Orzeczenie · 2019-05-15

II CSK 145/18Bonifikata opłaty użytkowanie wieczyste nieruchomości zabytkowe

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2019-05-15

SNNieruchomościużytkowanie wieczysteWysokanajwyższy

nieruchomościużytkowanie wieczystebonifikatazabytkiopłata rocznasąd najwyższyprawo rzeczoweaktualizacja opłaty

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Ł. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie z powództwa L. Spółki z o.o. o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Spór koncentrował się wokół prawa do 80% bonifikaty od opłaty rocznej, przyznanej pierwotnie poprzednikom prawnym powódki ze względu na wpis nieruchomości do rejestru zabytków. Sąd pierwszej instancji ustalił, że aktualizacja opłaty jest uzasadniona do kwoty 121.463,42 zł, ale zaliczył na poczet różnicy nakłady poniesione przez użytkownika wieczystego w kwocie 2.940.700 zł. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Potwierdzono, że 80% bonifikata, wynikająca z decyzji Wojewody i utrwalona w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego, jest wiążąca dla obecnego właściciela nieruchomości i przechodzi na następców prawnych użytkownika wieczystego. Sąd Najwyższy podkreślił, że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej nie skutkuje automatycznym zniesieniem bonifikaty, a jej zmiana wymaga odrębnych czynności prawnych. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że nakłady poniesione przez poprzednika prawnego użytkownika wieczystego podlegają zaliczeniu na poczet różnicy między opłatą zaktualizowaną a dotychczasową, ponieważ roszczenie o zaliczenie nakładów jest przenoszalne wraz ze zbyciem prawa użytkowania wieczystego, co zapobiega wzbogaceniu właściciela.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że bonifikata od opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości zabytkowych jest wiążąca dla następców prawnych i przechodzi na nich, a także że nakłady poprzedników prawnych podlegają zaliczeniu na poczet aktualizacji opłaty.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków i stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście bonifikat i nakładów.

Zagadnienia prawne (4)

Czy 80% bonifikata od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, przyznana poprzednikowi prawnemu użytkownika wieczystego ze względu na wpis nieruchomości do rejestru zabytków, jest wiążąca dla obecnego właściciela nieruchomości i przechodzi na następcę prawnego użytkownika wieczystego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, 80% bonifikata jest wiążąca i przechodzi na następców prawnych, a jej zmiana wymaga odrębnych czynności prawnych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym prawomocne orzeczenie ustalające wysokość opłaty z uwzględnieniem bonifikaty ma charakter prawnokształtujący i wiąże następców prawnych stron. Wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej nie jest równoznaczne z wypowiedzeniem bonifikaty.

Czy nakłady poniesione przez poprzednika prawnego użytkownika wieczystego na infrastrukturę techniczną i inne ulepszenia nieruchomości podlegają zaliczeniu na poczet różnicy między opłatą zaktualizowaną a dotychczasową, nawet jeśli użytkownik wieczysty nabył prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji syngularnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nakłady te podlegają zaliczeniu, ponieważ roszczenie o ich zaliczenie jest przenoszalne wraz ze zbyciem prawa użytkowania wieczystego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że przeciwny pogląd prowadziłby do wzbogacenia właściciela nieruchomości. Wartość nakładów zwiększa zarówno wartość nieruchomości, jak i prawa użytkowania wieczystego, a zatem powinna być rozliczana z następcą prawnym w ramach ceny za nabycie prawa użytkowania wieczystego.

Czy naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez brak odniesienia się do argumentacji zawartej w piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2017 r. może stanowić podstawę skargi kasacyjnej?

Odpowiedź sądu

Nie, w tym przypadku nie stanowiło podstawy skargi kasacyjnej, ponieważ właściwą drogą do zwalczania tego uchybienia było podniesienie zarzutu naruszenia art. 378 § 1 k.p.c., a ponadto pismo procesowe zostało złożone nieskutecznie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. jest dopuszczalny tylko wyjątkowo, a w tym przypadku skarżący nie postawił zarzutu naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. Ponadto, pismo procesowe zostało złożone z naruszeniem przepisów proceduralnych.

Czy naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. przez zastosowanie jego przepisów w odniesieniu do zarzutu apelacji dotyczącego bonifikaty w wysokości 80% było uzasadnione, wobec odmiennego stanu faktycznego i prawnego, na kanwie którego wydane zostało prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w Ł. w sprawie II C (…)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. był bezzasadny.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) rozciąga się na ustalenia dotyczące tego, o czym orzeczono w związku z podstawą sporu, a nie na kwestie prejudycjalne zawarte w uzasadnieniu. Sąd Apelacyjny był związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w zakresie ustalenia wysokości opłaty z uwzględnieniem bonifikaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.	spółka	powódka
Miasto Ł.	organ_państwowy	pozwana

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 73 § ust. 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten stanowił, że ustalone opłaty z tytułu użytkowania wieczystego obniża się o 50% (bonifikata obligatoryjna), jeżeli nieruchomość gruntowa została wpisana do rejestru zabytków. Właściwy organ mógł, za zgodą odpowiednio wojewody albo rady gminy, podwyższyć lub obniżyć tę bonifikatę.

u.g.n. art. 77 § ust. 4-6

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepisy te regulują kwestię zaliczenia nakładów poniesionych przez użytkownika wieczystego na budowę urządzeń infrastruktury technicznej oraz nakładów koniecznych, które wpływają na cechy techniczno-użytkowe nieruchomości, na poczet różnicy między opłatą zaktualizowaną a opłatą dotychczasową.

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten dotyczy mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten reguluje orzekanie Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.g.n. art. 72 § ust. 2 i 3 pkt 5

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepisy te regulowały zasady ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego.

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten reguluje wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten dotyczy postępowania apelacyjnego.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6

Przepisy te określają wysokość opłat za czynności radców prawnych.

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Przepis ten był podstawą prawną umów o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Argumenty

Skuteczne argumenty

80% bonifikata od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest wiążąca dla obecnego właściciela i przechodzi na następców prawnych. • Nakłady poniesione przez poprzednika prawnego użytkownika wieczystego podlegają zaliczeniu na poczet różnicy między opłatą zaktualizowaną a dotychczasową. • Wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej nie skutkuje automatycznym zniesieniem bonifikaty.

Odrzucone argumenty

Bonifikata została udzielona tylko na jeden rok lub w ogóle nie została przyznana. • Nakłady mogły być zaliczone tylko przez użytkownika wieczystego, który je poniósł. • Sąd Apelacyjny nie odniósł się do argumentacji zawartej w piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2017 r. (naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.). • Zastosowanie art. 365 § 1 k.p.c. było nieuzasadnione wobec odmiennego stanu faktycznego i prawnego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się konsekwentnie, że naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. może być zarzucane w skardze kasacyjnej tylko wyjątkowo... • Zarzut naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. jest bezzasadny. • Sąd Apelacyjny był zatem związany stanowiskiem Sądu Okręgowego w Ł. wyrażonym w prawomocnym wyroku z dnia 23 grudnia 2005 r. w kwestii prejudycjalnej... • Nie ma również wątpliwości, że rozszerzona prawomocność materialna takiego rozstrzygnięcia obejmuje następców prawnych stron, w tym również pod tytułem szczególnym. • Z art. 73 ust. 6 oraz art. 78 u.g.n. jednoznacznie wynika, że ustawodawca rozróżnia wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej związane ze zmianą wartości nieruchomości oraz wypowiedzenie bonifikaty... • Przeciwny pogląd prowadziłby do wzbogacenia właściciela...

Skład orzekający

Marian Kocon

przewodniczący

Monika Koba

sprawozdawca

Roman Trzaskowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że bonifikata od opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości zabytkowych jest wiążąca dla następców prawnych i przechodzi na nich, a także że nakłady poprzedników prawnych podlegają zaliczeniu na poczet aktualizacji opłaty."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków i stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście bonifikat i nakładów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z użytkowaniem wieczystym nieruchomości, zwłaszcza zabytkowych, oraz interpretacji przepisów dotyczących bonifikat i zaliczania nakładów. Ma to znaczenie praktyczne dla właścicieli i użytkowników wieczystych.

“Bonifikata za zabytek chroni użytkownika wieczystego przed podwyżką opłat – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”

Dane finansowe

WPS: 121 463,42 PLN

zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników