II CA 224/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni E. K. wniosła o dział spadku po swoich zmarłych rodzicach, H. R. i B. R., obejmujący nieruchomość położoną w Ż. przy ul. (...). Uczestniczka postępowania B. Z. wniosła o ustalenie wartości spadku, nakładów i spłaconych długów, a następnie o dział spadku bez wzajemnych spłat. Sąd Rejonowy w Świdnicy postanowieniem z dnia 6 grudnia 2017 r. ustalił skład spadku, przyznał nieruchomość uczestniczce B. Z. z obowiązkiem spłaty pozostałych spadkobierców (E. K., D. K., J. K., M. D. (1)), oddalił wniosek B. Z. o zwrot nakładów i zasądził koszty nieopłaconej pomocy prawnej. Uczestniczka B. Z. złożyła apelację, zarzucając m.in. nierozliczenie spłaconych długów spadkowych i wydatków na nieruchomość oraz naruszenie art. 5 k.c. poprzez nadużycie prawa przez wnioskodawczynię w podniesieniu zarzutu przedawnienia. Sąd Okręgowy w Świdnicy oddalił apelację, uznając ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za prawidłowe. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji co do przedawnienia roszczeń o zwrot spłaconych długów spadkowych i wydatków na nieruchomość, wskazując na 10-letni termin przedawnienia od chwili, gdy dłużnik mógł wezwać zobowiązanego do zaspokojenia roszczenia regresowego. Podkreślono, że spłata długu spadkowego ma znaczenie obligacyjne i nie wpływa na powstanie prawa rzeczowego do nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał również, że zarzut naruszenia art. 5 k.c. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skorzystanie z uprawnienia do podniesienia zarzutu przedawnienia nie stanowi nadużycia prawa, a uszczerbek wynikający z przedawnienia jest konsekwencją zaniechania uczestniczki postępowania. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie przepisów o nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPrzedawnienie roszczeń o zwrot nakładów i spłaconych długów spadkowych w postępowaniu o dział spadku, a także stosowanie art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z dziedziczeniem i rozliczeniami między spadkobiercami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zwrot nakładów koniecznych i użytecznych na nieruchomość spadkową, dokonanych przez jednego ze spadkobierców, podlega rozliczeniu w postępowaniu o dział spadku, czy też uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot nakładów ma charakter obligacyjny i podlega ogólnym terminom przedawnienia. W niniejszej sprawie, ze względu na upływ czasu od dokonania nakładów i spłaty długów, roszczenia te uległy przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, uznał roszczenie o zwrot nakładów za obligacyjne i podlegające przedawnieniu na podstawie art. 118 k.c. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko, wskazując, że spłata długu spadkowego i wydatki na nieruchomość mają charakter obligacyjny i przedawniają się z upływem 10 lat od chwili, gdy dłużnik mógł wezwać zobowiązanego do zaspokojenia roszczenia regresowego.
Czy podniesienie przez wnioskodawczynię zarzutu przedawnienia roszczeń uczestniczki postępowania o zwrot nakładów i spłaconych długów spadkowych stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podniesienie zarzutu przedawnienia nie stanowi nadużycia prawa w okolicznościach niniejszej sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że skorzystanie przez wnioskodawczynię z uprawnienia do podniesienia zarzutu przedawnienia nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Podkreślono, że przyczyny przedawnienia leżą po stronie uczestniczki postępowania, a uszczerbek, jakiego doznaje, jest konsekwencją zaniechania zapewnienia sobie formalnych praw do spadku i rozliczenia roszczeń w odpowiednim czasie.
Czy sąd w postępowaniu o dział spadku może rozliczyć spłacone przez jednego ze spadkobierców długi spadkowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd dokonując działu spadku może rozstrzygać również o wzajemnych roszczeniach współspadkobierców z tytułu spłaconych długów spadkowych (art. 686 k.p.c.), co ma zmierzać do całościowego rozstrzygnięcia sporu wynikającego ze spadkobrania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że choć sąd może rozstrzygać o spłaconych długach spadkowych w ramach działu spadku, nie zmienia to oceny, iż roszczenie w zakresie regresu z tytułu spłaty długów spadkowych pozostaje samodzielne do momentu działu spadku i podlega osobnym zasadom przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| B. Z. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| D. K. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| J. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. D. (1) | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| M. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Świdnicy | instytucja | inna |
| T. B. | osoba_fizyczna | adwokat |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 212 § § 2
Kodeks cywilny
Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.
k.c. art. 212 § § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu.
k.c. art. 1036
Kodeks cywilny
Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia wynosi sześć lat; termin ten nie dotyczy roszczeń o świadczenia okresowe.
k.p.c. art. 684
Kodeks postępowania cywilnego
Do ustalenia składu i wartości spadku wzywa się z urzędu świadków i biegłych.
k.c. art. 1034 § § 1
Kodeks cywilny
Spadkobierca, który spłacił dług spadkowy, może żądać od pozostałych spadkobierców zwrotu w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów w spadku.
k.c. art. 1034 § § 2
Kodeks cywilny
Spadkobierca, który spłacił dług spadkowy, może żądać od pozostałych spadkobierców zwrotu w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów w spadku.
Pomocnicze
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
k.p.c. art. 687
Kodeks postępowania cywilnego
Współspadkobiercy mogą uzgodnić sposób podziału spadku.
k.p.c. art. 618
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 688
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 689
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem prawa.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.c. art. 376 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, może on żądać od pozostałych dłużników zwrotu w częściach równych.
k.p.c. art. 686
Kodeks postępowania cywilnego
W przedmiocie działu spadku sąd przeprowadzi dowód z dokumentów i wysłucha świadków. Sąd rozstrzyga spory o to, czy przedmiot należy do spadku, o długi spadkowe oraz o to, czy przedmiot spadku nadaje się do podziału, czy też nie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenia o zwrot nakładów i spłaconych długów spadkowych uległy przedawnieniu. • Podniesienie zarzutu przedawnienia nie stanowi nadużycia prawa. • Wydatki na nieruchomość ponoszone przez uczestniczkę B. Z. obciążają ją wyłącznie ze względu na sposób korzystania z nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Nierozliczenie spłaconych długów spadkowych i wydatków na nieruchomość w postępowaniu o dział spadku. • Naruszenie art. 5 k.c. poprzez podniesienie zarzutu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie regresowe z tytułu długu spadkowego spłaconego przez wnioskodawczynię (...) uległo przedawnieniu. • Spłata długu spadkowego nie może być oceniana tak jak żądanie w zakresie działu spadku. • Podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia jako nadużycie prawa również nie zasługuje na uwzględnienie. • Przyczyny przedawnienia pozostają bowiem po stronie uczestniczki postępowania a uszczerbek jakiego doznaje pozostaje konsekwencją zaniechania zapewnienia sobie formalnych praw do spadku.
Skład orzekający
Jerzy Dydo
przewodniczący
Agnieszka Terpiłowska
sędzia
Maciej Ejsmont
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Przedawnienie roszczeń o zwrot nakładów i spłaconych długów spadkowych w postępowaniu o dział spadku, a także stosowanie art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z dziedziczeniem i rozliczeniami między spadkobiercami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu działu spadku i rozliczeń między spadkobiercami, a kluczowe jest tu zagadnienie przedawnienia roszczeń oraz interpretacja art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia.
“Dział spadku: Czy po latach można jeszcze odzyskać pieniądze za spłacone długi i nakłady na nieruchomość?”
Dane finansowe
koszty nieopłaconej pomocy prawnej: 1476 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.