II CA 82/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa H. I Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego przeciwko A. G. o zapłatę kwoty 13656,89 zł wraz z odsetkami, wynikającej z umowy kredytu zawartej z (...) BANK S.A. Sąd Rejonowy w Żywcu wyrokiem z dnia 2 października 2015 r. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 26 398,92 zł wraz z odsetkami, ale jednocześnie rozłożył spłatę na 106 miesięcznych rat, biorąc pod uwagę trudną sytuację zdrowotną i finansową pozwanej (78 lat, problemy zdrowotne, niska emerytura, zależność od pomocy córki). Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie art. 82 k.c. (brak świadomości przy zawieraniu umowy) oraz art. 5 k.c. (nadużycie prawa przez powoda). Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, rozpoznając apelację, oddalił ją. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i prawne Sądu Rejonowego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 82 k.c., sąd uznał, że pozwana nie wykazała, iż w momencie zawierania umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanej, która nie przedstawiła odpowiednich dowodów, w tym opinii biegłego. Sąd uznał, że pozwana miała świadomość zawieranej umowy i jej konsekwencji, a jej córka, działająca jako pełnomocnik, nie podnosiła tego zarzutu w sposób przekonujący. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 5 k.c., stwierdzając, że dochodzenie zwrotu udzielonego kredytu przez fundusz sekurytyzacyjny nie stanowi nadużycia prawa, zwłaszcza że Sąd Rejonowy uwzględnił trudną sytuację pozwanej, rozkładając spłatę na raty. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w zakresie zasądzenia świadczenia i jego rozłożenia na raty, a także w zakresie odstąpienia od obciążenia pozwanej kosztami postępowania apelacyjnego, uznając, że sytuacja pozwanej nadal uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. Przyznano również wynagrodzenie pełnomocnikowi pozwanej z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaZastosowanie art. 320 k.p.c. (rozłożenie świadczenia na raty) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, w tym ze względu na wiek, stan zdrowia i sytuację finansową dłużnika. Interpretacja art. 82 k.c. i art. 5 k.c. w kontekście umów kredytowych. Kwestia powagi rzeczy osądzonej w kontekście postępowań egzekucyjnych i klauzulowych.
Konkretne okoliczności sprawy (stan zdrowia i finansowy pozwanej) mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie rozstrzygnięcia o ratach w innych sprawach. Interpretacja art. 82 k.c. wymaga wykazania konkretnego stanu wyłączającego świadomość.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozwana, cierpiąca na problemy geriatryczne i demencję starczą, była w stanie świadomie i swobodnie powziąć decyzję o zawarciu umowy kredytu, zgodnie z art. 82 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwana nie wykazała, że w momencie zawierania umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na niej i nie został udźwignięty.
Uzasadnienie
Pozwana nie przedstawiła wystarczających dowodów (np. opinii biegłego) na poparcie tezy o stanie wyłączającym świadomość. Jej pisma procesowe i zachowanie w toku postępowania wskazywały na pewien stopień świadomości sytuacji.
Czy dochodzenie przez fundusz sekurytyzacyjny zwrotu udzielonego kredytu od osoby starszej i schorowanej, która nie jest w stanie jednorazowo spłacić długu, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dochodzenie roszczenia nie stanowi nadużycia prawa, jednakże sąd może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, rozłożyć zasądzone świadczenie na raty.
Uzasadnienie
Dochodzenie zwrotu kredytu jest prawem podmiotowym. Sąd Rejonowy, uwzględniając trudną sytuację pozwanej, zastosował art. 320 k.p.c. i rozłożył spłatę na raty, co złagodziło dolegliwość związaną z jednorazową spłatą, nie uniemożliwiając jednocześnie dochodzenia należności przez wierzyciela.
Czy umorzenie postępowania egzekucyjnego przez komornika na wniosek banku po cesji wierzytelności wyłącza możliwość dochodzenia tej wierzytelności przez nabywcę w nowym procesie sądowym (zarzut powagi rzeczy osądzonej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi przeszkody do dochodzenia wierzytelności w nowym procesie, a postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności nie podlega rygorom powagi rzeczy osądzonej.
Uzasadnienie
Postępowanie klauzulowe nie jest postępowaniem merytorycznym rozstrzygającym sprawę cywilną w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Ponadto, bank, który zbył wierzytelność, nie mógł skutecznie zrzec się roszczenia, które mu już nie przysługiwało.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. I Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w K. | instytucja | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuci pozew, jeżeli pozew wКроме tego, że sprawa jest już w toku między tymi samymi stronami o to samo roszczenie (powaga rzeczy osądzonej).
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na stan wyłączający świadomość pozwanej przy zawieraniu umowy (art. 82 k.c.). • Dochodzenie zwrotu kredytu przez fundusz nie jest nadużyciem prawa (art. 5 k.c.). • Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wyłącza możliwości dochodzenia wierzytelności w nowym procesie. • Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował art. 320 k.p.c. rozkładając spłatę na raty ze względu na szczególnie uzasadniony przypadek.
Odrzucone argumenty
Nieważność umowy kredytu z powodu braku świadomości pozwanej przy jej zawieraniu (art. 82 k.c.). • Nadużycie prawa przez powoda poprzez dochodzenie roszczenia w stosunku do pozwanej (art. 5 k.c.). • Zarzut powagi rzeczy osądzonej z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. • w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. • powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) jest definiowana jako rozstrzygnięcie co do istoty sprawy zawarte w prawomocnych wyrokach oraz postanowieniach orzekających co do istoty sprawy • w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie. • moratorium sędziowskiego, przewidzianego w art. 320 kpc • w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Skład orzekający
Leszek Filapek
przewodniczący
Andrzej Roman
sędzia
Piotr Łakomiak
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 320 k.p.c. (rozłożenie świadczenia na raty) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, w tym ze względu na wiek, stan zdrowia i sytuację finansową dłużnika. Interpretacja art. 82 k.c. i art. 5 k.c. w kontekście umów kredytowych. Kwestia powagi rzeczy osądzonej w kontekście postępowań egzekucyjnych i klauzulowych."
Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy (stan zdrowia i finansowy pozwanej) mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie rozstrzygnięcia o ratach w innych sprawach. Interpretacja art. 82 k.c. wymaga wykazania konkretnego stanu wyłączającego świadomość.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy mogą stosować przepisy prawa cywilnego i procesowego (art. 320 kpc, art. 102 kpc) w celu ochrony osób w trudnej sytuacji życiowej, jednocześnie dbając o prawa wierzyciela. Dotyka problematyki ochrony konsumentów, zwłaszcza seniorów, w relacjach z instytucjami finansowymi.
“Starsza pani z długami: sąd rozkłada spłatę na 10 lat, ale czy to wystarczy?”
Dane finansowe
WPS: 13 656,89 PLN
kwota główna: 26 398,92 PLN
kapitał: 13 656,89 PLN
odsetki karne: 12 502,56 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.