II CSK 653/11Ufg przedawnienie roszczenia przestępstwo nieustalony sprawca
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie wniesionego przez W. K. przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu (UFG) w Warszawie. Powód doznał poważnych obrażeń kręgosłupa w wypadku z 14 listopada 2001 r., spowodowanym przez nieustalonego sprawcę. Postanowieniem z 14 grudnia 2001 r. umorzono postępowanie karne z powodu niewykrycia sprawcy. Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z 15 grudnia 2010 r. oddalił powództwo, opierając się na zarzucie przedawnienia. Sąd uznał, że bieg trzyletniego terminu przedawnienia rozpoczął się 9 stycznia 2002 r., a warunek zastosowania dłuższego terminu z art. 442 § 2 k.c. (tj. ustalenie popełnienia przestępstwa) nie został spełniony, ponieważ nie ustalono sprawcy ani jego winy. Sąd Apelacyjny wyrokiem z 6 maja 2011 r. oddalił apelację powoda, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do przedawnienia i dodając, że odpowiedzialność UFG ma samodzielną podstawę prawną i nie jest zbliżona do odpowiedzialności za czyn cudzy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie wykluczył możliwość zastosowania art. 442 § 2 k.c. do odpowiedzialności UFG. Podkreślono, że kluczowe dla zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie popełnienia przestępstwa (zbrodni lub występku), a niekoniecznie ustalenie konkretnego sprawcy i jego winy. Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę z 1967 r. (III PZP 34/67), zgodnie z którą imienne wskazanie sprawcy nie jest konieczne. W przypadku UFG, gdy sprawca nie został ustalony, wystarczające jest stwierdzenie przedmiotowych znamion przestępstwa oraz ocena okoliczności popełnienia czynu karalnego według kryteriów obiektywnych, wskazujących na jego zawinienie. Sąd Najwyższy przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny może podlegać wydłużonemu terminowi przedawnienia roszczeń (art. 442 § 2 k.c.) nawet w sytuacji, gdy sprawca przestępstwa nie został ustalony, a także że do zastosowania tego przepisu wystarczające jest stwierdzenie popełnienia przestępstwa na podstawie kryteriów obiektywnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności UFG i interpretacji art. 442 § 2 k.c. w kontekście nieustalonego sprawcy przestępstwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy do odpowiedzialności Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) może mieć zastosowanie wydłużony termin przedawnienia roszczeń określony w art. 442 § 2 k.c., nawet jeśli sprawca czynu będącego przestępstwem nie został ustalony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, do odpowiedzialności UFG może mieć zastosowanie art. 442 § 2 k.c., nawet jeśli sprawca przestępstwa nie został ustalony, pod warunkiem stwierdzenia popełnienia przestępstwa na podstawie kryteriów obiektywnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie wykluczył możliwość zastosowania art. 442 § 2 k.c. do odpowiedzialności UFG. Kluczowe jest stwierdzenie popełnienia przestępstwa, a niekoniecznie ustalenie sprawcy i jego winy. W przypadku UFG, gdy sprawca jest nieustalony, wystarczające jest stwierdzenie przedmiotowych znamion przestępstwa oraz ocena okoliczności popełnienia czynu karalnego według kryteriów obiektywnych, wskazujących na jego zawinienie.
Czy ustalenie osoby sprawcy przestępstwa jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 442 § 2 k.c. w przypadku odpowiedzialności UFG?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, imienne wskazanie sprawcy przestępstwa nie jest konieczne do zastosowania art. 442 § 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 21 listopada 1967 r., III PZP 34/67, która stwierdziła, że imienne wskazanie sprawcy przestępstwa nie jest konieczne do zastosowania art. 442 § 2 k.c.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 442 § § 2
Kodeks cywilny
Wydłużony termin przedawnienia (dziesięcioletni) do naprawienia szkody na osobie, gdy szkoda wynika ze zbrodni lub występku. Sąd Najwyższy rozszerzył jego stosowanie na UFG nawet przy nieustalonym sprawcy.
u.u.o. art. 98 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Określa, że UFG ponosi odpowiedzialność w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym.
Pomocnicze
k.c. art. 442 § § 1
Kodeks cywilny
Określa trzyletni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody.
k.c. art. 429
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odpowiedzialności za czyn cudzy, który Sąd Apelacyjny błędnie uznał za warunek zastosowania art. 442 § 2 k.c.
k.c. art. 430
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odpowiedzialności za czyn cudzy, który Sąd Apelacyjny błędnie uznał za warunek zastosowania art. 442 § 2 k.c.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd, zarzucone naruszenie przez skarżącego.
k.p.c. art. 3983 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość zastosowania art. 442 § 2 k.c. do odpowiedzialności UFG, nawet jeśli sprawca przestępstwa nie został ustalony. • Stwierdzenie popełnienia przestępstwa na podstawie kryteriów obiektywnych jest wystarczające dla zastosowania art. 442 § 2 k.c. • Imienne wskazanie sprawcy przestępstwa nie jest konieczne.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda jest przedawnione, ponieważ nie ustalono sprawcy przestępstwa, co uniemożliwia zastosowanie art. 442 § 2 k.c. • Odpowiedzialność UFG ma samodzielną podstawę prawną i nie jest zbliżona do odpowiedzialności za czyn cudzy, co wyklucza zastosowanie art. 442 § 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Art. 442 § 2 k.c. wprowadził wzmożoną ochronę prawną dla osób poszkodowanych kwalifikowaną formą czynu niedozwolonego (stanowiącego przestępstwo) poprzez wydłużenie przedawnienia roszczeń spowodowanych takimi czynami. • Dla zastosowania art. 442 § 2 k.c. podstawowe znaczenie ma zatem stwierdzenie, czy szkoda była wynikiem zbrodni lub występku. • W judykaturze przeważa stanowisko, że wymaga to stwierdzenia zaistnienia przedmiotowych i podmiotowych znamion przestępstwa, według zasad przewidzianych w prawie karnym. • Należy przyjąć, że wówczas prócz stwierdzenia przedmiotowych cech przestępstwa dla stwierdzenia jego popełnienia wystarczająca jest taka ocena okoliczności popełnienia czynu karalnego, która przy uwzględnieniu jedynie kryteriów obiektywnych, pozwala na stwierdzenie, iż działanie sprawcy było w tych okolicznościach zawinione. • imienne wskazanie sprawcy przestępstwa nie jest konieczne.
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący
Maria Szulc
członek
Dariusz Zawistowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny może podlegać wydłużonemu terminowi przedawnienia roszczeń (art. 442 § 2 k.c.) nawet w sytuacji, gdy sprawca przestępstwa nie został ustalony, a także że do zastosowania tego przepisu wystarczające jest stwierdzenie popełnienia przestępstwa na podstawie kryteriów obiektywnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności UFG i interpretacji art. 442 § 2 k.c. w kontekście nieustalonego sprawcy przestępstwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w kontekście nieustalonego sprawcy i odpowiedzialności UFG, co ma znaczenie praktyczne dla wielu poszkodowanych.
“UFG odpowiada za szkody nawet, gdy sprawca przestępstwa pozostaje nieznany – kluczowa interpretacja Sądu Najwyższego ws. przedawnienia.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.