II C 1030/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd rozpatrzył sprawę z powództwa J. D. przeciwko S. U. Spółce Akcyjnej o zasądzenie kwoty 10.249,51 zł. Powód domagał się zwrotu środków zatrzymanych przez pozwanego jako opłatę likwidacyjną przy rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powód argumentował, że postanowienia umowy dotyczące tej opłaty są abuzywne. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że powód miał wiedzę o warunkach umowy i że świadczenie wykupu jest głównym świadczeniem stron. Sąd ustalił, że umowa miała charakter mieszany, ubezpieczeniowo-inwestycyjny, z dominującym elementem inwestycyjnym. Analizując klauzulę opłaty likwidacyjnej, sąd uznał ją za niedozwoloną na podstawie art. 385¹ § 1 KC, ponieważ nie była uzgodniona indywidualnie, nie określała głównych świadczeń stron, kształtowała prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszała jego interesy. Sąd podkreślił, że opłata ta pełniła funkcję kary umownej, a nie pokrycia rzeczywistych kosztów, i stanowiła nadmierną sankcję za przedterminowe rozwiązanie umowy. Wartość zatrzymanej kwoty (60% całości zgromadzonych środków) została uznana za rażąco wygórowaną. Sąd oddalił zarzuty pozwanego dotyczące świadomości konsumenta i nadużycia prawa przez powoda. W konsekwencji, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.249,51 zł wraz z odsetkami ustawowymi oraz zasądził koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta w umowach mieszanych (ubezpieczeniowo-inwestycyjnych).
Dotyczy umów o charakterze mieszanym, gdzie dominujący jest element inwestycyjny i gdzie opłata likwidacyjna jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do rzeczywistych kosztów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia dotyczące tzw. świadczenia wykupu (opłaty likwidacyjnej) w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, które pozwalają ubezpieczycielowi zatrzymać znaczną część zgromadzonych środków przy przedterminowym rozwiązaniu umowy, są klauzulami niedozwolonymi w rozumieniu art. 385¹ § 1 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są klauzulami niedozwolonymi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadczenie wykupu nie jest głównym świadczeniem stron, a jego wysokość (60% zgromadzonych środków) stanowi karę umowną, która jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, zwłaszcza w umowie o charakterze inwestycyjnym, gdzie ryzyko ponosi konsument. Brak jasnej definicji opłaty i jej powiązania z rzeczywistymi kosztami ubezpieczyciela dodatkowo przemawia za abuzywnością.
Czy umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, w której składki są lokowane w fundusze inwestycyjne, ma charakter głównie ubezpieczeniowy czy inwestycyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa ma charakter mieszany, z dominującym elementem inwestycyjnym.
Uzasadnienie
Analiza sposobu naliczania składek i przeznaczenia środków wykazała, że marginalne znaczenie ma element ubezpieczeniowy (ryzyko śmierci), a dominujący jest element inwestycyjny, gdzie ryzyko zmian wartości jednostek uczestnictwa ponosi ubezpieczony.
Czy konsument, który skorzystał z pomocy agenta ubezpieczeniowego przy zawieraniu umowy, może dochodzić ochrony prawnej przed abuzywnymi klauzulami umownymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, korzystanie z pomocy profesjonalisty nie pozbawia konsumenta ochrony prawnej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące ochrony konsumentów nie różnicują sytuacji w zależności od korzystania z pomocy profesjonalistów, a takie różnicowanie mogłoby prowadzić do nadużyć.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. D. | osoba_fizyczna | powód |
| S. U. Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 385³ § pkt 17
Kodeks cywilny
W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące odsetek ustawowych.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód nie mający wpływu na rozstrzygnięcie sprawy może zostać pominięty.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące zasądzenia kosztów postępowania.
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Wspomniana w kontekście spełniania wymogów ustawy przez OWU.
k.c. art. 805 § § 2 ust. 2
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście świadczenia ubezpieczeniowego.
k.c. art. 830 § § 1
Kodeks cywilny
Ubezpieczony może wypowiedzieć umowę w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a w razie jego braku – ze skutkiem natychmiastowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia OWU dotyczące świadczenia wykupu są abuzywne. • Umowa ma charakter mieszany z dominującym elementem inwestycyjnym. • Świadczenie wykupu stanowi karę umowną, a nie pokrycie kosztów. • Wysokość zatrzymanej kwoty rażąco narusza interes konsumenta. • Konsument korzystający z pomocy agenta nie traci ochrony prawnej.
Odrzucone argumenty
Świadczenie wykupu jest głównym świadczeniem stron. • Powód miał wiedzę o warunkach umowy. • Zatrzymanie środków stanowiło pokrycie kosztów poniesionych przez ubezpieczyciela. • Powód nadużył prawa procesowego.
Godne uwagi sformułowania
Świadczenie wykupu nie jest świadczeniem głównym umowy. • Opłata likwidacyjna ma charakter represyjny. • Całe ryzyko inwestycyjne spoczywa na konsumencie. • Przymuszanie konsumenta do trwania w stosunku prawnym poprzez karę umowną jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Brak równowagi kontraktowej jest przejawem naruszenia dobrych obyczajów. • Naruszenie interesów konsumenta jest rażące, gdy dysproporcja praw i obowiązków jest znaczna.
Skład orzekający
Maksymilian Wesołowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta w umowach mieszanych (ubezpieczeniowo-inwestycyjnych)."
Ograniczenia: Dotyczy umów o charakterze mieszanym, gdzie dominujący jest element inwestycyjny i gdzie opłata likwidacyjna jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do rzeczywistych kosztów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Ubezpieczyciel zatrzymał 60% Twoich oszczędności? Sąd uznał to za niedozwolone!”
Dane finansowe
WPS: 10 249,51 PLN
zwrot zatrzymanych środków: 10 249,51 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.