II CA 1484/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Sąd Rejonowy w Końskich oddalił pierwotny wniosek Gminy R. o stwierdzenie nabycia własności przez Skarb Państwa, wskazując, że to OSP w D. zarządzała nieruchomością. OSP w D. złożyła apelację, domagając się stwierdzenia nabycia własności na jej rzecz. Sąd Okręgowy w Kielcach, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że OSP w D. samoistnie posiadała nieruchomość od lat 50. XX wieku, w sposób nieprzerwany i jak właściciel. Pomimo braku wniosku o zasiedzenie ze strony OSP w pierwszej instancji, sąd odwoławczy dopuścił możliwość wyrażenia takiej woli w środku zaskarżenia. Sąd Okręgowy ustalił, że OSP w D. nabyła własność nieruchomości przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 roku, stosując przepisy Kodeksu cywilnego o zasiedzeniu w złej wierze (termin 20 lat). Podkreślono, że OSP, nawet przed rejestracją w 1992 roku, funkcjonowała jako stowarzyszenie zwykłe (tzw. ułomna osoba prawna), zdolna do nabywania praw rzeczowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie zdolności prawnej stowarzyszeń zwykłych do nabywania nieruchomości przez zasiedzenie, możliwość wyrażenia woli nabycia przez zasiedzenie w apelacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji OSP i przepisów obowiązujących w określonym czasie; wymaga wykazania samoistnego posiadania przez wymagany okres.
Zagadnienia prawne (3)
Czy stowarzyszenie (OSP) nieposiadające osobowości prawnej przed rejestracją może nabyć własność nieruchomości przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stowarzyszenie nieposiadające osobowości prawnej przed rejestracją (tzw. ułomna osoba prawna) jest zdolne do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że OSP, nawet przed rejestracją, funkcjonowała jako stowarzyszenie zwykłe, które posiadało zdolność prawną do nabywania składników majątkowych, w tym nieruchomości.
Czy sąd może stwierdzić nabycie własności przez zasiedzenie na rzecz uczestnika postępowania, który nie złożył wniosku w tej sprawie w pierwszej instancji, ale wyraził taką wolę w apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może stwierdzić nabycie własności przez zasiedzenie na rzecz innego uczestnika postępowania niż wskazany we wniosku, o ile uczestnik ten wyrazi taką wolę, co może nastąpić również w środku zaskarżenia.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące postępowania o zasiedzenie pozwalają sądowi na orzeczenie o nabyciu własności na rzecz innego podmiotu niż wskazany we wniosku, jeśli spełnia on przesłanki materialnoprawne. Wyrażenie woli nabycia przez zasiedzenie może nastąpić w apelacji.
Od kiedy należy liczyć bieg zasiedzenia w przypadku nieruchomości posiadanej przez OSP od lat 50. XX wieku, z uwzględnieniem zmian przepisów prawa cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg zasiedzenia należy liczyć od dnia 1 stycznia 1965 roku (wejście w życie Kodeksu cywilnego), a termin zasiedzenia w złej wierze (20 lat) upłynął z dniem 1 stycznia 1985 roku.
Uzasadnienie
Sąd zastosował przepisy przejściowe Kodeksu cywilnego, uznając, że bieg zasiedzenia rozpoczął się przed jego wejściem w życie, a termin zasiedzenia w złej wierze (20 lat wg art. 172 k.c. w brzmieniu obowiązującym do 1.10.1990 r.) upłynął z dniem 1 stycznia 1985 roku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina R. | instytucja | wnioskodawca |
| P. H. | inne | uczestnik |
| W. C. | inne | uczestnik |
| A. D. | inne | uczestnik |
| M. D. | inne | uczestnik |
| M. K. | inne | uczestnik |
| D. M. | inne | uczestnik |
| M. M. (1) | inne | uczestnik |
| Skarb Państwa - Starosta (...) | organ_państwowy | uczestnik |
| Ochotnicza Straż Pożarna w D. | instytucja | uczestnik |
| E. K. | inne | uczestnik |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 610 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia, zawierając odesłanie do przepisów o stwierdzeniu nabycia spadku w zakresie ogłoszenia i orzeczenia.
k.p.c. art. 677 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia sąd wymienia osobę, która nabyła własność przez zasiedzenie, choćby była inna niż wskazana przez wnioskodawcę.
k.c. art. 172 § 1
Kodeks cywilny
Przewidywał 20-letni termin biegu zasiedzenia w złej wierze w brzmieniu obowiązującym do 1.10.1990 roku.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu spadkowym do innych postępowań, w tym o zasiedzenie.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady ponoszenia kosztów postępowania w sprawach nieprocesowych.
Pomocnicze
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny art. XLI
Określa zasady stosowania przepisów k.c. do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie k.c.
u.p.o.s.
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach
Stosowana do funkcjonowania OSP, pozwalająca traktować je przed rejestracją jako stowarzyszenia zwykłe (ułomne osoby prawne).
u.o.p.p.
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
Przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej.
k.c. art. 33(1)
Kodeks cywilny
Dotyczy jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, do których można porównać status prawny OSP przed rejestracją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
OSP w D. samoistnie posiadała nieruchomość od lat 50. XX wieku. • OSP w D. zarządzała nieruchomością jak właściciel. • OSP w D. przed rejestracją była stowarzyszeniem zwykłym (ułomną osobą prawną) zdolnym do nabycia własności. • Wola nabycia własności przez zasiedzenie może być wyrażona w apelacji, nawet jeśli nie było wniosku w pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji nie mógł z urzędu stwierdzić zasiedzenia na rzecz OSP, która nie złożyła wniosku. • Gmina R. była władającym nieruchomością, a OSP tylko jej użytkownikiem (według wypisu z rejestru gruntów).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy dopuścił i przeprowadził dowód z zeznań uczestników na okoliczność okresu i charakteru posiadania nieruchomości, będącej przedmiotem wniosku przez OSP w D. • Ochotnicza Straż Pożarna w D. była postrzegana przez mieszkańców tej miejscowości jako właścicielka przedmiotowej działki. • Ochotniczą Straż Pożarną w D. przed zarejestrowaniem w roku 1992 i nabyciem osobowości prawnej należy traktować w związku z powyższym jako tzw. ułomną osobę prawną, która w obrocie miała taki status prawny, jak obecnie jednostki organizacyjne w rozumieniu art. 33(1)k.c.
Skład orzekający
Magdalena Bajor-Nadolska
przewodniczący
Sławomir Buras
sędzia
Barbara Dziewięcka
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie zdolności prawnej stowarzyszeń zwykłych do nabywania nieruchomości przez zasiedzenie, możliwość wyrażenia woli nabycia przez zasiedzenie w apelacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji OSP i przepisów obowiązujących w określonym czasie; wymaga wykazania samoistnego posiadania przez wymagany okres.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może elastycznie podejść do przepisów proceduralnych i materialnych, aby naprawić potencjalną niesprawiedliwość i uznać prawa podmiotu, który przez dekady traktowany był jak właściciel, mimo braku formalnego wniosku.
“OSP nabyła działkę przez zasiedzenie, mimo że nie złożyła wniosku. Kluczowa była wola wyrażona w apelacji!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.