II CA 1244/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Szczecinie rozpoznał apelację Skarbu Państwa – Starosty (...) od postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie, które stwierdziło nabycie przez wnioskodawców R. G. i E. G. prawa własności części nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) - rów melioracyjny, przez zasiedzenie z dniem 1 października 2005 r. Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni posiadali nieruchomość w sposób samoistny przez wymagany prawem okres, mimo że była to część rowu melioracyjnego. Apelacja Skarbu Państwa zarzucała naruszenie art. 233 kpc poprzez błędne ustalenie samoistnego posiadania oraz naruszenie art. 172 kc w związku z Prawem wodnym, twierdząc, że rów melioracyjny nie może być przedmiotem zasiedzenia. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawcy wykazali samoistne posiadanie, traktując nieruchomość jak właściciel, a Skarb Państwa nie wykonywał swoich uprawnień. Ponadto, sąd stwierdził, że przepisy Prawa wodnego nie wyłączają możliwości zasiedzenia rowu melioracyjnego, a wody w rowach stanowią własność właściciela gruntu i podlegają obrotowi cywilnoprawnemu. W konsekwencji, apelacja została oddalona, a Skarb Państwa obciążono kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność zasiedzenia rowów melioracyjnych, które nie są aktywnie wykorzystywane przez właściciela i są traktowane przez posiadaczy jak własne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie rów melioracyjny został częściowo zasypany i nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, a właściciel (Skarb Państwa) wykazywał bierność. Może nie mieć zastosowania do rowów aktywnie używanych i utrzymywanych przez właściciela lub zarządcę.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rów melioracyjny, będący częścią nieruchomości Skarbu Państwa, może być przedmiotem zasiedzenia przez osoby fizyczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rów melioracyjny może być przedmiotem zasiedzenia, o ile przepisy szczególne nie wyłączają takiej możliwości, a właściciel nieruchomości nie wykonuje swoich uprawnień.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przepisy Prawa wodnego nie wyłączają obrotu cywilnoprawnego rowami melioracyjnymi, a wody w nich zawarte stanowią własność właściciela gruntu. Właściciel nieruchomości nie może postępować z urządzeniem melioracyjnym dowolnie, ale zmiana właściciela nie wyklucza zasiedzenia.
Czy wnioskodawcy wykazywali samoistne posiadanie części nieruchomości stanowiącej rów melioracyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni wykazywali samoistne posiadanie, traktując nieruchomość jak właściciele.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, że wnioskodawcy dbali o nieruchomość, porządkowali ją, podejmowali decyzje z pominięciem właściciela, zasypali rów, udzielali zgody na przejazd sąsiadom i odgrodzili ją od drogi, podczas gdy właściciel (Skarb Państwa) nie interesował się nieruchomością i nie reagował na jej zasypanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa – Starosta (...) | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa przesłanki zasiedzenia nieruchomości, w tym wymóg posiadania samoistnego i upływu czasu. W przypadku złej wiary wymagany jest 30-letni okres posiadania.
Pomocnicze
k.c. art. 177
Kodeks cywilny
Wyłączał możliwość zasiedzenia nieruchomości państwowych do dnia 30 września 1990 r.
k.c. art. 46 § § 1
Kodeks cywilny
Definiuje pojęcie nieruchomości, dopuszczając zasiedzenie każdego rodzaju nieruchomości.
u.g.n. art. 13 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wyraża ogólną zasadę, że nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego mogą być przedmiotem obrotu, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw.
Prawo wodne art. 5 § ust. 3
Prawo wodne
Wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości.
Prawo wodne art. 12 § ust. 1
Prawo wodne
Wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości.
Prawo wodne art. 70 § ust. 1
Prawo wodne
Melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami.
Prawo wodne art. 73 § ust. 1 pkt 1
Prawo wodne
Wskazuje na funkcję urządzeń melioracyjnych, która może być argumentem przeciwko ich zasiedzeniu.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólna zasada rozstrzygania o kosztach w sprawach, w których nie ma sprzeczności interesów.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasądzenie kosztów od uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, w przypadku sprzeczności interesów.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Dopuszcza możliwość zaliczenia okresu posiadania przez poprzedników prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni posiadali rów melioracyjny w sposób samoistny, traktując go jak właściciele. • Skarb Państwa nie wykonywał swoich uprawnień właścicielskich wobec spornej nieruchomości. • Przepisy Prawa wodnego nie wyłączają możliwości zasiedzenia rowów melioracyjnych. • Wody w rowach stanowią własność właściciela gruntu i podlegają obrotowi cywilnoprawnemu.
Odrzucone argumenty
Rów melioracyjny, ze względu na swoją funkcję, nie może być przedmiotem zasiedzenia. • Samoistne posiadanie wnioskodawców było wyłączone ze względu na charakter nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Wnioskodawcy postępowali bowiem z tą nieruchomością tak, jak zwykle z nieruchomością postępuje właściciel, t.j. dbali o nią, porządkowali, podejmowali co do niej decyzje z pominięciem właściciela, zasypali rów, wyrażali zgodę na przejazd przez nią przez sąsiadów, wreszcie odgrodzili ją od strony drogi. • Wieloletnia bezczynność, brak zainteresowania właściciela w odniesieniu do działki nr (...) oraz korzystanie z niej przez wnioskodawców i ich poprzedników w sposób nieodpłatny i nikomu niepodporządkowany sprzeciwia się uznaniu, aby władanie przez nich spornym gruntem było takie jak użytkownika, zastawnika, najemcy, dzierżawcy lub mającego inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą, a tym samym, aby można ich było uznać za posiadaczy zależnych. • W świetle przepisów art. 5 ust. 3 w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1991 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 518), z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. • Wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości.
Skład orzekający
Tomasz Szaj
przewodniczący
Agnieszka Tarasiuk-Tkaczuk
sprawozdawca
Magdalena Pasieka-Paczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność zasiedzenia rowów melioracyjnych, które nie są aktywnie wykorzystywane przez właściciela i są traktowane przez posiadaczy jak własne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie rów melioracyjny został częściowo zasypany i nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, a właściciel (Skarb Państwa) wykazywał bierność. Może nie mieć zastosowania do rowów aktywnie używanych i utrzymywanych przez właściciela lub zarządcę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe posiadanie i zaniedbanie ze strony właściciela może prowadzić do nabycia własności nieruchomości, nawet jeśli jest to specyficzny rodzaj gruntu jak rów melioracyjny. Jest to ciekawy przykład zastosowania instytucji zasiedzenia w praktyce.
“Czy można zasiedzieć rów melioracyjny? Sąd Okręgowy odpowiada!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.