II CA 1987/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał apelację wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po M. C. nabyto na podstawie ustawy, uznając oba testamenty (z 1 lipca 2012 r. i 6 lipca 2012 r.) za nieważne z powodu braku zdolności spadkodawczyni do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Wnioskodawczyni zarzuciła Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 233 § 1 kpc, poprzez błędną ocenę dowodów, oraz naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 945 § 1 pkt 1 kc, poprzez niezastosowanie i uznanie testamentów za nieważne. Kwestionowała ustalenia dotyczące stanu zdrowia M. C. w dniach sporządzania testamentów, opierając się m.in. na zeznaniach lekarzy i notariusza. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego. Podstawą rozstrzygnięcia była opinia biegłego z dziedziny chirurgii onkologicznej, który kategorycznie wykluczył, aby M. C. w dniach 1 i 6 lipca 2012 r. była w stanie świadomie i swobodnie powziąć decyzję i wyrazić wolę odnośnie sporządzenia testamentu. Biegły wskazał na znaczne pogorszenie parametrów biochemicznych, zespół wątrobowo-nerkowy, wpływ leków przeciwbólowych oraz ogólny stan wyniszczenia organizmu. Sąd Okręgowy uznał, że zeznania lekarzy, którzy nie pamiętali pacjentki, oraz notariusza, który nie posiadał wiedzy medycznej, nie mogły podważyć opinii biegłego. Podkreślono, że otwarcie i ogłoszenie testamentów przez notariusza nie przesądza o ich ważności. Sąd uznał również, że oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego internisty i psychiatry było uzasadnione, gdyż kluczowe znaczenie miała ocena stanu zdrowia przez onkologa, a M. C. nie cierpiała na dolegliwości psychiczne. W konsekwencji, uznano oba testamenty za nieważne, a dziedziczenie na podstawie ustawy za prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów oceny zdolności testowania przez osoby chore, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach chorób, oraz znaczenie opinii biegłych medycznych w postępowaniu spadkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z chorobą nowotworową i jej skutkami, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Ocena zdolności testowania jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy testament sporządzony przez osobę w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej, pod wpływem leków przeciwbólowych i z niewydolnością narządów, jest ważny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, testament jest nieważny, jeśli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stan zdrowia spadkodawczyni w dniach sporządzania testamentów, wynikający z postępującego procesu nowotworowego, niewydolności wątroby i nerek oraz działania leków przeciwbólowych, wyłączał jej zdolność do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Opinia biegłego onkologa była w tym zakresie rozstrzygająca.
Czy zeznania lekarzy, którzy nie pamiętają pacjenta, oraz notariusza, który nie posiada wiedzy medycznej, mogą podważyć opinię biegłego medycznego w kwestii zdolności testowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli opinia biegłego jest kategoryczna i oparta na specjalistycznej wiedzy oraz analizie dokumentacji medycznej, a zeznania świadków są ogólnikowe lub nie dotyczą kluczowych kwestii medycznych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zeznania lekarzy, którzy nie pamiętali pacjentki, oraz notariusza, który nie miał wiedzy medycznej, nie miały rozstrzygającego znaczenia w porównaniu do kategorycznej opinii biegłego onkologa, która jednoznacznie wskazała na brak zdolności testowania.
Czy otwarcie i ogłoszenie testamentu przez notariusza przesądza o jego ważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, otwarcie i ogłoszenie testamentu przez notariusza nie przesądza o jego ważności, zwłaszcza jeśli późniejsza analiza dowodowa wykaże brak zdolności testowania przez spadkodawcę.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując, że czynność notarialna otwarcia i ogłoszenia testamentu nie jest dowodem jego ważności, a kluczowe jest ustalenie stanu świadomości spadkodawcy w momencie jego sporządzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| R. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| W. G. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| H. G. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Ł. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| S. P. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| B. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| E. G. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| D. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| E. T. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| I. G. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| B. W. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| P. T. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J. T. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Z. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Ł. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| D. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| I. G. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| H. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| B. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. C. | osoba_fizyczna | spadkodawczyni |
| K. K. | inne | notariusz |
| J. R. | inne | lekarz |
| J. S. (2) | inne | lekarz |
| A. M. | inne | lekarz |
| A. K. | inne | świadek |
| M. B. | inne | świadek |
| M. R. (1) | inne | świadek |
| L. S. | inne | świadek |
| M. K. | inne | świadek |
| A. W. | inne | świadek |
| K. H. | inne | świadek |
| M. R. (2) | inne | świadek |
| K. J. | inne | świadek |
| M. D. | inne | świadek |
| K. L. | inne | świadek |
| G. J. | inne | świadek |
| W. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 945 § §1 pkt. 1
Kodeks cywilny
Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
k.c. art. 941
Kodeks cywilny
Testament własnoręczny; zarzut niezastosowania.
k.c. art. 934
Kodeks cywilny
Ustawowe dziedziczenie; prawidłowe zastosowanie przez Sąd Rejonowy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny materiału dowodowego; zarzut naruszenia polega na wykroczeniu poza te zasady.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu; zarzut niezastosowania.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłych; zarzut niezastosowania.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zażądać dodatkowej opinii od innych biegłych; zarzut niezastosowania.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Prawo o notariacie art. 86
Obowiązek notariusza w przypadku wątpliwości co do zdolności do czynności prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan zdrowia spadkodawczyni w dniach sporządzania testamentów wyłączał zdolność do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. • Opinia biegłego onkologa jest rozstrzygająca dla oceny zdolności testowania. • Zeznania lekarzy i notariusza nie podważyły opinii biegłego. • Otwarcie testamentu przez notariusza nie przesądza o jego ważności.
Odrzucone argumenty
Błędna ocena dowodów przez Sąd Rejonowy (art. 233 kpc). • Niewłaściwe zastosowanie przepisów o dowodzie z opinii biegłych (art. 227, 278, 286 kpc). • Nieważność testamentów z powodu stanu zdrowia spadkodawczyni. • Testamenty zostały sporządzone zgodnie z wolą spadkodawczyni. • Sąd powinien dopuścić dowód z opinii biegłego internisty i psychiatry.
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • proces nowotworowy u M. C. był bardzo zaawansowany • nie wykluczyli przy tym, że w wyniku wyniszczenia w ostatnich dniach życia mogła mieć zaburzoną świadomość • Notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnej, jeżeli poweźmie wątpliwość, czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych • połączenie tych wszystkich czynników powoduje zdaniem biegłego, iż M. C. nie miała zdolności testowania • nie budzi wątpliwości, iż M. C. mogła powołać do spadku dowolną osobę według swojego uznania, tym niemniej aby uczynić to w sposób ważny, musiała pozostawać w stanie pozwalającym na świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • Czym innym jest bowiem wiedza o tym, gdzie pacjent się znajduje i jak się nazywa, a czym innym rozumienie znaczenia czynności prawnej, którą chory onkologicznie pacjent dokonuje.
Skład orzekający
Anna Kulczewska-Garcia
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów oceny zdolności testowania przez osoby chore, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach chorób, oraz znaczenie opinii biegłych medycznych w postępowaniu spadkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z chorobą nowotworową i jej skutkami, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Ocena zdolności testowania jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu prawa spadkowego – ważności testamentu w kontekście stanu zdrowia spadkodawcy. Pokazuje, jak skomplikowane mogą być dowody w sprawach spadkowych i jak ważna jest opinia biegłego medycznego.
“Czy ciężka choroba unieważnia testament? Sąd Okręgowy rozstrzyga kluczową kwestię zdolności testowania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.