II CSKP 1045/24Oddalenie skargi kasacyjnej służebność przesyłu 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną spółki X od postanowienia Sądu Okręgowego w Rzeszowie, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Ropczycach o ustanowieniu służebności przesyłu na nieruchomościach wnioskodawcy (G. sp. z o.o.) na rzecz uczestnika (X. S.A.). Spółka X domagała się ustanowienia służebności przesyłu, twierdząc, że nabyła ją przez zasiedzenie na nieruchomościach, które pierwotnie należały do Skarbu Państwa, a następnie zostały nabyte przez wnioskodawcę. Urządzenia elektroenergetyczne zostały wybudowane w latach 60. i 70. XX wieku, a poprzednik prawny spółki X nabył własność tych urządzeń w 1991 roku. Spółka X argumentowała, że od 1991 roku posiadała te nieruchomości w dobrej wierze przez wymagany okres do zasiedzenia. Sąd drugiej instancji uznał, że posiadanie spółki X było w złej wierze, a bieg terminu zasiedzenia został przerwany. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty naruszenia prawa materialnego, odwołał się do zmieniającej się judykatury Sądu Najwyższego oraz do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16). Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepisy Kodeksu cywilnego umożliwiające nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 3051-3054 k.c. są niezgodne z Konstytucją. W konsekwencji, Sąd Najwyższy stwierdził, że przed wprowadzeniem przepisów o służebności przesyłu nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności, ani też nie było możliwe doliczenie wcześniejszego okresu posiadania. Skarga kasacyjna została oddalona, a wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oddalony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego w kwestii zasiedzenia służebności przesyłu przed 2008 rokiem.
Dotyczy stanu prawnego sprzed 3 sierpnia 2008 r. i specyficznej sytuacji prawnej przedsiębiorstw państwowych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przedsiębiorstwo państwowe, które nabyło z mocy prawa własność urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomości Skarbu Państwa, może być uznane za posiadacza w dobrej wierze służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 3051-3054 k.c. i czy okres takiego posiadania podlega doliczeniu do czasu wymaganego do zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorstwo państwowe nie mogło być uznane za posiadacza w dobrej wierze służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 3051-3054 k.c., a okres takiego posiadania nie podlega doliczeniu do czasu wymaganego do zasiedzenia służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na nowszej judykaturze, która zakwestionowała możliwość doliczania czasu posiadania sprzed wprowadzenia instytucji służebności przesyłu. Kluczowe było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (P 10/16), które uznało za niezgodne z Konstytucją umożliwienie nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed 2008 rokiem. Sąd podkreślił, że przed wprowadzeniem art. 3051-3054 k.c. nie istniało prawo odpowiadające treściowo służebności przesyłu, a zatem nie mógł biec termin jego zasiedzenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | wnioskodawca |
| X. spółka akcyjna | spółka | uczestnik |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 3051
Kodeks cywilny
Wprowadza instytucję służebności przesyłu.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 3052 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 3054
Kodeks cywilny
Przepisy o służebnościach gruntowych stosuje się odpowiednio.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia nieruchomości.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia służebności gruntowych.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Dotyczy dobrej i złej wiary.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Dotyczy własności państwowej.
Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych art. 1 § pkt 9
Dotyczy nabycia własności urządzeń służących do doprowadzania energii elektrycznej.
k.p.c. art. 39813 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Zakaz działania prawa wstecz.
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 21 § ust. 1 pkt 1
Dotyczy ogłaszania aktów normatywnych.
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 9 § ust. 1 pkt 6
Dotyczy ogłaszania aktów normatywnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przed wprowadzeniem przepisów o służebności przesyłu (art. 3051-3054 k.c.) nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności. • Nie jest możliwe doliczenie czasu posiadania sprzed 3 sierpnia 2008 r. do czasu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego (P 10/16) zakwestionował możliwość nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 3051-3054 k.c.
Odrzucone argumenty
Przedsiębiorstwo państwowe nabyło przez zasiedzenie służebność przesyłu na nieruchomościach Skarbu Państwa od 7 stycznia 1991 r., ponieważ posiadało urządzenia w dobrej wierze przez ponad 20 lat.
Godne uwagi sformułowania
"przed nowelizacją Kodeksu cywilnego wprowadzającą nowy rodzaj służebności (art. 3051-3054 k.c.), nie mógł też biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności." • "Nie jest też możliwe doliczenie czasu posiadania w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r. do czasu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu." • "Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 grudnia 2025 r., P 10/16, przyjął, że art. 292 w zw. z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (...), rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 3051-3054 ustawy – Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący-sprawozdawca
Marcin Trzebiatowski
członek
Mariusz Załucki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego w kwestii zasiedzenia służebności przesyłu przed 2008 rokiem."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed 3 sierpnia 2008 r. i specyficznej sytuacji prawnej przedsiębiorstw państwowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z zasiedzeniem służebności przesyłu, które ma istotne implikacje dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych. Wyrok Sądu Najwyższego, oparty na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, zmienia dotychczasową linię orzeczniczą.
“Czy można zasiedzieć służebność przesyłu przed jej ustawowym uregulowaniem? Sąd Najwyższy odpowiada: NIE!”
Dane finansowe
WPS: 335 237 PLN
wynagrodzenie za ustanowienie służebności: 335 237 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.