II CA 965/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B. K. (2). Sąd Rejonowy oddalił wniosek, stwierdzając, że spadek po zmarłym 5 września 2010 r. nabyła w całości jego żona, B. K. (1), ponieważ spadkodawca nie pozostawił dzieci, a jego rodzice i jedyny brat zmarli przed nim. Wnioskodawca, kuzyn spadkodawcy, domagał się dziedziczenia obok żony. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, stwierdził, że choć Sąd Rejonowy błędnie zastosował przepisy kodeksu cywilnego obowiązujące w dacie postanowienia spadkowego, a nie w dacie śmierci spadkodawcy, to rozstrzygnięcie było prawidłowe. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie śmierci spadkodawcy (5 września 2010 r.), w braku zstępnych, rodziców i rodzeństwa spadkodawcy, a przy istnieniu żyjącego małżonka, cały spadek przypada małżonkowi. Przepisy te wykluczają dziedziczenie dalszych krewnych, takich jak kuzyni, w takiej sytuacji. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną, wskazując również na jej ogólnikowość i brak wskazania konkretnych zarzutów. Orzeczono o kosztach postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia ustawowego w sytuacji braku zstępnych, rodziców i rodzeństwa, a istnienia małżonka. Wskazanie na konieczność stosowania przepisów obowiązujących w dacie śmierci spadkodawcy oraz na wymogi formalne apelacji.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 2015 roku i konkretnego stanu faktycznego. Wskazanie na błędy Sądu Rejonowego w stosowaniu przepisów może być pomocne w unikaniu podobnych błędów.
Zagadnienia prawne (4)
Kto dziedziczy spadek po osobie zmarłej, która nie pozostawiła zstępnych, rodziców ani rodzeństwa, ale pozostawiła żyjącego małżonka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W takiej sytuacji cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.
Uzasadnienie
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego obowiązującymi w dacie śmierci spadkodawcy, w braku zstępnych, rodziców i rodzeństwa spadkodawcy, a przy istnieniu żyjącego małżonka, cały spadek przypada małżonkowi. Istnienie małżonka wyklucza dziedziczenie dalszych krewnych, takich jak kuzyni.
Czy apelacja powinna zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, apelacja powinna zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 368 § 1 k.p.c., apelacja powinna zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów. W przedmiotowej apelacji brak było konkretnych zarzutów, ograniczono się do ogólnikowych stwierdzeń.
Czy sąd drugiej instancji jest związany zarzutami naruszenia prawa materialnego w apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie jest związany zarzutami naruszenia prawa materialnego.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r. (III CZP 49/07), Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany zarzutami naruszenia prawa materialnego i może dokonać z urzędu badania materialnoprawnej poprawności orzeczenia.
Czy sąd drugiej instancji bada z urzędu naruszenia prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Sąd bada z urzędu naruszenia przepisów rzutujących na ważność postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy zbadał, czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów rzutujących na ważność postępowania, ale uchybień takich się nie doszukał. Naruszenia prawa procesowego są badane na zarzut strony, chyba że dotyczą kwestii ważności postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. H. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. K. (2) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| Z. M. | osoba_fizyczna | uczestnik (wezwany) |
| D. G. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 932 § § 1
Kodeks cywilny
W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice, pod warunkiem, że przeżyli spadkodawcę.
k.c. art. 932 § § 4
Kodeks cywilny
Jeżeli rodzice spadkodawcy nie dożyli śmierci spadkodawcy, spadek po nim obok małżonka przypada też rodzeństwu spadkodawcy, jeżeli je miał i jeżeli przeżyło ono spadkodawcę.
k.c. art. 932 § § 5
Kodeks cywilny
W miejsce nieżyjącego brata lub siostry wchodzą ich dzieci.
k.c. art. 933 § § 2
Kodeks cywilny
W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.
k.c. art. 934 § § 1
Kodeks cywilny
Dziadkowie i ich zstępni (kuzyni spadkodawcy) mogą dziedziczyć tylko pod warunkiem, że spadkodawca nie pozostawił zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy.
k.c. art. 934 § § 2
Kodeks cywilny
Kuzyni to zstępni dziadków spadkodawcy.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny art. LI
Do spraw spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy.
Pomocnicze
k.c. art. 926 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 935 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 510 § § 1 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 368 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spadkodawca nie pozostawił zstępnych, rodziców ani rodzeństwa. • Spadkodawca pozostawił żyjącego małżonka. • Przepisy prawa spadkowego wykluczają dziedziczenie dalszych krewnych (kuzynów) w sytuacji istnienia żyjącego małżonka. • Apelacja była ogólnikowa i nie zawierała konkretnych zarzutów.
Odrzucone argumenty
Kuzyni spadkodawcy powinni dziedziczyć obok jego żony. • Sąd Rejonowy dokonał wadliwej oceny dowodów. • Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy. • Orzeczenie Sądu Rejonowego dotknięte było szeregiem istotnych uchybień procesowych.
Godne uwagi sformułowania
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. • Apelacja powinna także zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów, czego w przedmiotowej apelacji brak. • Zgodnie z brzmieniem przepisów kodeksu cywilnego obowiązujących w dacie wydania postanowienia w sprawie sygn. akt I Ns 509/11/K tj. 18 października 2011 r. wniosek podlegał oddaleniu. • Błędnie zatem Sąd Rejonowy uznał, że przepisy te należy uwzględniać w brzmieniu obowiązującym w dacie postanowienia spadkowego wydanego w sprawie I Ns 509/11/K (18 października 2011 r.). • Błędnie także Sąd Rejonowy odwołał się, jako do materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia do art. 935 § 1 k.c., którego hipoteza w dacie śmierci spadkodawcy była irrelewantna z punktu widzenia przedmiotowego stanu faktycznego. • Pomimo jednak zastosowania przez Sąd I instancji niewłaściwych przepisów kodeksu cywilnego dotyczących dziedziczenia ustawowego, postanowienie odpowiada prawu i apelacja winna zostać oddalona. • Istnienie żony wykluczało dojście do dziedziczenia kuzynów, którzy mogli dziedziczyć tylko jako zstępni dziadków spadkodawcy na podstawie art. 934 § 2 k.c. • O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 520 § 2 k.p.c.
Skład orzekający
Grzegorz Buła
przewodniczący
Krzysztof Wąsik
sprawozdawca
Edyta Żyła
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia ustawowego w sytuacji braku zstępnych, rodziców i rodzeństwa, a istnienia małżonka. Wskazanie na konieczność stosowania przepisów obowiązujących w dacie śmierci spadkodawcy oraz na wymogi formalne apelacji."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 2015 roku i konkretnego stanu faktycznego. Wskazanie na błędy Sądu Rejonowego w stosowaniu przepisów może być pomocne w unikaniu podobnych błędów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii prawa spadkowego, które mogą być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Wyjaśnia zasady dziedziczenia ustawowego i wymogi formalne apelacji.
“Kto dziedziczy spadek po bezdzietnym, samotnym mężczyźnie? Sąd Okręgowy wyjaśnia zasady dziedziczenia ustawowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.