II CSK 100/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę odszkodowania za szkodę częściową w samochodzie marki BMW, który uległ uszkodzeniu w kolizji. Powód dochodził kwoty 57.761,06 zł tytułem odszkodowania. Sąd Rejonowy w S. oddalił powództwo, uznając, że sprzedaż uszkodzonego pojazdu przez powoda uniemożliwia ustalenie szkody na podstawie kosztów naprawy, a jedynie na podstawie różnicy między wartością pojazdu przed szkodą a ceną uzyskaną ze sprzedaży. Sąd pierwszej instancji wskazał, że powód nie wykazał tych wartości. Sąd Okręgowy w S. oddalił apelację powoda, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji i podkreślając, że sprzedaż pojazdu czyni postulowany przez powoda sposób rozliczenia szkody nieaktualnym, gdyż powód nigdy nie przeprowadzi kompleksowej naprawy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy wskazał, że utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego stanowi, iż powstanie roszczenia z tytułu kosztów naprawy pojazdu nie zależy od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy, czy też ma taki zamiar. Odszkodowanie odpowiada niezbędnym i ekonomicznie uzasadnionym kosztom naprawy, a sprzedaż pojazdu w stanie uszkodzonym nie ogranicza wysokości należnego odszkodowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy niższych instancji błędnie zastosowały art. 6 k.c., przerzucając na powoda ciężar dowodu okoliczności, które obciążały pozwanego ubezpieczyciela. W konsekwencji, Sąd Najwyższy przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości odszkodowania za szkodę częściową w pojazdach mechanicznych, w szczególności w sytuacji sprzedaży uszkodzonego pojazdu przez poszkodowanego.
Orzeczenie dotyczy szkody częściowej w ruchu drogowym, ale jego zasady mogą być analogicznie stosowane w innych przypadkach szkód majątkowych, gdzie sprzedaż uszkodzonego mienia następuje przed pełnym rozliczeniem szkody.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sprzedaż uszkodzonego pojazdu przez poszkodowanego wyklucza możliwość dochodzenia odszkodowania za koszty hipotetycznej naprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprzedaż uszkodzonego pojazdu nie wyklucza możliwości dochodzenia odszkodowania za koszty hipotetycznej naprawy. Roszczenie odszkodowawcze powstaje z chwilą powstania obowiązku naprawienia szkody, a nie po powstaniu kosztów naprawy pojazdu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym prawo do odszkodowania w wysokości kosztów naprawy przysługuje poszkodowanemu niezależnie od tego, czy naprawę faktycznie dokonał, czy też sprzedał pojazd. Sprzedaż pojazdu nie może ograniczać wysokości należnego odszkodowania, które powinno wyrównać uszczerbek w majątku poszkodowanego do pełnej wysokości szkody.
Kto ponosi ciężar dowodu w zakresie wykazania, że obliczone koszty naprawy przekraczają wartość szkody całkowitej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu, że obliczone koszty naprawy przekraczają wysokość szkody (w tym wartość pojazdu przed szkodą), obciąża pozwanego ubezpieczyciela.
Uzasadnienie
Jeżeli poszkodowany wykaże zdarzenie objęte ochroną ubezpieczeniową i wysokość hipotetycznych kosztów naprawy, to ciężar dowodu, że tak obliczone odszkodowanie w indywidualnych okolicznościach sprawy przekracza wysokość szkody, spoczywa na pozwanym. Fakty prawnoniweczące musi bowiem udowodnić strona, która z nich wywodzi swoje twierdzenie.
Czy sąd może zastosować art. 322 k.p.c. w przypadku, gdy powód nie wykazał wysokości szkody?
Odpowiedź sądu
Sąd może zastosować art. 322 k.p.c., gdy szkoda została udowodniona co do zasady, a wykazanie jej wysokości jest niemożliwe lub nader utrudnione. W analizowanym przypadku Sąd Okręgowy błędnie zarzucił powodowi zaniedbania dowodowe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował art. 6 k.c., przerzucając na powoda ciężar dowodu okoliczności, które mogłyby prowadzić do korekt odszkodowania. W związku z tym, rozważanie zastosowania art. 322 k.p.c. przez Sąd Okręgowy było bezprzedmiotowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. G. | osoba_fizyczna | powód |
| (…) Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 363 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Koszty naprawy uszkodzonego pojazdu, nieprzewyższające jego wartości sprzed wypadku, nie są nadmierne. Poszkodowany nie może żądać zapłaty kosztów hipotetycznej restytucji, gdy przywrócenie stanu poprzedniego jest niemożliwe lub pociąga za sobą nadmierne trudności lub koszty.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne. W przypadku szkody częściowej, po wykazaniu przez poszkodowanego wysokości kosztów naprawy, ciężar dowodu, że odszkodowanie przekracza wysokość szkody, obciąża pozwanego.
k.c. art. 361 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania obejmuje straty, które poniósł poszkodowany oraz korzyści, które mógł osiągnąć, ale ich nie osiągnął. Szkodą jest różnica między stanem majątku poszkodowanego po zdarzeniu a stanem, jaki istniałby, gdyby zdarzenie nie nastąpiło.
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
Ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność w granicach odpowiedzialności sprawcy szkody.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądowi ustalenie wysokości roszczenia według swojej oceny, gdy wykazanie wysokości szkody jest niemożliwe lub nader utrudnione.
u.u.o. art. 36 § ust.1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Pomocnicze
k.c. art. 824 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy spóźnionych wniosków dowodowych w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398^4 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne skargi kasacyjnej dotyczące wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia.
k.p.c. art. 398^6 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu niezamieszczenia wymaganego wniosku.
k.p.c. art. 398^15 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o prawa majątkowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedaż uszkodzonego pojazdu nie pozbawia poszkodowanego prawa do odszkodowania za koszty naprawy. • Ciężar dowodu, że koszty naprawy przekraczają wartość szkody, obciąża pozwanego ubezpieczyciela. • Sądy niższych instancji błędnie zastosowały przepisy dotyczące ciężaru dowodu i ustalenia wysokości szkody.
Odrzucone argumenty
Sprzedaż uszkodzonego pojazdu przez powoda uniemożliwia dochodzenie kosztów hipotetycznej naprawy. • Roszczenie odszkodowawcze ogranicza się do różnicy między wartością pojazdu przed szkodą a ceną sprzedaży. • Powód nie wykazał wysokości szkody, co uzasadnia oddalenie powództwa.
Godne uwagi sformułowania
Sprzedaż pojazdu nie pozbawia poszkodowanego prawa do odszkodowania w wysokości odpowiadającej hipotetycznym kosztom naprawy, skoro rzeczywista naprawa nie stanowi warunku dochodzenia odszkodowania. • Nie można w takim stanie faktycznym ograniczać wysokości odszkodowania - podobnie, jak przy szkodzie całkowitej - do różnicy między wartością pojazdu przed uszkodzeniem a uzyskaną przez poszkodowanego ceną jego sprzedaży. • Sąd ten błędnie stosując art. 6 k.c., mimo wykazania przez powoda wysokości kosztów naprawy, przerzucił na niego dodatkowo ciężar wyjaśnienia powstałych ad casu, wątpliwości dotyczących wydatków poniesionych na naprawę pojazdu, zakresu tej naprawy i ceny uzyskanej ze sprzedaży pojazdu.
Skład orzekający
Monika Koba
przewodniczący, sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za szkodę częściową w pojazdach mechanicznych, w szczególności w sytuacji sprzedaży uszkodzonego pojazdu przez poszkodowanego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy szkody częściowej w ruchu drogowym, ale jego zasady mogą być analogicznie stosowane w innych przypadkach szkód majątkowych, gdzie sprzedaż uszkodzonego mienia następuje przed pełnym rozliczeniem szkody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania odszkodowania po kolizji, gdy poszkodowany sprzedaje uszkodzony pojazd. Wyrok Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące ciężaru dowodu i sposobu kalkulacji szkody, co jest bardzo praktyczne dla prawników i ubezpieczycieli.
“Sprzedałeś uszkodzone auto po kolizji? Nadal możesz dostać pełne odszkodowanie za naprawę!”
Dane finansowe
WPS: 57 761,06 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.