II CSK 803/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. Sp. z o.o. dochodziła zapłaty kwoty 203.980,24 zł z weksla od pozwanych W. S. i A. S. Weksel ten zabezpieczał umowę kredytu obrotowego zawartą przez W. S. z Bankiem. Pozwani podnieśli zarzut przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego oraz uzupełnienia weksla po terminie. Sąd Okręgowy utrzymał nakaz zapłaty w części, uwzględniając zabezpieczenie hipoteczne nieruchomości pozwanych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanych. Sąd Najwyższy w skardze kasacyjnej rozpatrzył zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Kluczowe zagadnienie dotyczyło możliwości powołania się przez powódkę na zabezpieczenie hipoteczne po podniesieniu przez pozwanych zarzutu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego oraz uzupełnienia weksla po terminie. Sąd Najwyższy uznał, że powódka mogła powołać się na odpowiedzialność rzeczową wynikającą z hipoteki, nawet jeśli nie uczyniła tego wprost w pozwie, a jedynie w odpowiedzi na zarzuty. Podkreślono akcesoryjny charakter odpowiedzialności rzeczowej i możliwość dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości mimo przedawnienia roszczenia osobistego. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece za zgodny z Konstytucją, a argumentację pozwanych za bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie wykładni przepisów dotyczących odpowiedzialności rzeczowej z hipoteki w kontekście przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego oraz zgodności art. 77 u.k.w.h. z Konstytucją.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której powołanie się na hipotekę następuje w odpowiedzi na zarzuty, a także kwestii konstytucyjności art. 77 u.k.w.h.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powołanie się na zabezpieczenie hipoteczne nieruchomości w odpowiedzi na zarzuty pozwanych, po podniesieniu przez nich zarzutu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego i uzupełnienia weksla po terminie, stanowi dopuszczalną zmianę powództwa w postępowaniu nakazowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powołanie się na zabezpieczenie hipoteczne w odpowiedzi na zarzuty nie stanowi niedozwolonej zmiany powództwa, lecz umożliwia przeniesienie sporu na grunt stosunku podstawowego i uwzględnienie dochodzonego roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powołanie się na zabezpieczenie hipoteczne w odpowiedzi na zarzuty nie jest zmianą powództwa, lecz stanowi sposób na obronę przed zarzutem przedawnienia i umożliwia dochodzenie zaspokojenia z nieruchomości, co jest ściśle związane z wierzytelnością ze stosunku podstawowego.
Czy art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który stanowi, że przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości, jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest zgodny z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 77 u.k.w.h. nie jest niezgodny z Konstytucją, ponieważ różni się od zakwestionowanego przepisu ordynacji podatkowej. Dobrowolne ustanowienie hipoteki przez właściciela nieruchomości, który może być dłużnikiem osobistym lub osobą trzecią, odróżnia tę sytuację od przymusowej hipoteki podatkowej. Przepis ten nie narusza zasady równości ani proporcjonalności.
Czy wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości mimo przedawnienia wierzytelności ze stosunku podstawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości mimo przedawnienia wierzytelności ze stosunku podstawowego, z wyłączeniem roszczeń o świadczenia uboczne.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 77 u.k.w.h., przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie pozbawia wierzyciela hipotecznego prawa do zaspokojenia z nieruchomości. Jest to zgodne z akcesoryjnym charakterem hipoteki i ma na celu wzmocnienie ochrony wierzyciela.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. | spółka | powódka |
| W. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (21)
Główne
u.k.w.h. art. 77
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej, z wyłączeniem roszczeń o świadczenia uboczne.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zarzutu przedawnienia.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Dotyczy terminów przedawnienia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kontroli kasacyjnej orzeczeń sądów drugiej instancji.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy określenia podstawy faktycznej żądania.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania sądu żądaniem stron.
k.p.c. art. 193 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zmiany powództwa.
k.p.c. art. 495 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zmiany powództwa w postępowaniu nakazowym.
Prawo wekslowe art. 10
Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe
Dotyczy wypełniania weksla niezgodnie z porozumieniem.
k.p.c. art. 319
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ograniczenia odpowiedzialności do nieruchomości.
k.c. art. 518 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wstąpienia w prawa zaspokojonego wierzyciela.
u.k.w.h. art. 65 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy istoty hipoteki.
u.k.w.h. art. 73
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką.
k.c. art. 117 § § 2 zd. 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zarzutu przedawnienia.
u.k.w.h. art. 776
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy podstawy egzekucji.
u.k.w.h. art. 75
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy podstawy egzekucji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powołanie się na zabezpieczenie hipoteczne nieruchomości w odpowiedzi na zarzuty pozwanych jest dopuszczalne i stanowi sposób na obronę przed zarzutem przedawnienia. • Art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest zgodny z Konstytucją. • Przedawnienie wierzytelności ze stosunku podstawowego nie wyłącza możliwości zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką.
Odrzucone argumenty
Powołanie się na zabezpieczenie hipoteczne w odpowiedzi na zarzuty stanowi niedozwoloną zmianę powództwa. • Art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest niezgodny z Konstytucją. • Roszczenie wekslowe uległo przedawnieniu, a powódka nie mogła powołać się na hipotekę, gdyż nie uczyniła tego w pozwie.
Godne uwagi sformułowania
wierzyciel hipoteczny może wytoczyć przeciwko niemu - także wtedy, gdy właściciel nie jest dłużnikiem osobistym - powództwo o świadczenie • odpowiedzialność rzeczowa właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką jest źródłem obowiązku świadczenia, którego odpowiednikiem jest roszczenie odrębne od wierzytelności przysługującej przeciwko dłużnikowi osobistemu • właściciel płaci „cudzy dług” czyli dług zabezpieczony hipoteką • nie może skutecznie podnieść wobec wierzyciela hipotecznego zarzutu przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką • hipoteka sprzyja możliwości zawarcia umowy kredytu czy pożyczki przez podmioty ubiegające się o jego udzielenie.
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
przewodniczący
Marta Romańska
członek
Roman Trzaskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie wykładni przepisów dotyczących odpowiedzialności rzeczowej z hipoteki w kontekście przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego oraz zgodności art. 77 u.k.w.h. z Konstytucją."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której powołanie się na hipotekę następuje w odpowiedzi na zarzuty, a także kwestii konstytucyjności art. 77 u.k.w.h.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wierzycieli hipotecznych i dłużników, a także porusza kwestię zgodności przepisu prawa z Konstytucją, co jest zawsze interesujące.
“Czy hipoteka chroni przed przedawnieniem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 203 980,24 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 4050 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.