II CSK 595/08Uchylenie postanowienia o odrzuceniu pozwi zadośćuczynienie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej powodów od postanowienia Sądu Apelacyjnego, który oddalił ich zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu pozwu o zapłatę 500 000 zł zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy odrzucił pozew na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., uznając tożsamość podmiotową i przedmiotową sprawy z wcześniejszym postępowaniem zakończonym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z 2005 r., w którym uwzględniono powództwo o 30 000 zł zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego z 1967 r. (III PZP 37/67), która stanowiła, że zasądzenie zadośćuczynienia wyłącza dalsze dochodzenie tego świadczenia, nawet w przypadku pogorszenia stanu zdrowia, jeśli nie powstała nowa krzywda. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną opartą na naruszeniu przepisów postępowania, uchylił zaskarżone postanowienia. Zważył, że podstawa odrzucenia pozwu z powodu wcześniejszego prawomocnego osądzenia sprawy (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.) pozostaje w związku z art. 366 k.p.c. (powaga rzeczy osądzonej). Podkreślił, że uchwała Sądu Najwyższego z 1967 r. zapadła w odmiennym stanie prawnym, dotyczącym związania sądu żądaniem pozwu, w szczególności w kontekście uchylonego art. 321 § 2 k.p.c., który nakładał na sąd obowiązek orzekania o całym roszczeniu materialnoprawnym w sprawach o zadośćuczynienie. W zmienionym stanie prawnym powaga rzeczy osądzonej obejmuje roszczenie o zadośćuczynienie jedynie w zakresie, w jakim było ono przedmiotem żądania i rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy uznał, że odrzucenie pozwu mogłoby nastąpić jedynie w przypadku ponownego dochodzenia tego samego roszczenia. W sytuacji, gdy poprzedni wyrok uwzględnił jedynie część należnego zadośćuczynienia, a obecny pozew dotyczy roszczenia, które nie było przedmiotem poprzedniego rozstrzygnięcia, brak jest podstaw do uznania, że sprawa została prawomocnie osądzona. W związku z tym, Sąd Najwyższy stwierdził naruszenie art. 199 § 2 k.p.c. i uchylił zaskarżone postanowienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu powagi rzeczy osądzonej w sprawach o zadośćuczynienie po zmianie stanu prawnego, zwłaszcza po uchyleniu art. 321 § 2 k.p.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany stanu prawnego i wpływu uchylenia konkretnego przepisu na wykładnię przepisów o powadze rzeczy osądzonej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie stan prawny nie uległ tak istotnej zmianie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w zmienionym stanie prawnym, po uchyleniu art. 321 § 2 k.p.c., prawomocne osądzenie sprawy o zadośćuczynienie wyłącza możliwość dochodzenia uzupełnienia świadczenia, jeśli poprzedni wyrok uwzględnił jedynie część należnego zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w zmienionym stanie prawnym powaga rzeczy osądzonej obejmuje roszczenie o zadośćuczynienie jedynie w takim zakresie, w jakim było ono przedmiotem żądania pozwu i rozstrzygnięcia sądu. Odrzucenie pozwu z uwagi na prawomocne osądzenie sprawy mogłoby nastąpić jedynie w wypadku stwierdzenia przez sąd, że powód dochodzi ponownie tego samego roszczenia, o którym już prawomocnie orzeczono.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała z 1967 r. zapadła w odmiennym stanie prawnym (obowiązywał art. 321 § 2 k.p.c., nakładający na sąd obowiązek orzekania o całym roszczeniu materialnoprawnym). W obecnym stanie prawnym powaga rzeczy osądzonej obejmuje jedynie to, co było przedmiotem żądania i rozstrzygnięcia. Jeśli poprzedni wyrok uwzględnił tylko część należnego zadośćuczynienia, nie jest wykluczona ocena, że nie orzeczono o całym roszczeniu. Brak jest podstaw do uznania, że sprawa została prawomocnie osądzona, jeśli powód dochodzi części świadczenia, która nie była przedmiotem poprzedniego rozstrzygnięcia.
Czy tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy o zadośćuczynienie, stwierdzona na podstawie uchwały Sądu Najwyższego z 1967 r. (III PZP 37/67), jest nadal aktualna w kontekście zmiany stanu prawnego dotyczącego związania sądu żądaniem pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała z 1967 r. zapadła w diametralnie innym stanie prawnym i nie może być stosowana w obecnym stanie prawnym po uchyleniu art. 321 § 2 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że uchwała z 1967 r. dotyczyła stanu prawnego, w którym sąd był związany nie tylko żądaniem stron, ale orzekał o całym roszczeniu materialnoprawnym. Po uchyleniu art. 321 § 2 k.p.c. zakres powagi rzeczy osądzonej uległ zmianie, co wpływa na wykładnię art. 366 i 199 § 1 pkt 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.B. | osoba_fizyczna | powód |
| K.B. | osoba_fizyczna | powód |
| małoletni S.B. | osoba_fizyczna | powód |
| PKP Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
| R.B. | osoba_fizyczna | powód (wcześniejszy) |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odrzucenia pozwu z powodu wcześniejszego prawomocnego osądzenia sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że w obecnym stanie prawnym odrzucenie pozwu z tej podstawy może nastąpić jedynie w wypadku stwierdzenia przez sąd, że powód dochodzi ponownie tego samego roszczenia, o którym już prawomocnie orzeczono.
Pomocnicze
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zakres powagi rzeczy osądzonej wynikającej z prawomocnego wyroku. Prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej jedynie co przedmiotu, który w związku z podstawą sporu stanowił przedmiot rozstrzygnięcia i ponadto tylko między tymi samymi stronami.
k.p.c. art. 321 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis uchylony. W poprzednim stanie prawnym przewidywał, że w sprawach o zadośćuczynienie sąd orzeka o całości roszczenia materialnoprawnego powoda, niezależnie od zakresu żądania. Sąd Najwyższy podkreślił, że jego uchwała z 1967 r. zapadła w stanie prawnym, gdy ten przepis obowiązywał.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana stanu prawnego po uchyleniu art. 321 § 2 k.p.c. wpływa na zakres powagi rzeczy osądzonej w sprawach o zadośćuczynienie. • Prawomocne osądzenie sprawy dotyczy jedynie roszczenia dochodzonego i rozstrzygniętego, a nie całego potencjalnego roszczenia, jeśli sąd nie orzekł o całości. • Uchwała Sądu Najwyższego z 1967 r. zapadła w odmiennym stanie prawnym i nie może być stosowana w obecnym stanie prawnym.
Odrzucone argumenty
Tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy z wcześniejszym postępowaniem, na podstawie uchwały Sądu Najwyższego z 1967 r. • Zasądzenie zadośćuczynienia w poprzedniej sprawie wyłącza możliwość dochodzenia dalszego świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną w wyniku uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia wyłącza, mimo pogorszenia się stanu zdrowia poszkodowanego, przyznanie mu dalszego zadośćuczynienia, poza już zasądzonym w związku z podstawą poprzedniego sporu. • W zmienionym stanie prawnym, wynikającym z uchylenia art. 321 § 2 k.p.c., powaga rzeczy osądzonej obejmuje roszczenie o zadośćuczynienie jedynie w takim zakresie, w jakim było ono przedmiotem żądania pozwu i rozstrzygnięcia sądu. • Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1967 r. zapadła w diametralnie innym stanie prawnym dotyczącym związania sądu żądaniem pozwu.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Frąckowiak
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu powagi rzeczy osądzonej w sprawach o zadośćuczynienie po zmianie stanu prawnego, zwłaszcza po uchyleniu art. 321 § 2 k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany stanu prawnego i wpływu uchylenia konkretnego przepisu na wykładnię przepisów o powadze rzeczy osądzonej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie stan prawny nie uległ tak istotnej zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zmiany w prawie mogą wpływać na interpretację fundamentalnych zasad procesowych, takich jak powaga rzeczy osądzonej, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Zmiana prawa uchyla barierę w dochodzeniu zadośćuczynienia: Sąd Najwyższy koryguje wykładnię powagi rzeczy osądzonej.”
Dane finansowe
WPS: 500 000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.