II CA 2375/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca K. U. wraz z żoną L. U. domagali się stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości, która od lat 40. XX wieku znajdowała się w posiadaniu T. G., a następnie jego żony M. G. Sąd Rejonowy pierwotnie stwierdził zasiedzenie na rzecz K. i L. U. z dniem 1 października 2005 roku, uznając posiadanie za samoistne i w złej wierze, co przy 30-letnim terminie zasiedzenia (skróconym o połowę) dawało tę datę. Uczestniczka A. M. wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów i nieprawidłowe zastosowanie przepisów o samoistnym posiadaniu i zasiedzeniu. Sąd Okręgowy, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, ale dokonując własnej oceny prawnej, częściowo zmienił zaskarżone postanowienie. Kluczową kwestią stała się data rozpoczęcia biegu zasiedzenia. Sąd Okręgowy ustalił, że bieg zasiedzenia nieruchomości, która była własnością państwową, a następnie gminną, rozpoczął się z dniem komunalizacji, czyli 27 maja 1990 roku. Ponieważ posiadanie było w złej wierze, 30-letni termin zasiedzenia (skrócony o połowę do 15 lat) oznaczał, że zasiedzenie mogło nastąpić najwcześniej 27 maja 2005 roku. Jednakże Sąd Okręgowy, analizując okresy posiadania przez poszczególnych posiadaczy (T. G., M. G., K. i L. U.), doszedł do wniosku, że M. G. mogła doliczyć do swojego posiadania jedynie połowę posiadania T. G. (od 21 czerwca 1977 r.), a drugą połowę (spadkową) mogła objąć w posiadanie samoistne dopiero po śmierci męża (6 maja 1987 r.). W związku z tym, zasiedzenie udziału wynoszącego ½ części nieruchomości mogło nastąpić najwcześniej 21 czerwca 2007 roku (po 15 latach posiadania od 21 czerwca 1992 r., uwzględniając posiadanie od 21 czerwca 1977 r. i skrócenie terminu), a zasiedzenie pozostałego udziału ½ mogło nastąpić najwcześniej 6 maja 2017 roku (po 15 latach posiadania od 6 maja 2002 r., uwzględniając posiadanie od 6 maja 1987 r. i skrócenie terminu). Sąd Okręgowy ostatecznie stwierdził nabycie przez zasiedzenie udziału ½ części nieruchomości z dniem 21 czerwca 2007 roku, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Umowa dzierżawy z 2010 roku została uznana za bez znaczenia dla zasiedzenia, które nastąpiło wcześniej, ale mogła mieć wpływ na zasiedzenie drugiej połowy nieruchomości, gdyby termin ten nie upłynął.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących biegu zasiedzenia nieruchomości państwowych i gminnych, doliczania posiadania przez współspadkobierców, a także definicji i przejawów samoistnego posiadania.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości państwowych/gminnych i zmian przepisów w zakresie zasiedzenia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy posiadanie nieruchomości przez wnioskodawców i ich poprzedników prawnych miało charakter samoistny, uzasadniający stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, posiadanie miało charakter samoistny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że posiadacze samoistni nie muszą stale aktywnie zarządzać nieruchomością, wystarczy, że uzewnętrzniają swoje władztwo w sposób typowy dla właściciela, nawet jeśli jest to bierność wynikająca z wyboru życiowego lub okoliczności.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu zasiedzenia nieruchomości, która była własnością państwową, a następnie gminną, w kontekście zmian przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg zasiedzenia nieruchomości, która przestała być własnością państwową, rozpoczyna się od dnia utraty przez nią tego statusu, a nie od daty wejścia w życie przepisów umożliwiających zasiedzenie nieruchomości państwowych.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym zasiedzenie nieruchomości państwowej zbytej na rzecz osoby fizycznej biegnie od dnia utraty przez nią statusu własności państwowej, nawet jeśli w tym czasie obowiązywały przepisy wyłączające zasiedzenie nieruchomości państwowych.
Jak należy liczyć termin zasiedzenia w sytuacji, gdy posiadanie nieruchomości przez współspadkobiercę rozpoczęło się po śmierci spadkodawcy, a dotyczy udziału spadkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku, gdy współspadkobierca posiada nieruchomość spadkową wyłącznie we własnym imieniu po śmierci spadkodawcy, bieg zasiedzenia na jego rzecz w zakresie udziału spadkowego rozpoczyna się od daty otwarcia spadku.
Uzasadnienie
Sąd zastosował zasadę, że bieg zasiedzenia udziału spadkowego rozpoczyna się od otwarcia spadku, jeśli współspadkobierca posiada ten udział wyłącznie we własnym imieniu, co oznacza posiadanie skierowane przeciwko pozostałym współspadkobiercom.
Czy umowa dzierżawy nieruchomości zawarta po upływie terminu zasiedzenia wpływa na jego stwierdzenie?
Odpowiedź sądu
Nie, umowa dzierżawy zawarta po upływie terminu zasiedzenia nie ma wpływu na stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, ponieważ zasiedzenie nastąpiło wcześniej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zachowania i zdarzenia mające miejsce po upływie terminu zasiedzenia nie mogą mieć znaczenia dla oceny przesłanek zasiedzenia, gdyż dotyczą już podmiotu, który nabył własność z mocy prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. U. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| L. U. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Gmina L. | instytucja | uczestniczka |
| A. M. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa terminy zasiedzenia nieruchomości (30 lat dla posiadacza w złej wierze).
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny art. 10
Reguluje zasiedzenie nieruchomości państwowych i skrócenie terminu zasiedzenia.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza samoistnego.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie samoistnego posiadania.
k.c. art. 176 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Możliwość doliczenia czasu posiadania poprzednika.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 182 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki umorzenia postępowania.
k.c. art. 177
Kodeks cywilny
Wyłączenie zasiedzenia nieruchomości państwowych (uchylony).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie nieruchomości przez wnioskodawców i ich poprzedników miało charakter samoistny. • Bieg zasiedzenia nieruchomości rozpoczął się z dniem komunalizacji (27 maja 1990 r.). • M. G. mogła doliczyć do swojego posiadania jedynie połowę posiadania T. G. od daty ślubu, a drugą połowę (spadkową) od daty śmierci męża. • Zasiedzenie ½ udziału nastąpiło z dniem 21 czerwca 2007 r.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (błędna ocena dowodów). • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 336 k.c. (nieprawidłowe uznanie za samoistnych posiadaczy M. G. oraz K. i L. U.). • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 172 § 1 i 2 k.c. (nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie upływu terminu zasiedzenia).
Godne uwagi sformułowania
posiadacz samoistny nie ma obowiązku dbania o przedmiot posiadania, a wystarczy, że wykonuje on w stosunku do niego przejawy swego władztwa • posiadanie właścicielskie, bo akty władztwa takiego posiadacza są identyczne z aktami władztwa właściciela • Nikt nie może odmówić posiadania osobie tylko dlatego, że ta w ramach swoich życiowych wyborów postanowiła wyemigrować, czy też okoliczności życiowe spowodowały, że postanowiła zamieszkać gdzie indziej. • zasiedzenie biegnie od dnia utraty przez nieruchomość statusu przedmiotu własności państwowej.
Skład orzekający
Krzysztof Wąsik
przewodniczący-sprawozdawca
Magdalena Meroń-Pomarańska
sędzia
Weronika Oklejak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących biegu zasiedzenia nieruchomości państwowych i gminnych, doliczania posiadania przez współspadkobierców, a także definicji i przejawów samoistnego posiadania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości państwowych/gminnych i zmian przepisów w zakresie zasiedzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy zasiedzenia nieruchomości, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na praktyczne konsekwencje. Kluczowe jest tu skomplikowane liczenie terminu zasiedzenia i jego rozpoczęcie od momentu komunalizacji, co stanowi ciekawy aspekt prawny.
“Zasiedzenie nieruchomości: od kiedy liczyć termin po komunalizacji?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.