II CK 396/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi pauliańskiej wniesionej przez wierzyciela (Jacek B.) przeciwko darczyńcom (Krystyna A. i jej mąż), którzy odzyskali własność nieruchomości od obdarowanych (Małgorzata i Wiesław C.) po odwołaniu darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Powód dochodził uznania za bezskuteczną umowy powrotnego przeniesienia własności, twierdząc, że została zawarta w celu pokrzywdzenia jego wierzytelności. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że czynność ta była jedynie wykonaniem zobowiązania powstałego wskutek odwołania darowizny i nie może być kwalifikowana jako działanie z pokrzywdzeniem wierzyciela. Sąd Najwyższy w kasacji rozważał, czy odwołanie darowizny ma skutek rzeczowy, czy tylko obligacyjny. Przyjął dominujący pogląd, że skutek jest wyłącznie obligacyjny, a dla zwrotu własności konieczna jest umowa. Analizując art. 527 k.c., Sąd Najwyższy stwierdził, że umowa powrotnego przeniesienia własności nie podlega skardze pauliańskiej, chyba że została zawarta w wyniku zmowy darczyńcy i obdarowanego w celu pokrzywdzenia wierzyciela. W tej sprawie, biorąc pod uwagę upływ czasu od darowizny do odwołania i powrotnego przeniesienia własności, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się zmowy i oddalił kasację.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 527 k.c. w kontekście odwołania darowizny i powrotnego przeniesienia własności nieruchomości. Wyjaśnienie skutków odwołania darowizny.
Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania darowizny i powrotnego przeniesienia własności, z naciskiem na brak zmowy stron.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa powrotnego przeniesienia własności nieruchomości na darczyńcę, zawarta w następstwie odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego, może być uznana za bezskuteczną na podstawie art. 527 § 1 k.c. w stosunku do wierzyciela obdarowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa nie może być uznana za bezskuteczną, chyba że została zawarta w wyniku wcześniejszej zmowy darczyńcy i obdarowanego w celu pokrzywdzenia wierzyciela.
Uzasadnienie
Odwołanie darowizny ma skutek wyłącznie obligacyjny, a dla zwrotu własności konieczna jest umowa. Umowa ta jest spełnieniem świadczenia wynikającego z zobowiązania powstałego po odwołaniu darowizny. Nie można przypisać złej woli stronom umowy, chyba że działały w zmowie w celu pokrzywdzenia wierzyciela. W tej sprawie nie stwierdzono zmowy.
Jaki jest skutek prawny odwołania darowizny nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odwołanie darowizny powoduje wyłącznie skutek obligacyjny, stwarzając obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Nie powoduje automatycznego przejścia własności z powrotem na darczyńcę.
Uzasadnienie
Przepis art. 898 § 2 k.c. odsyła do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, co wyłącza automatyzm skutku rzeczowego. Dla zwrotu własności konieczna jest umowa lub powództwo o zobowiązanie do przeniesienia własności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jacek B. | osoba_fizyczna | powód |
| Krystyna A. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Małgorzata C. | osoba_fizyczna | obdarowana |
| Wiesław C. | osoba_fizyczna | obdarowany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Nie można żądać uznania za bezskuteczną umowy powrotnego przeniesienia własności nieruchomości na darczyńcę, zawartej w następstwie odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego, chyba że została zawarta w wyniku wcześniejszej zmowy darczyńcy i obdarowanego w celu pokrzywdzenia wierzyciela.
k.p.c. art. 393-12
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia kasacji.
Pomocnicze
k.c. art. 898 § § 2
Kodeks cywilny
Odesłanie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu przy odwołaniu darowizny, wskazujące na wyłączenie automatyzmu skutku rzeczowego.
k.c. art. 155
Kodeks cywilny
Konstrukcja umów o podwójnym skutku obligacyjno-rzeczowym, do której odnosi się dyskusja o skutkach odwołania darowizny.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Podstawa do dochodzenia zobowiązania do przeniesienia własności.
k.p.c. art. 1047
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wykonania orzeczeń zobowiązujących do przeniesienia własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odwołanie darowizny ma skutek wyłącznie obligacyjny. • Umowa powrotnego przeniesienia własności jest spełnieniem świadczenia wynikającego z zobowiązania powstałego po odwołaniu darowizny. • Nie można przypisać złej woli stronom umowy powrotnego przeniesienia własności, chyba że działały w zmowie w celu pokrzywdzenia wierzyciela. • W tej sprawie nie stwierdzono zmowy darczyńcy i obdarowanego w celu pokrzywdzenia wierzyciela.
Odrzucone argumenty
Umowa powrotnego przeniesienia własności nieruchomości na darczyńcę, zawarta w następstwie odwołania darowizny, powinna być uznana za bezskuteczną na podstawie art. 527 § 1 k.c. w stosunku do wierzyciela obdarowanego.
Godne uwagi sformułowania
nie można żądać uznania za bezskuteczną ... umowy "powrotnego" przeniesienia własności nieruchomości na darczyńcę, zawartej w następstwie odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego, chyba że została zawarta w wyniku wcześniejszej zmowy darczyńcy i obdarowanego w celu pokrzywdzenia wierzyciela. • odwołanie darowizny powoduje skutek wyłącznie obligacyjny. • nie można obdarowanemu przypisać złej woli (działania ze świadomością pokrzywdzenia innego wierzyciela). • nie można wymagać, aby osoba trzecia powstrzymała się od czynności zmierzających do zaspokojenia jej uprawnień, tylko z tego powodu, że obdarowany ma innych wierzycieli.
Skład orzekający
Helena Ciepła
przewodniczący
Bronisław Czech
członek
Henryk Pietrzkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 527 k.c. w kontekście odwołania darowizny i powrotnego przeniesienia własności nieruchomości. Wyjaśnienie skutków odwołania darowizny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania darowizny i powrotnego przeniesienia własności, z naciskiem na brak zmowy stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego zagadnienia skargi pauliańskiej, ale w specyficznym kontekście odwołania darowizny, co czyni ją interesującą dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i nieruchomościach.
“Czy odzyskana darowizna chroni przed wierzycielami? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 90 531 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.