II CSK 404/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zadośćuczynienie za śmierć P. G., który zmarł w wyniku zatrucia tlenkiem węgla wydobywającym się z wadliwie działającego systemu ogrzewania postojowego w kabinie samochodu ciężarowego. Powódka dochodziła odszkodowania od ubezpieczyciela pojazdu, argumentując, że szkoda powstała w związku z postojem pojazdu, co powinno być objęte ubezpieczeniem OC. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że zdarzenie nie miało związku z ruchem pojazdu ani jego postojem w rozumieniu przepisów, a wadliwe urządzenie grzewcze nie było częścią fabrycznego wyposażenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja art. 34 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który rozszerza zakres zdarzeń objętych ubezpieczeniem o szkody powstałe podczas postoju pojazdu. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy, nieprawidłowo rozumiejąc pojęcie postoju i jego związek z ruchem pojazdu. Podkreślono, że odpowiedzialność ubezpieczyciela na zasadzie ryzyka istnieje niezależnie od winy i bezprawności, a dla wykazania związku kauzalnego wystarczy potwierdzenie, że postój, uruchomienie niesprawnego systemu ogrzewania w nieszczelnej kabinie i zatrucie kierowcy pozostają w związku przyczynowym. Sąd Najwyższy wskazał, że celem ubezpieczeń komunikacyjnych jest zwiększenie ochrony poszkodowanych, a obciążanie ich obowiązkiem wykazania winy byłoby sprzeczne z ratio legis.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych dotyczących szkód powstałych podczas postoju pojazdu mechanicznego oraz zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. (choć Sąd odwołał się do pierwotnego brzmienia ustawy z 2003 r.).
Zagadnienia prawne (2)
Czy szkoda powstała podczas postoju pojazdu mechanicznego, spowodowana wadliwym urządzeniem niezwiązanym fabrycznie z pojazdem, podlega ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, szkoda powstała podczas postoju pojazdu mechanicznego, nawet jeśli jest spowodowana wadliwym urządzeniem niezwiązanym fabrycznie z pojazdem, podlega ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu na zasadzie ryzyka.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, nieprawidłowo rozumiejąc pojęcie postoju i jego związek z ruchem pojazdu. Podkreślono, że celem ubezpieczeń komunikacyjnych jest zwiększenie ochrony poszkodowanych, a odpowiedzialność ubezpieczyciela na zasadzie ryzyka istnieje niezależnie od winy i bezprawności.
Czy ubezpieczyciel jest związany mocą wiążącą prawomocnego orzeczenia wydanego w procesie przeciwko sprawcy szkody, jeśli nie brał w nim udziału?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczyciel odpowiadający z tytułu umowy ubezpieczenia OC sprawcy szkody, który nie uczestniczył w postępowaniu przeciwko sprawcy, nie jest związany mocą wiążącą orzeczenia wydanego w tym procesie i może podnosić zarzuty dotyczące podstawy faktycznej oraz zasady swojej odpowiedzialności w kolejnym procesie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że moc wiążąca orzeczenia nie odnosi skutku erga omnes, a ubezpieczyciel może podnosić własne zarzuty w procesie, jeśli nie brał udziału w postępowaniu przeciwko sprawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. L. | osoba_fizyczna | powódka |
| (…) Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
u.ou.o. art. 34 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych
Odsyła do kodeksowych zasad odpowiedzialności deliktowej (wina lub ryzyko). Szkoda powstała w związku z ruchem pojazdu mechanicznego podlega ubezpieczeniu.
u.ou.o. art. 34 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych
Rozszerza pojęcie zdarzenia sprawczego na szkody powstałe podczas postoju pojazdu mechanicznego, które podlegają ubezpieczeniu.
Pomocnicze
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za ruch przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody.
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszającego się po drogach publicznych na zasadzie ryzyka.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność na zasadzie winy.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
k.p.c. art. 328 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna dotycząca wadliwości uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konsekwencje uwzględnienia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szkoda powstała podczas postoju pojazdu mechanicznego, spowodowana wadliwym ogrzewaniem postojowym, powinna być objęta ubezpieczeniem OC. • Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące postoju pojazdu i jego związku z ruchem. • Odpowiedzialność ubezpieczyciela na zasadzie ryzyka jest niezależna od winy i bezprawności. • Sąd drugiej instancji błędnie zinterpretował zakres mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu niższej instancji.
Odrzucone argumenty
Szkoda nie powstała w związku z ruchem pojazdu mechanicznego. • Wadliwe urządzenie grzewcze nie było częścią fabrycznego wyposażenia pojazdu. • Postój pojazdu nie miał funkcjonalnego związku z ruchem.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył: • Zarzut naruszenia art. 328 § 1 w zw. art. 391 § 1 k.p.c. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku nie jest trafny... • Chybiona jest skarga w części wskazującej na naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. poprzez błędną wykładnię... • Istota problemu dotyczy wykładni art. 34 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych... • Nie ma uzasadnienia wprowadzanie dodatkowych pozanormatywnych zastrzeżeń, jak przyczyna unieruchomienia pojazdu, zamiar kontynuowania jazdy, osiągnięcie jej zaplanowanego kolejnego bądź końcowego etapu, jednak każdorazowo postój musi się różnić od zatrzymania czy garażowania. • Celem obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych było zwiększenie ochrony poszkodowanych i ułatwienie dochodzenia roszczeń poprzez wprowadzenie wypłacalnego ubezpieczyciela, jako osoby równolegle zobowiązanej do wyrównania szkody. • Konsekwencją nieprawidłowej wykładni art. 34 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. w zw. z art. 436 § 1 w zw. z art. 435 § 1 k.c. i błędnego rozumienia zdarzenia, z którym wskazane ustawy łączą odpowiedzialność ubezpieczyciela było - jak trafnie zarzuca skarga - nieprawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów oraz odmowa zastosowania art. 34 ust. 2 pkt 3 u.ou.o. i art. 361 § 1 k.c.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Anna Owczarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych dotyczących szkód powstałych podczas postoju pojazdu mechanicznego oraz zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. (choć Sąd odwołał się do pierwotnego brzmienia ustawy z 2003 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego przepisów ubezpieczeniowych, które ma bezpośrednie przełożenie na ochronę poszkodowanych w wypadkach związanych z pojazdami mechanicznymi, nawet jeśli nie są one w ruchu.
“Czy postój ciężarówki na parkingu to nadal 'ruch pojazdu' dla ubezpieczyciela? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.