzenia, za którą pozwana jako inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność na podstawie art. 647¹ § 3 k.c., a nie kaucję gwarancyjną. Pozwana spółka L. S.A. wniosła skargę kasacyjną, kwestionując m.in. błędne zastosowanie przepisów o potrąceniu i kaucji gwarancyjnej. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego. Podkreślono, że kluczowe jest ustalenie woli stron umowy i rzeczywistego charakteru prawnego zatrzymanej kwoty. Sąd Najwyższy wskazał, że zatrzymanie części wynagrodzenia, nawet nazwane w umowie kaucją gwarancyjną, nie jest tożsame z kaucją w rozumieniu prawnym, która wymaga przeniesienia własności środków pieniężnych. W sytuacji, gdy nie doszło do ustanowienia kaucji gwarancyjnej zgodnie z przepisami, zatrzymana kwota pozostaje częścią wynagrodzenia, za którą inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie, że zatrzymana część wynagrodzenia podwykonawcy, nawet nazwana w umowie kaucją gwarancyjną, pozostaje jego należnością, za którą inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność, jeśli nie spełnia cech kaucji w rozumieniu prawnym.

Ograniczenia stosowania

Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy postanowień umowy dotyczących zabezpieczeń.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zatrzymana przez inwestora część wynagrodzenia podwykonawcy, nazwana w umowie kaucją gwarancyjną, stanowi faktycznie kaucję gwarancyjną, czy też pozostaje częścią wynagrodzenia, za którą inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zatrzymana część wynagrodzenia, nawet nazwana w umowie kaucją gwarancyjną, nie jest kaucją w rozumieniu prawnym, jeśli nie doszło do przeniesienia własności środków pieniężnych. Pozostaje ona częścią wynagrodzenia, za którą inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że o charakterze prawnym zabezpieczenia decyduje rzeczywista wola stron i konstrukcja prawna umowy, a nie tylko użyta terminologia. Kaucja gwarancyjna wymaga przeniesienia własności środków pieniężnych, podczas gdy zatrzymanie części wynagrodzenia jest jedynie przesunięciem terminu płatności i nie powoduje wygaśnięcia obowiązku zapłaty.

Czy potrącenie umowne, które miało doprowadzić do ustanowienia kaucji gwarancyjnej, zostało skutecznie dokonane?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w sprawie nie doszło do skutecznego ustanowienia kaucji gwarancyjnej w drodze potrącenia, ani ustawowego, ani umownego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że zapłata wynagrodzenia w niższej kwocie nie świadczy o złożeniu oświadczenia o potrąceniu, a zatrzymanie części wynagrodzenia nie jest równoznaczne z potrąceniem należności z tytułu kaucji, lecz stanowi jedynie czynność faktyczną.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
B. W.

Strony

NazwaTypRola
B. W.osoba_fizycznapowódka
L. spółka akcyjna w W.spółkapozwana

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 647 § 1

Kodeks cywilny

Inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy.

Pomocnicze

k.c. art. 498

Kodeks cywilny

k.c. art. 499

Kodeks cywilny

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 65 § 2

Kodeks cywilny

Wykładnia postanowień umowy wymaga ustalenia rzeczywistej woli stron.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zatrzymana kwota stanowi wynagrodzenie, a nie kaucję gwarancyjną. • Inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy.

Odrzucone argumenty

Skuteczne ustanowienie kaucji gwarancyjnej poprzez potrącenie umowne. • Naruszenie przepisów o potrąceniu i kaucji gwarancyjnej przez Sąd Apelacyjny.

Godne uwagi sformułowania

charakter prawny zabezpieczenia nazywanego w umowie kaucją gwarancyjną zawsze musi być oceniany przez pryzmat konkretnych postanowień umownych • spełnianie przez oba zabezpieczenia takich samych funkcji nie oznacza, że tożsamy jest ich charakter prawny • Używanie przez strony terminologii potocznej o potrąconej kaucji nie nadaje zatrzymanemu wynagrodzeniu cech kaucji. • cechą konstrukcyjną kaucji gwarancyjnej jest przeniesienie własności środków pieniężnych z majątku podmiotu ustanawiającego kaucję (podwykonawcy) do majątku wierzyciela (generalnego wykonawcy).

Skład orzekający

Joanna Misztal-Konecka

przewodniczący

Adam Doliwa

sprawozdawca

Mariusz Załucki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że zatrzymana część wynagrodzenia podwykonawcy, nawet nazwana w umowie kaucją gwarancyjną, pozostaje jego należnością, za którą inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność, jeśli nie spełnia cech kaucji w rozumieniu prawnym."

Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy postanowień umowy dotyczących zabezpieczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia istotną kwestię prawną dotyczącą rozróżnienia między kaucją gwarancyjną a zatrzymanym wynagrodzeniem w umowach budowlanych, co ma praktyczne znaczenie dla inwestorów, wykonawców i podwykonawców.

Czy zatrzymana kwota na budowie to kaucja czy wynagrodzenie? Sąd Najwyższy rozstrzyga!

Dane finansowe

WPS: 194 340 PLN

wynagrodzenie: 101 200 PLN

wynagrodzenie: 93 140 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst