II C 2017/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka I. Z. pozwała (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. o zwrot kwoty 8.908,30 zł, która została zatrzymana przez pozwanego po wypowiedzeniu przez nią umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powódka podniosła, że postanowienia Ogólnych Warunków Umowy (OWU) dotyczące tzw. Wartości Części Bazowej Rachunku (Świadczenia Wykupu) są abuzywne, rażąco naruszają jej interesy jako konsumenta i dobre obyczaje, ponieważ pozwany zatrzymał około 50% zgromadzonych środków, a treść OWU była niezrozumiała i nie informowała o ryzyku utraty środków przy przedwczesnym rozwiązaniu umowy. Pozwany argumentował, że powódka miała wiedzę o postanowieniach OWU, a opłata likwidacyjna jest uzasadniona kosztami zawarcia i obsługi długoterminowej umowy, które ponoszone są głównie na początku jej trwania. Sąd, analizując sprawę pod kątem przepisów o klauzulach abuzywnych (art. 385¹ k.c.), uznał, że Świadczenie Wykupu nie stanowi głównego świadczenia stron, a jego wysokość, określona w OWU, rażąco narusza interesy konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. Sąd podkreślił, że pozwany nie wykazał, aby opłata ta była proporcjonalna do poniesionych kosztów, a podobne klauzule były już uznawane za niedozwolone przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W konsekwencji, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 8.908,30 zł wraz z odsetkami, uznając, że pozwany nie miał prawa zatrzymać tej części środków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych/świadczeń wykupu w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym za abuzywne, ochrona konsumenta w umowach ubezpieczeniowych.
Dotyczy umów ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, gdzie opłaty likwidacyjne/świadczenia wykupu są wysokie i nieuzasadnione kosztami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym dotyczące tzw. Świadczenia Wykupu (opłaty likwidacyjnej) mogą być uznane za klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za klauzule abuzywne, jeśli nie stanowią głównych świadczeń stron, kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Świadczenie Wykupu nie jest głównym świadczeniem stron, a jego wysokość, określona w OWU, rażąco narusza interesy konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, ponieważ nie jest powiązana z realnymi kosztami poniesionymi przez ubezpieczyciela i stanowi nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta.
Czy Świadczenie Wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym stanowi główne świadczenie stron w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Świadczenie Wykupu nie stanowi głównego świadczenia stron.
Uzasadnienie
Główne świadczenia stron to te, bez których uzgodnienia umowa nie zostałaby zawarta. W przypadku umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, głównymi świadczeniami są składka ubezpieczeniowa i świadczenie ubezpieczyciela w przypadku zdarzenia objętego ochroną. Świadczenie Wykupu jest świadczeniem realizowanym dopiero po rozwiązaniu umowy, a zatem poza zakresem głównych świadczeń.
Czy postanowienia OWU dotyczące opłaty likwidacyjnej/Świadczenia Wykupu, które prowadzą do utraty przez konsumenta znacznej części zgromadzonych środków przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Opłata likwidacyjna/Świadczenie Wykupu, które pochłania znaczną część zgromadzonych środków bez powiązania z realnymi kosztami poniesionymi przez ubezpieczyciela, stanowi nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta, godząc w zasady rzetelności kontraktowej i lojalności przedsiębiorcy wobec konsumenta.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy (wzorca umowy) nie wiąże konsumenta jako niedozwolone, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385³ § pkt 17
Kodeks cywilny
Niedozwolonymi postanowieniami umowy (wzorca umowy) są w szczególności te, które nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W razie częściowego uwzględnienia lub oddalenia powództwa koszty procesu wzajemnie się znosi lub w takim stosunku, w jakim strony poniosły koszty związane z procesem.
u.dz.ubez. art. 13 § ust. 4 pkt. 5
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Obowiązek informowania przez zakład ubezpieczeń o wszelkich opłatach i kosztach wynikających z umowy.
u.dz.ubez. art. 18 § ust. 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Obowiązek dokonania kalkulacji składki tak, by umożliwiała ona wykonywanie wszelkich zobowiązań z umowy ubezpieczenia i pokrycie kosztów działalności ubezpieczeniowej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 6 § pkt 4
Określa stawki minimalne za czynności radców prawnych.
u.k.s.c. art. 13 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określa wysokość opłaty od pozwu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia OWU dotyczące Świadczenia Wykupu są abuzywne. • Świadczenie Wykupu nie stanowi głównego świadczenia stron. • Opłata likwidacyjna/Świadczenie Wykupu rażąco narusza interesy konsumenta i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Pozwany nie wykazał, że opłata jest proporcjonalna do poniesionych kosztów. • Podobne klauzule były już uznawane za niedozwolone przez SOKiK.
Odrzucone argumenty
Powódka miała wiedzę o postanowieniach OWU. • Świadczenie Wykupu jest głównym świadczeniem stron. • Opłata likwidacyjna jest uzasadniona kosztami zawarcia i obsługi umowy. • Koszty akwizycji powinny obciążać konsumenta w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy. • Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów uzasadniają pobieranie opłat.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia umowne uznać należy za abuzywne, rażąco naruszające jej interesy jako konsumenta oraz dobre obyczaje • pozostawiając sobie pozostałą część jako opłatę za to, że ubezpieczony decyduje się wypłacić całość bądź część zgromadzonych środków przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta • nie można doszukiwać się uzasadnienia tak rażąco wygórowanej opłaty za wykup polisy w ponoszonym przez pozwanego ryzyku • konsument jako strona słabsza umowy nie może ponosić całości kosztów prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczyciela, o których to w sposób rzetelny, prawdziwy i pełny nie został poinformowany przy podpisaniu danej umowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych/świadczeń wykupu w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym za abuzywne, ochrona konsumenta w umowach ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy umów ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, gdzie opłaty likwidacyjne/świadczenia wykupu są wysokie i nieuzasadnione kosztami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi praktykami ubezpieczycieli, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Ubezpieczyciel zatrzymał Ci połowę oszczędności? Sąd stanął po stronie konsumenta!”
Dane finansowe
WPS: 8908,3 PLN
zwrot zatrzymanych środków: 8908,3 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.