II CA 876/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia wygaśnięcia służebności gruntowej ustanowionej na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr (...) (należącej do pozwanej J. M.) na działkach powodów T. P. i S. P. (nr ew. 201/5 i 201/6). Powodowie domagali się stwierdzenia wygaśnięcia służebności przechodu i przejazdu na podstawie art. 293 § 1 Kodeksu cywilnego, argumentując jej niewykonywanie przez okres dłuższy niż 10 lat. Sąd Rejonowy w Jędrzejowie oddalił powództwo, uznając, że służebność była wykonywana, przynajmniej w zakresie przechodu. Sąd Okręgowy w Kielcach, rozpoznając apelację powodów, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Ustalono wygaśnięcie służebności gruntowej w części obejmującej prawo przejazdu przez działkę nr (...) oraz przez pas gruntu stanowiący część działki nr ew. 201/6. Sąd Okręgowy uznał, że prawo przejazdu nie było wykonywane przez wymagany okres, co skutkowało jego wygaśnięciem na podstawie art. 293 § 1 kc. Natomiast w zakresie prawa przechodu, sąd uznał, że było ono wykonywane sporadycznie przez pozwaną i jej rodzinę, co wykluczało jego wygaśnięcie. Sąd Okręgowy podkreślił, że kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie faktycznego wykonywania służebności, a nie kwestie dostępu do drogi publicznej, które były irrelewantne z punktu widzenia art. 293 § 1 kc. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w obu instancjach zostało wzajemnie zniesione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że poszczególne uprawnienia składające się na treść służebności gruntowej (przejazd, przechód) mogą wygasać niezależnie od siebie na podstawie art. 293 § 1 kc. Potwierdzenie możliwości dochodzenia ustalenia wygaśnięcia służebności ujawnionej w księdze wieczystej na podstawie art. 189 kpc.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z rozdzieleniem uprawnień w ramach służebności oraz kwestią interesu prawnego w ustaleniu wygaśnięcia wpisu wieczystoksięgowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy służebność gruntowa wygasa na skutek jej niewykonywania przez okres 10 lat, zgodnie z art. 293 § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służebność gruntowa wygasa na skutek jej niewykonywania przez okres 10 lat, jednakże dotyczy to poszczególnych uprawnień składających się na treść służebności (np. przejazdu i przechodu) oddzielnie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że prawo przejazdu, będące częścią składową służebności gruntowej, nie było wykonywane przez pozwaną przez okres dłuższy niż 10 lat, co skutkowało jego wygaśnięciem na podstawie art. 293 § 1 kc. Natomiast prawo przechodu było wykonywane sporadycznie, co wykluczało jego wygaśnięcie.
Czy istnieje interes prawny w ustaleniu wygaśnięcia służebności gruntowej na podstawie art. 189 kpc, gdy służebność jest ujawniona w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje interes prawny w ustaleniu wygaśnięcia służebności gruntowej na podstawie art. 189 kpc, nawet jeśli jest ona ujawniona w księdze wieczystej, ponieważ prawomocne orzeczenie ustalające wygaśnięcie może stanowić podstawę do wykreślenia wpisu w trybie art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, bez konieczności wytaczania powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy rozważył kwestię konkurencji powództwa o ustalenie (art. 189 kpc) z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej (art. 10 u.k.w.h.). Przyjął, że prawomocny wyrok ustalający wygaśnięcie służebności jest wystarczający do usunięcia niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w trybie art. 31 ust. 2 u.k.w.h., co potwierdza istnienie interesu prawnego w ustaleniu.
Czy naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 233 § 1 kpc (dowolna ocena dowodów), mogło wpłynąć na prawidłowość ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia art. 233 § 1 kpc okazały się niezasadne, ponieważ powodowie nie wykazali wadliwości oceny materiału dowodowego przez Sąd Rejonowy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy szczegółowo analizował zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 kpc, wskazując, że powodowie nie przedstawili wystarczających argumentów, aby podważyć swobodną, ale nie dowolną ocenę dowodów przez sąd pierwszej instancji. Podkreślono, że samo przedstawienie alternatywnej wersji stanu faktycznego nie jest wystarczające do uwzględnienia zarzutu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. P. | osoba_fizyczna | powód |
| S. P. | osoba_fizyczna | powód |
| J. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 293 § § 1
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa wygasa wskutek jej niewykonywania przez lat dziesięć. Jeżeli właściciel nieruchomości władnącej dopuszcza do wykonywania służebności tylko w części, służebność wygasa w pozostałej części.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego" rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uwzględnienia apelacji sąd drugiej instancji zmienia zaskarżone orzeczenie przez jego reformę lub uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy.
k.p.c. art. 385 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W razie wzajemnego zniesienia się skutków, o których mowa w art. 98 i 99, lub w razie uwzględnienia apelacji w części, sąd zniesie wzajemnie koszty między stronami lub orzeknie o nich stosunkowo.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Właściciel nieruchomości może żądać wszczęcia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
u.k.w.h. art. 31 § ust. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wpis ma na celu ujawnienie stanu prawnego nieruchomości, w tym jego zmian, wykreślenie nieistniejących praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykonywanie prawa przejazdu przez służebność gruntową przez okres dłuższy niż 10 lat. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu wygaśnięcia służebności ujawnionej w księdze wieczystej na podstawie art. 189 kpc.
Odrzucone argumenty
Całkowite niewykonywanie służebności gruntowej (w zakresie przechodu). • Naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 kpc poprzez dowolną ocenę dowodów. • Brak dostępu do drogi publicznej jako podstawa do wygaśnięcia służebności.
Godne uwagi sformułowania
Istota zastosowania tego przepisu [art. 293 § 1 kc], wymaga tylko i wyłącznie uprzedniego udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy ustanowiona służebność była w jakikolwiek, choćby najdrobniejszy sposób wykonywana przez okres 10 lat, na przestrzeni jej istnienia, czy też nie. • To, że pewna grupa osób [...] twierdzi, że nie widziała [...] by pozwana [...] przechodziła przez działki obciążone służebnością, nie mogło być wystarczające do potwierdzenia tezy, że osoby te w ogóle od 2005r. przez te działki nie przechodziły. • Prawomocny wyrok wydany na skutek rozpoznania powództwa o ustalenie wygaśnięcia służebności gruntowej [...] jest wystarczającym do wykazania niezgodności [...] z rzeczywistym stanem prawnym, uzasadniając konieczność dokonania wpisu (poprzez wykreślenie służebności) doprowadzającego do zgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Skład orzekający
Mariusz Broda
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Strojnowska
członek
Agnieszka Gołuchowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że poszczególne uprawnienia składające się na treść służebności gruntowej (przejazd, przechód) mogą wygasać niezależnie od siebie na podstawie art. 293 § 1 kc. Potwierdzenie możliwości dochodzenia ustalenia wygaśnięcia służebności ujawnionej w księdze wieczystej na podstawie art. 189 kpc."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z rozdzieleniem uprawnień w ramach służebności oraz kwestią interesu prawnego w ustaleniu wygaśnięcia wpisu wieczystoksięgowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o wygaśnięciu służebności gruntowych i interesu prawnego w ustaleniu, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem rzeczowym i nieruchomościami. Wyjaśnia, jak rozdzielić uprawnienia w ramach służebności i kiedy można skorzystać z art. 189 kpc.
“Czy służebność przejazdu wygasła, bo nikt nie jeździł przez 10 lat? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.