II CSK 765/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Gmina Miasto [...] wniosła o uznanie za bezzasadną odmowy zawarcia przez Polski Związek Działkowców Okręg w [...] umowy likwidacyjnej Rodzinnego Ogrodu Działkowego „P.” na działce należącej do Gminy. Sądy obu instancji rozpoznały sprawę merytorycznie, przy czym Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, a Sąd Okręgowy je oddalił. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, skupił się na kwestii zdolności sądowej i procesowej pozwanego Okręgu PZD. Stwierdził, że Polski Związek Działkowców posiada osobowość prawną, ale jego jednostki organizacyjne, takie jak Okręg, nie posiadają samodzielnej zdolności prawnej ani procesowej, chyba że wynika to wprost z ustawy i są wpisane do KRS. Okręg PZD, mimo że działa przez Okręgowy Zarząd, nie jest odrębnym podmiotem prawa. W związku z tym, że brak zdolności sądowej jest bezwzględną przesłanką procesową, która nie może być uzupełniona, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i odrzucił pozew, obciążając powoda kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie braku zdolności sądowej i procesowej jednostek organizacyjnych stowarzyszeń, które nie posiadają odrębnej osobowości prawnej lub zdolności prawnej przyznanej ustawą.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej Polskiego Związku Działkowców i jego jednostek organizacyjnych, ale może być analogicznie stosowane do innych stowarzyszeń o podobnej strukturze.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Okręg Polskiego Związku Działkowców posiada zdolność sądową i procesową do występowania w sprawie o uznanie odmowy zawarcia umowy likwidacyjnej za bezzasadną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Okręg PZD nie posiada zdolności sądowej ani procesowej.
Uzasadnienie
Polski Związek Działkowców jako całość posiada osobowość prawną. Jednak jego jednostki organizacyjne, takie jak Okręg, nie posiadają samodzielnej zdolności prawnej ani procesowej, chyba że wynika to wprost z ustawy i są wpisane do KRS. Okręg PZD nie jest odrębnym podmiotem prawa, a jego reprezentacja w postępowaniu sądowym przez Okręgowy Zarząd wykracza poza zakres przyznanej mu statutem ograniczonej reprezentacji.
Jaka jest podstawa prawna i zakres kognicji sądu w sprawie o uznanie odmowy zawarcia umowy likwidacyjnej ROD za bezzasadną?
Odpowiedź sądu
Podstawą jest art. 19 ust. 5 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, a sąd bada zgodność proponowanej umowy z przepisami ustawy.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że kognicja sądu ogranicza się do badania zgodności proponowanej umowy z przepisami ustawy. Sąd drugiej instancji dodał, że niezbędne jest spełnienie trzech przesłanek: sprzeczność z planem zagospodarowania, żądanie właściciela spełniające wymogi ustawowe oraz zgoda 2/3 działkowców. Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie z powodu odrzucenia pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miasta [...] | instytucja | powódka |
| Polski Związek Działkowców Okręg w [...] reprezentowany przez Okręgowy Zarząd w [...] | instytucja | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.p.c. art. 199 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Brak zdolności sądowej skutkuje odrzuceniem pozwu.
k.p.c. art. 379 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie z udziałem osoby pozbawionej zdolności sądowej lub procesowej jest dotknięte nieważnością.
u.r.o.d. art. 19 § ust. 2
Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych
Właściciel nieruchomości może zgłosić do stowarzyszenia żądanie likwidacji ROD, a stowarzyszenie składa oświadczenie woli w przedmiocie zgody na likwidację i zawiera umowę.
u.r.o.d. art. 19 § ust. 4
Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych
Na zgodę na likwidację całości lub części ROD przez działkowców wymagana jest zgoda 2/3 działkowców na walnym zebraniu.
u.r.o.d. art. 19 § ust. 5
Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych
W przypadku odmowy zawarcia umowy likwidacyjnej, właściciel nieruchomości może wytoczyć powództwo o uznanie jej za bezzasadną.
u.r.o.d. art. 21
Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych
Określa warunki dotyczące nieruchomości zamiennej i obowiązków właściciela przy likwidacji ROD.
u.r.o.d. art. 22
Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych
Określa obowiązki właściciela nieruchomości przy likwidacji ROD.
Pomocnicze
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.
k.c. art. 33¹ § § 1
Kodeks cywilny
Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.
k.c. art. 38
Kodeks cywilny
Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie.
k.p.c. art. 64 § § 1 i § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
Zdolność sądową mają osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.
k.p.c. art. 65 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zdolność do czynności procesowych mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 § 1¹.
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych art. 65 § ust. 1
Polski Związek Działkowców zachował dotychczasową osobowość prawną.
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach art. 10a § ust. 5
Terenowa jednostka organizacyjna może uzyskać osobowość prawną, jeżeli tak stanowi statut stowarzyszenia, jednak uzyskuje ją poprzez wpis do KRS.
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach art. 40 § ust. 1a
Wykluczone jest odpowiednie stosowanie do jednostek organizacyjnych stowarzyszeń zarejestrowanych przepisów przyznających, w oznaczonym zakresie, zdolność prawną i sądową stowarzyszeniom zwykłym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polski Związek Działkowców Okręg w [...] nie posiada zdolności sądowej ani procesowej, co skutkuje odrzuceniem pozwu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powódki oparta na błędnej wykładni przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych dotyczących przesłanek likwidacji ROD i roli sądu w ocenie propozycji umowy.
Godne uwagi sformułowania
Okręg jako jednostka terenowa PZD nie jest osobą prawną ani jednostką organizacyjną, której ustawa przyznaje zdolność prawną. • Brak zdolności sądowej miał charakter nieusuwalny i skutkować powinien odrzuceniem pozwu.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Anna Owczarek
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie braku zdolności sądowej i procesowej jednostek organizacyjnych stowarzyszeń, które nie posiadają odrębnej osobowości prawnej lub zdolności prawnej przyznanej ustawą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej Polskiego Związku Działkowców i jego jednostek organizacyjnych, ale może być analogicznie stosowane do innych stowarzyszeń o podobnej strukturze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej – zdolności sądowej i procesowej organizacji, co ma kluczowe znaczenie dla praktyki prawniczej. Pokazuje, jak formalne aspekty mogą zadecydować o wyniku sprawy, nawet jeśli merytoryczne argumenty wydają się silne.
“Czy organizacja, która nie istnieje formalnie, może pozwać? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię zdolności sądowej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.