II CSK 291/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną wnioskodawcy (Powiatu S.) od postanowienia Sądu Okręgowego w K., które oddaliło wniosek o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących pas drogowy. Sąd Rejonowy pierwotnie ustanowił służebność przesyłu gazu na rzecz uczestnika (P. Sp. z o.o.) i zasądził wynagrodzenie. Sąd Okręgowy zmienił to postanowienie, oddalając wniosek, ponieważ uznał, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego i nie mogą być przedmiotem ograniczonych praw rzeczowych, takich jak służebność przesyłu. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu Okręgowego. W uzasadnieniu wskazano, że ustawa o drogach publicznych zawiera szczególną regulację dotyczącą korzystania z pasa drogowego, która wyłącza zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o służebnościach. Decyzje administracyjne zezwalające na zajęcie pasa drogowego i umieszczenie urządzeń przesyłowych nie kreują ograniczonych praw rzeczowych, a jedynie obligacyjne tytuły prawne. Sąd Najwyższy podkreślił, że drogi publiczne, ze względu na ich szczególne przeznaczenie i możliwość własności podmiotów publicznych, nie podlegają obrotowi prawnemu w takim zakresie, jak inne nieruchomości. W związku z tym, nie jest dopuszczalne ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących pas drogowy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie wyłączenia dróg publicznych z obrotu prawnego w zakresie ustanawiania ograniczonych praw rzeczowych, w tym służebności przesyłu, oraz prymatu ustawy o drogach publicznych nad przepisami Kodeksu cywilnego w tym zakresie.
Dotyczy wyłącznie nieruchomości stanowiących pasy drogowe dróg publicznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dopuszczalne jest ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących pas drogowy, będących własnością jednostki samorządu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest dopuszczalne ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących pas drogowy, ponieważ ustawa o drogach publicznych reguluje tę kwestię w sposób wyłączający zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o ograniczonych prawach rzeczowych.
Uzasadnienie
Drogi publiczne, ze względu na ich szczególne przeznaczenie i możliwość własności podmiotów publicznych, są wyłączone z obrotu prawnego w takim zakresie, że nie mogą być przedmiotem umów cywilnoprawnych kreujących ograniczone prawa rzeczowe. Ustawa o drogach publicznych przewiduje szczególną regulację dotyczącą korzystania z pasa drogowego, która wyłącza zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego.
Czy decyzja administracyjna zezwalająca na zajęcie pasa drogowego na umieszczenie urządzeń przesyłowych jest równoznaczna z ustanowieniem służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja administracyjna zezwalająca na zajęcie pasa drogowego jest tytułem prawnym o charakterze obligacyjnym, a nie ograniczonym prawem rzeczowym, jakim jest służebność przesyłu.
Uzasadnienie
Tytuł wynikający z decyzji administracyjnej jest mniej trwały niż służebność przesyłu i jest uzależniony od istnienia przesłanek uzasadniających jej wydanie. Ustawa o drogach publicznych nie kreuje po stronie przedsiębiorcy przesyłowego roszczenia o zawarcie umowy cywilnoprawnej, w tym o ustanowienie służebności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Powiat S. | instytucja | wnioskodawca |
| P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (17)
Główne
u.d.p. art. 2a § ust. 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 4 § pkt 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 1a
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 3
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § ust. 1 i 2
Ustawa o drogach publicznych
Pomocnicze
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 305² § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
u.d.p. art. 38 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
u.g.n. art. 98 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.k.w.h. art. 16 § ust. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego i nie mogą być przedmiotem ograniczonych praw rzeczowych, w tym służebności przesyłu. • Ustawa o drogach publicznych zawiera szczególną regulację dotyczącą korzystania z pasa drogowego, która wyłącza zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o służebnościach. • Decyzja administracyjna zezwalająca na zajęcie pasa drogowego jest tytułem obligacyjnym, a nie ograniczonym prawem rzeczowym.
Odrzucone argumenty
Dopuszczalność ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących pas drogowy. • Zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o służebnościach przesyłu w sytuacji, gdy istnieje decyzja administracyjna zezwalająca na zajęcie pasa drogowego.
Godne uwagi sformułowania
drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego • nie jest dopuszczalne rozporządzenie, które doprowadziłoby do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, w tym do ustanowienia służebności przesyłu • ustawa o drogach publicznych, mające charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, wyłączają dopuszczalność ustanowienia w pasie drogowym drogi publicznej służebności przesyłu na podstawie przepisów kodeksu cywilnego • nie występuje zbieg norm z obu aktów prawnych, który uzasadniałby ich alternatywne bądź kumulatywne stosowanie
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wyłączenia dróg publicznych z obrotu prawnego w zakresie ustanawiania ograniczonych praw rzeczowych, w tym służebności przesyłu, oraz prymatu ustawy o drogach publicznych nad przepisami Kodeksu cywilnego w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie nieruchomości stanowiących pasy drogowe dróg publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla przedsiębiorców przesyłowych i zarządców dróg, wyjaśniając granice prawne korzystania z pasów drogowych.
“Czy służebność przesyłu na drodze publicznej jest możliwa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.