II CA 501/13

Sprawa dotyczyła powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, wniesionego przez R. T., który przyjął spadek po H. K. z dobrodziejstwem inwentarza. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając, że po powstaniu tytułu wykonawczego nastąpiło zdarzenie (stwierdzenie braku majątku spadkowego), wskutek którego zobowiązanie nie może być egzekwowane. Sąd Rejonowy oparł się na tym, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przez R. T. z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza jego odpowiedzialność do wartości czynnej spadku, a późniejszy spis inwentarza wykazał brak majątku. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację strony pozwanej, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, może skutecznie powołać się na ograniczenie swojej odpowiedzialności tylko wtedy, gdy uprawnienie takie zostało zastrzeżone w tytule wykonawczym (art. 319 kpc) lub w klauzuli wykonalności (art. 792 kpc). Powództwo przeciwegzekucyjne na podstawie art. 840 § 1 pkt 1 kpc nie może służyć do uzyskania zmiany brzmienia tytułu wykonawczego w zakresie ograniczenia odpowiedzialności, jeśli takie ograniczenie nie zostało wcześniej uwzględnione. Sąd podkreślił, że sporządzenie spisu inwentarza po nadaniu klauzuli wykonalności nie jest zdarzeniem skutkującym wygaśnięciem zobowiązania, a powództwo przeciwegzekucyjne nie jest kolejnym środkiem zaskarżenia. W sytuacji, gdy powód nie skorzystał z możliwości złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności bez ograniczenia jego odpowiedzialności, nie mógł skutecznie dochodzić tego ograniczenia w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający