II Ca 667/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuGmina M. S. pozwała pozwanych K. K. (1) i A. K. (1) o zapłatę 51 566,40 zł tytułem zwrotu bonifikaty udzielonej przy sprzedaży lokalu mieszkalnego. Gmina argumentowała, że pozwani naruszyli warunki bonifikaty, zbywając lokal osobie trzeciej przed upływem wymaganego terminu. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, opierając się na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązujących w dacie sprzedaży lokalu. Pozwani wnieśli apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie wniosków dowodowych dotyczących ich sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz naruszenie art. 5 k.c. Sąd Okręgowy, uznając apelację za zasadną, uzupełnił postępowanie dowodowe o zeznania pozwanych i świadka. Ustalono, że pozwani byli funkcjonariuszami policji, a sprzedaż lokalu była podyktowana potrzebą zakupu większego mieszkania ze względu na powiększającą się rodzinę i konieczność opieki nad chorą babcią. Sąd Okręgowy uznał, że żądanie zwrotu bonifikaty po prawie dziewięciu latach, brak wcześniejszego poinformowania pozwanych o obowiązku zwrotu przez gminę (informację uzyskał dopiero od notariusza), a także szczególna sytuacja rodzinna i majątkowa pozwanych, uzasadniają zastosowanie art. 5 k.c. i uznanie żądania za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz sprawiedliwości społecznej. W związku z tym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo i zasądzając od gminy na rzecz pozwanych koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie art. 5 k.c. w sprawach dotyczących zwrotu bonifikaty od ceny nabycia nieruchomości, zwłaszcza w kontekście długotrwałej bezczynności wierzyciela, braku należytego poinformowania dłużnika przez organ publiczny oraz szczególnych okoliczności życiowych stron.
Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy i ocenie zgodności żądania z zasadami współżycia społecznego, co wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy żądanie przez gminę zwrotu bonifikaty udzielonej przy sprzedaży lokalu mieszkalnego, po upływie prawie dziewięciu lat od zbycia lokalu, w sytuacji szczególnych okoliczności rodzinnych i majątkowych pozwanych oraz braku wcześniejszego poinformowania ich o obowiązku zwrotu przez gminę, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, żądanie zwrotu bonifikaty w opisanych okolicznościach jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że niemal dziewięcioletnia bezczynność gminy w dochodzeniu zwrotu bonifikaty, brak wcześniejszego poinformowania pozwanych o obowiązku zwrotu przez gminę (co zostało im przekazane dopiero przez notariusza), a także szczególna sytuacja rodzinna i majątkowa pozwanych (powiększająca się rodzina, potrzeba opieki nad chorą babcią, przeznaczenie środków ze sprzedaży na zakup i remont innego lokalu mieszkalnego) uzasadniają zastosowanie art. 5 k.c. i oddalenie powództwa.
Czy przepisy nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami z 2007 r. (wprowadzające wyłączenie obowiązku zwrotu bonifikaty w przypadku przeznaczenia środków na zakup innego lokalu mieszkalnego) mają zastosowanie do umowy sprzedaży lokalu zawartej przed wejściem w życie tych przepisów?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy nowelizacji z 2007 r. nie mają zastosowania do umów zawartych przed ich wejściem w życie, zgodnie z zasadą lex retro non agit. Jednakże cel tych przepisów może być brany pod uwagę przy ocenie zastosowania art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego, do umów sprzedaży lokali zawieranych przez gminę z najemcą zastosowanie znajdują przepisy w brzmieniu obowiązującym w chwili ich zawierania. Sąd Okręgowy dodał, że chociaż przepisy z 2007 r. nie mają bezpośredniego zastosowania, to cel ich ustanowienia (wspieranie budownictwa mieszkaniowego) potwierdza negatywny wydźwięk wcześniejszej regulacji i uzasadnia zastosowanie art. 5 k.c.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił wnioski dowodowe pozwanych dotyczące ich sytuacji rodzinnej i majątkowej, uznając je za spóźnione i niemające istotnego znaczenia dla sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji uchybił przepisom postępowania, nieprawidłowo oddalając wnioski dowodowe pozwanych i nie poczynając ustaleń faktycznych w oparciu o przedstawione przez nich okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy błędnie oddalił wnioski dowodowe pozwanych o przesłuchanie ich samych oraz świadka, a także nie uwzględnił twierdzeń o ich sytuacji rodzinnej i majątkowej, mimo że zostały one podniesione w sprzeciwie od nakazu zapłaty i w pismach przedprocesowych. Sąd Okręgowy uzupełnił postępowanie dowodowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina M. S. | organ_państwowy | powódka |
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. K. (2) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.g.n. art. 68 § ust. 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy dotyczące udzielania bonifikaty od ceny nabycia lokalu i warunków jej zwrotu w przypadku zbycia lokalu przed upływem określonego terminu.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego, stosowany w wyjątkowych sytuacjach, gdy realizacja prawa jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 207 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni brak winy lub inne wyjątkowe okoliczności.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżone orzeczenie.
u.g.n. art. 68 § ust. 2a pkt 5
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wyłączenie obowiązku zwrotu bonifikaty, jeśli środki ze sprzedaży lokalu przeznaczone zostaną na nabycie innego lokalu mieszkalnego w ciągu 12 miesięcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie zwrotu bonifikaty po prawie dziewięciu latach od zbycia lokalu. • Brak wcześniejszego poinformowania pozwanych przez gminę o obowiązku zwrotu bonifikaty. • Szczególna sytuacja rodzinna i majątkowa pozwanych (powiększająca się rodzina, potrzeba opieki nad chorą babcią). • Przeznaczenie środków ze sprzedaży lokalu na zakup i remont innego lokalu mieszkalnego. • Naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania (oddalenie wniosków dowodowych).
Odrzucone argumenty
Roszczenie gminy o zwrot bonifikaty jest uzasadnione na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązujących w dacie sprzedaży lokalu. • Pozwani zostali poinformowani o możliwości żądania zwrotu bonifikaty przez notariusza przy sprzedaży lokalu. • Zmiany legislacyjne po 2007 r. nie mają zastosowania do umowy zawartej wcześniej. • Pozwani nie zakwestionowali sposobu waloryzacji bonifikaty.
Godne uwagi sformułowania
żądanie zwrotu bonifikaty w świetle okoliczności sprawy, jak też sytuacji majątkowej i rodzinnej pozwanych nie powinno budzić wątpliwości co do konieczności zastosowania treści art. 5 kc • żądanie zwrotu bonifikaty po prawie dziewięcioletnim okresie bezczynności Gminy M. S. • obywatel, będący w relacjach z władzą publiczną słabszym partnerem, ma prawo pozostawać w przekonaniu, iż działanie organów nie narazi go na konflikt z prawem • interes finansowy Gminy powinien ustąpić ważnemu społecznie interesowi wspierania budownictwa mieszkaniowego i zaspakajania potrzeb obywateli
Skład orzekający
Zbigniew Ciechanowicz
przewodniczący
Marzenna Ernest
sędzia
Joanna Rawska-Szklarz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 5 k.c. w sprawach dotyczących zwrotu bonifikaty od ceny nabycia nieruchomości, zwłaszcza w kontekście długotrwałej bezczynności wierzyciela, braku należytego poinformowania dłużnika przez organ publiczny oraz szczególnych okoliczności życiowych stron."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy i ocenie zgodności żądania z zasadami współżycia społecznego, co wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak zasady współżycia społecznego i sprawiedliwość społeczna mogą wpływać na rozstrzygnięcia prawne, nawet wbrew literalnemu brzmieniu przepisów, co jest zawsze interesujące dla prawników i szerszej publiczności.
“Gmina chciała zwrotu bonifikaty po 9 latach. Sąd Okręgowy: to sprzeczne ze sprawiedliwością!”
Dane finansowe
WPS: 51 566,4 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.