II CA 1194/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Krakowie rozpoznał apelację uczestniczki T.S. od postanowienia Sądu Rejonowego dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości. Sąd Rejonowy ustalił granicę pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr (...) i (...) oraz (...) i (...) według planu rozgraniczenia opartego na danych ewidencyjnych i stanie faktycznego posiadania z daty uwłaszczenia (4 listopada 1971 r.). Uczestniczka T.S. zarzuciła naruszenie art. 153 kc, domagając się ustalenia granicy według linii katastralnej lub innej wskazanej przez nią, powołując się na odnalezioną rurkę i zdjęcia lotnicze, które miały potwierdzać jej wersję przebiegu granicy i powiększenie jej działki. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podkreślając, że Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował kryteria rozgraniczenia, w pierwszej kolejności stan prawny, który w przypadku uwłaszczenia na podstawie ustawy z 1971 r. należy rozumieć jako stan faktycznego posiadania z dnia 4 listopada 1971 r. Sąd uznał, że materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i zdjęcia lotnicze, nie potwierdziły twierdzeń apelującej o innym przebiegu granicy w dacie uwłaszczenia. Stwierdzono, że granica faktycznego posiadania z daty uwłaszczenia pokrywała się z granicą ewidencyjną, a zarzuty dotyczące powierzchni działki nie mogły stanowić podstawy do zmiany ustalonej granicy. W konsekwencji apelację oddalono i zasądzono koszty postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie granic nieruchomości w przypadku uwłaszczenia na podstawie ustawy z 1971 r., interpretacja art. 153 kc w kontekście stanu prawnego i faktycznego posiadania, znaczenie ewidencji gruntów i map katastralnych w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji uwłaszczenia na podstawie ustawy z 1971 r. i interpretacji stanu prawnego jako stanu posiadania z daty wejścia w życie ustawy.
Zagadnienia prawne (3)
Jakie kryteria należy stosować przy rozgraniczaniu nieruchomości, gdy jedna z nich została nabyta w drodze uwłaszczenia na podstawie ustawy z 1971 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy rozgraniczaniu nieruchomości, gdy jedna z nich została nabyta w drodze uwłaszczenia na podstawie ustawy z 1971 r., należy stosować kryteria z art. 153 kc, w pierwszej kolejności stan prawny, który w tym przypadku należy rozumieć jako stan faktycznego posiadania z dnia 4 listopada 1971 r., a dopiero w dalszej kolejności ostatni stan spokojnego posiadania i wszelkie okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i nie przesądza ostatecznie o granicach, jeśli stan faktycznego posiadania w dniu wejścia w życie ustawy był inny niż wynikający z decyzji czy ewidencji. Sąd powinien samodzielnie ustalić granicę na podstawie faktycznego posiadania z daty uwłaszczenia, co może być zweryfikowane przez inne dowody, w tym zeznania świadków i zdjęcia lotnicze.
Czy odnaleziona rurka lub wskazania na mapie katastralnej mogą stanowić podstawę do ustalenia granicy nieruchomości wbrew danym ewidencyjnym i stanowi faktycznego posiadania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odnaleziona rurka, która nie była oficjalnym znakiem granicznym, ani wskazania na mapie katastralnej nie mogą stanowić podstawy do ustalenia granicy nieruchomości wbrew danym ewidencyjnym i stanowi faktycznego posiadania, zwłaszcza gdy stan posiadania z daty uwłaszczenia pokrywa się z granicą ewidencyjną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odnaleziona rurka nie była oficjalnym znakiem granicznym i została ujawniona późno w postępowaniu. Mapy katastralne i wskazania uczestników nie były wystarczające do ustalenia granicy wbrew dowodom potwierdzającym zgodność granicy ewidencyjnej ze stanem faktycznego posiadania z daty uwłaszczenia.
Czy powierzchnia działki wynikająca z ewidencji gruntów może być podstawą do kwestionowania ustalonej granicy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powierzchnia działki wynikająca z ewidencji gruntów nie stanowi kryterium do ustalenia przebiegu granicy, lecz to ustalenie granicy stanowi kryterium do ustalenia powierzchni. Wpisy w ewidencji mają znaczenie deklaratoryjne i nie tworzą prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ustalenie granicy jest nadrzędne wobec powierzchni działki. Powierzchnia jest funkcją granic, a nie odwrotnie. Ewidencja gruntów ma znaczenie głównie fiskalne i nie może być podstawą do przesunięcia granic na niekorzyść drugiej strony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| E. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. G. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| R. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L. J. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. S. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| E. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 153
Kodeks cywilny
Określa kryteria rozgraniczenia nieruchomości: aktualny stan prawny, ostatni stan spokojnego posiadania, wszelkie okoliczności, z pierwszeństwem kolejno.
Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych art. 1 § 1
Podstawa nabycia własności nieruchomości rolnych z mocy prawa.
Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych art. 1 § 2
Podstawa nabycia własności nieruchomości rolnych z mocy prawa.
Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych art. 12 § 7
Określa sposób ustalania stanu posiadania i powierzchni nieruchomości na potrzeby uwłaszczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 520 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 31 § 2
Wskazuje dokumenty i znaki graniczne brane pod uwagę przy ustalaniu przebiegu granicy.
Rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz (...) z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości § 3
Określa dokumenty stanowiące podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Granica nieruchomości powinna być ustalona według stanu prawnego, który w przypadku uwłaszczenia na podstawie ustawy z 1971 r. oznacza stan faktycznego posiadania z dnia 4 listopada 1971 r. • Stan faktycznego posiadania z daty uwłaszczenia pokrywał się z granicą ewidencyjną. • Odnaleziona rurka nie była oficjalnym znakiem granicznym i nie mogła stanowić podstawy do zmiany ustalonej granicy. • Zdjęcia lotnicze nie potwierdziły twierdzeń apelującej o innym przebiegu granicy w dacie uwłaszczenia. • Powierzchnia działki nie jest kryterium ustalania granicy, lecz odwrotnie.
Odrzucone argumenty
Granica nieruchomości powinna być ustalona według linii katastralnej lub innej wskazanej przez uczestniczkę T.S. • Odnaleziona rurka stanowiła granicę posiadania z daty uwłaszczenia. • Zdjęcia lotnicze i pomiary uczestników potwierdzają powiększenie działki nr (...) o 1,5 ara. • Sąd Rejonowy niesłusznie nie dał wiary zeznaniom uczestniczki i jej rodziny.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Rejonowy nie naruszył art. 153 kc. • art. 153 kc wyprowadza trzy materialnoprawne kryteria rozgraniczenia nieruchomości: 1) aktualny (z chwili orzekania) stan prawny nieruchomości, 2) ostatni stan spokojnego posiadania, 3) wszelkie okoliczności. Każde z tych kryteriów ma pierwszeństwo przed następnym. • Uregulowanie własności nieruchomości na podstawie ustawy uwłaszczeniowej, polegające na poświadczeniu aktem własności ziemi nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez organy administracyjne, nie obejmowało ustalenia spornych granic tych nieruchomości. • Decyzja właściwego organu administracji rolnej, wydana na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy, ma charakter jedynie stwierdzający nabycie nieruchomości przez samoistnego posiadacza, ma więc charakter deklaratoryjny. • Nieruchomość wyznaczają w terenie granice o określonych wielkościach liniowych, a powierzchnia jest funkcją tych wielkości. • celu postępowania rozgraniczeniowego w ogólności nie stanowi wytyczenie granic określonej nieruchomości w taki sposób, aby jej powierzchnia odpowiadała treści księgi wieczystej.
Skład orzekający
Grzegorz Buła
przewodniczący
Anna Nowak
sędzia
Krzysztof Wąsik
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie granic nieruchomości w przypadku uwłaszczenia na podstawie ustawy z 1971 r., interpretacja art. 153 kc w kontekście stanu prawnego i faktycznego posiadania, znaczenie ewidencji gruntów i map katastralnych w postępowaniu rozgraniczeniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uwłaszczenia na podstawie ustawy z 1971 r. i interpretacji stanu prawnego jako stanu posiadania z daty wejścia w życie ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustalania granic nieruchomości, zwłaszcza w kontekście historycznych przepisów uwłaszczeniowych, co jest istotne dla właścicieli gruntów i prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości.
“Jak ustalić granicę działki, gdy prawo uwłaszczenia sprzed lat miesza się z obecnym stanem posiadania?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.