Orzeczenie · 2013-11-27

II CA 284/13

Sąd
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
Miejsce
Bydgoszcz
Data
2013-11-27
SAOSCywilneprawo spadkoweWysokaokręgowy
spadektestamentdziedziczenieodwołanie testamentudziedziczenie ustawowedziedziczenie testamentowesąd okręgowysąd rejonowykoszty postępowania

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po J. S. Sąd Rejonowy w Szubinie wydał postanowienie, w którym stwierdził, że spadek na podstawie testamentów własnoręcznych nabyli syn Z. S. (1) oraz córka M. S., każdy w częściach odpowiadających wartości przyznanych im przedmiotów (gospodarstwo rolne dla syna, połowa domu dla córki). Sąd Rejonowy uznał, że oświadczenie spadkodawcy z 25 czerwca 2008 r., w którym opisał negatywne zachowanie syna i stwierdził "unieważniam dotychczasowe testamenty", nie było skutecznym odwołaniem testamentów ani nowym testamentem. Uczestniczki postępowania (żona Z. S. (2) i córka M. S.) wniosły apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 941 kc, 946 kc, 961 kc, 948 kc) i procesowego (art. 233 kpc). Argumentowały, że oświadczenie z 25 czerwca 2008 r. było ważnym testamentem odwołującym wcześniejsze rozporządzenia na rzecz syna. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy przychylił się do stanowiska apelujących. Uznał, że oświadczenie z 25 czerwca 2008 r., sporządzone w całości pismem ręcznym, opatrzone datą i podpisem, stanowiło nowy testament w formie wymaganej przez art. 949 § 1 kc. Sąd Okręgowy stwierdził, że zawierało ono jasno wyrażoną wolę odwołania wcześniejszych testamentów na rzecz syna, zgodnie z art. 946 kc. W związku z tym, że testament z 18 lipca 2009 r. na rzecz córki nie wyczerpywał całego spadku, a dziedziczenie testamentowe nie może dotyczyć części spadku z jednoczesnym dziedziczeniem ustawowym pozostałej części, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie. Stwierdził, że spadek po J. S. na podstawie ustawy nabyli żona Z. S. (2) oraz dzieci Z. S. (1) i M. S., każdy po jednej trzeciej części. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego oparto na zasadzie, że w sprawach tego rodzaju każdy ponosi koszty we własnym zakresie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących odwołania testamentu, dopuszczalności dziedziczenia testamentowego częściowego i ustawowego w przypadku niepełnego rozporządzenia majątkiem.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z testamentami własnoręcznymi i oświadczeniem spadkodawcy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy oświadczenie spadkodawcy z dnia 25 czerwca 2008 r., zawierające opis negatywnych zachowań syna i stwierdzenie "unieważniam dotychczasowe testamenty", stanowi skuteczne odwołanie wcześniejszych testamentów własnoręcznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, oświadczenie z dnia 25 czerwca 2008 r. stanowiło nowy testament sporządzony w wymaganej formie, który skutecznie odwołał wcześniejsze testamenty na rzecz syna.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że oświadczenie spadkodawcy z 25 czerwca 2008 r., sporządzone pismem ręcznym, opatrzone datą i podpisem, spełnia wymogi formy testamentu własnoręcznego i zawiera jasno wyrażoną wolę odwołania wcześniejszych testamentów na rzecz syna.

Czy w sytuacji, gdy spadkodawca rozporządził poszczególnymi przedmiotami majątkowymi w testamencie, a jeden z testamentów nie wyczerpuje całego spadku, dopuszczalne jest dziedziczenie częściowe testamentowe, a pozostałej części ustawowe?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie jest dopuszczalne dziedziczenie testamentowe co do pewnych przedmiotów, a co do pozostałych ustawowe, jeśli rozrządzenie nie wyczerpuje całego spadku lub prawie całego spadku.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy powołał się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym dziedziczenie testamentowe może dotyczyć tylko części ułamkowej spadku, a nie poszczególnych przedmiotów, chyba że te przedmioty wyczerpują cały spadek. W przeciwnym razie, w przypadku niepełnego rozporządzenia testamentowego, następuje dziedziczenie ustawowe.

Czy oświadczenie spadkodawcy z dnia 25 czerwca 2008 r. było nieważne z powodu stanu wyłączającego świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli przez spadkodawcę?

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenie nie było dotknięte nieważnością z tego powodu.

Uzasadnienie

Wnioskodawca podniósł zarzut nieważności testamentu z 25 czerwca 2008 r. z powodu stanu wyłączającego świadome powzięcie decyzji, jednak nie poparł go żadnymi dowodami. Dowody zebrane w sprawie, w tym zeznania świadków i wyjaśnienia uczestników, potwierdziły, że spadkodawca wiedział, co czyni, sporządzając testament.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana postanowienia
Strona wygrywająca
Z. S. (2), Z. S. (1), M. S. (dziedziczenie ustawowe)

Strony

NazwaTypRola
Z. S. (1)osoba_fizycznawnioskodawca
Z. S. (2)osoba_fizycznauczestniczka
M. S.osoba_fizycznauczestniczka
J. S.osoba_fizycznaspadkodawca

Przepisy (13)

Główne

k.c. art. 946

Kodeks cywilny

k.c. art. 949 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 961

Kodeks cywilny

k.c. art. 931 § § 1

Kodeks cywilny

Pomocnicze

k.c. art. 941

Kodeks cywilny

k.c. art. 943

Kodeks cywilny

k.c. art. 945 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 948

Kodeks cywilny

k.c. art. 926 § § 3

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oświadczenie spadkodawcy z 25 czerwca 2008 r. jest testamentem odwołującym wcześniejsze testamenty. • Nie jest dopuszczalne dziedziczenie częściowe testamentowe i częściowe ustawowe. • Rozporządzenie poszczególnymi przedmiotami majątkowymi, które nie wyczerpują całego spadku, nie może być podstawą do stwierdzenia nabycia spadku na podstawie testamentu w częściach odpowiadających wartości tych przedmiotów.

Odrzucone argumenty

Oświadczenie spadkodawcy z 25 czerwca 2008 r. nie jest testamentem i nie odwołuje wcześniejszych testamentów. • Spadkodawca powołał do spadku syna i córkę na podstawie testamentów w częściach odpowiadających wartości przyznanych im przedmiotów.

Godne uwagi sformułowania

"unieważniam dotychczasowe testamenty, w których powołuję go jako jednego ze spadkobierców" • dziedziczenie testamentowe może dotyczyć części spadku, ale tylko części ułamkowej • w sytuacji, gdy spadkodawca przeznaczył poszczególne przedmioty (grunt, budynki) dwóm osobom, to w takim wypadku dopuszczalne jest dziedziczenie testamentowe tylko wtedy, gdy przedmioty te wyczerpują spadek lub prawie cały spadek (art.961 kc), nie jest natomiast dopuszczalne co do pewnych przedmiotów dziedziczenie testamentowe, a co do pozostałych - ustawowe

Skład orzekający

Janusz Kasnowski

przewodniczący-sprawozdawca

Aurelia Pietrzak

członek

Sylwia Suska-Obidowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odwołania testamentu, dopuszczalności dziedziczenia testamentowego częściowego i ustawowego w przypadku niepełnego rozporządzenia majątkiem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z testamentami własnoręcznymi i oświadczeniem spadkodawcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie woli spadkodawcy w testamencie i jak sąd interpretuje takie zapisy, zwłaszcza w kontekście konfliktu rodzinnego. Pokazuje też, że nawet pozornie jasne oświadczenie może mieć dalekosiężne skutki prawne.

Czy "unieważniam testament" to zawsze koniec? Sąd Okręgowy wyjaśnia, jak odwołać wolę spadkodawcy.

Dane finansowe

WPS: 366 500 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst