II AKA 54/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał apelacje wniesione przez obrońcę oskarżonego oraz prokuratora. Apelacja obrońcy skupiała się na zarzutach obrazy prawa materialnego i procesowego, w tym na naruszeniu zasady nullum crimen sine lege (lex criminalis retro non agit) poprzez zastosowanie art. 271a § 2 k.k. do czynów popełnionych przed datą wejścia w życie tego przepisu (1 marca 2017 r.). Sąd odwoławczy przyznał rację obrońcy, uznając, że nie można obejmować całości czynu ciągłego kwalifikacją z przepisu, który nie obowiązywał w całym okresie jego popełniania. W konsekwencji, sąd dokonał korekty kwalifikacji prawnej czynów I i IV, rozdzielając je na okresy przed i po 1 marca 2017 r. oraz stosując odpowiednie przepisy (art. 273 k.k. zamiast art. 271a k.k. dla czynów popełnionych przed tą datą). Zasadny okazał się również zarzut dotyczący błędnego ustalenia, że oskarżony uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu. Sąd odwoławczy uznał, że w realiach sprawy, przy przyjętej kwalifikacji obejmującej wyłącznie przestępstwa przeciwko dokumentom i przestępstwa skarbowe polegające na zaniżeniu zobowiązania podatkowego, nie sposób ustalić, aby osiągnięty został dochód w rozumieniu przepisów. W związku z tym, sąd wyeliminował ten element z opisu czynów i kwalifikacji prawnej. Sąd Apelacyjny zmienił również kwalifikację prawną czynów skarbowych (II i V), uwzględniając zmiany przepisów Kodeksu karnego skarbowego od 1 stycznia 2017 r. i stosując przepisy obowiązujące przed tą datą do czynów popełnionych przed wejściem w życie nowelizacji. Apelacja prokuratora, która dotyczyła głównie rozstrzygnięcia o karze na niekorzyść oskarżonego, została w większości uznana za niezasadną, choć sąd odwoławczy, orzekając kary łączne, uwzględnił możliwość orzeczenia kary surowszej niż w pierwszej instancji. Ostatecznie, sąd odwoławczy uchylił kary łączne orzeczone przez Sąd Okręgowy i orzekł nowe kary pozbawienia wolności oraz grzywny, a następnie warunkowo zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności na okres próby.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady nullum crimen sine lege w kontekście czynów ciągłych popełnianych w czasie zmian przepisów prawa karnego materialnego i skarbowego. Kwestia kwalifikacji 'uczynienia sobie z popełnienia przestępstwa stałego źródła dochodu' w przypadku zaniżania zobowiązań podatkowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmian legislacyjnych w trakcie popełniania czynu ciągłego. Kwestia stałego źródła dochodu odnosi się do konkretnego stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można zastosować przepis prawa karnego materialnego (art. 271a § 2 k.k.) do czynu ciągłego, który był popełniany zarówno przed, jak i po dacie wejścia w życie tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis prawa karnego materialnego nie może mieć zastosowania do czynów popełnionych przed datą jego wejścia w życie. W przypadku czynu ciągłego, należy rozdzielić okresy popełnienia czynu i stosować przepisy obowiązujące w danym czasie.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że zastosowanie art. 271a k.k. do czynów popełnionych przed 1 marca 2017 r. narusza zakaz retroakcji. Nie można obejmować całości czynu ciągłego kwalifikacją z przepisu, który nie obowiązywał w całym okresie jego popełniania. Należy rozróżnić kwalifikację na okresy przed i po wejściu w życie przepisu.
Czy samo obniżenie zobowiązań podatkowych poprzez księgowanie nierzetelnych faktur może być kwalifikowane jako uczynienie sobie z popełnienia przestępstwa stałego źródła dochodu w rozumieniu przepisów prawa karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w realiach sprawy, przy kwalifikacji obejmującej przestępstwa przeciwko dokumentom i przestępstwa skarbowe polegające na zaniżeniu zobowiązania podatkowego, nie sposób ustalić, aby osiągnięty został dochód w rozumieniu przepisów.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że różnica między korzyścią majątkową (zmniejszenie pasywów) a dochodem (realny przychód pomniejszony o koszty) jest kluczowa. W przypadku zaniżenia zobowiązań podatkowych, nie można mówić o uzyskaniu dochodu, co wyklucza zastosowanie kwalifikacji z art. 65 § 1 k.k. dotyczącej stałego źródła dochodu.
Czy sąd odwoławczy może rozstrzygnąć wątpliwości co do sprawstwa w sytuacji, gdy kluczowy świadek zmarł, a inne dowody są niejednoznaczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji, gdy wątpliwości co do sprawstwa nie da się usunąć z powodu śmierci kluczowego świadka, należy je rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego zgodnie z art. 5 § 2 k.p.k.
Uzasadnienie
W przypadku przekazania faktur J. H., sąd pierwszej instancji stanął w sytuacji dowodowej, gdzie świadek M. D. zeznał, że faktury przekazał za pośrednictwem B. A. (1), ten się tego wyparł, a J. H. nie pamiętał okoliczności z powodu śmierci pracownika J. W., który zajmował się fakturami. Sąd odwoławczy uznał, że nie można ustalić sprawstwa i wątpliwość tę należało rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| oskarżyciel publiczny | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| obrońca oskarżonego | inne | obrońca |
| B. A. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. W. | osoba_fizyczna | świadkowi |
| K. F. | osoba_fizyczna | świadkowi |
| J. H. | osoba_fizyczna | świadkowi |
| M. D. | osoba_fizyczna | świadkowi |
| J. W. | osoba_fizyczna | pracownik |
Przepisy (26)
Główne
k.k. art. 271a § § 2
Kodeks karny
Nie może mieć zastosowania do czynów popełnionych przed 1 marca 2017r.
k.k. art. 273
Kodeks karny
Zastosowany do czynów popełnionych przed 1 marca 2017r.
k.k. art. 271 § § 3
Kodeks karny
k.k.s. art. 62 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Przepis obowiązujący do 31 grudnia 2016r.
k.k.s. art. 62 § § 2a
Kodeks karny skarbowy
Przepis obowiązujący od 1 stycznia 2017r.
k.k.s. art. 56 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Zastosowany do czynów popełnionych po 1 stycznia 2017r.
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 1 § § 1
Kodeks karny
Zasada lex criminalis retro non agit.
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
Czyn ciągły.
k.k. art. 18 § § 3
Kodeks karny
Pomocnictwo.
k.k. art. 18 § § 2
Kodeks karny
Podżeganie.
k.k. art. 65 § § 1
Kodeks karny
Uczynienie sobie z popełnienia przestępstwa stałego źródła dochodu. Wyeliminowany z kwalifikacji.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść oskarżonego.
k.k.s. art. 61 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 6 § § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 7 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 9 § § 3
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 39 § § 1 i 2
Kodeks karny skarbowy
Łączenie kar.
k.k. art. 69 § § 1 i 2
Kodeks karny
Warunkowe zawieszenie wykonania kary.
k.k. art. 70 § §1 pkt 1
Kodeks karny
Okres próby.
k.k. art. 72 § §1 pkt 1
Kodeks karny
Obowiązki w okresie próby.
Dz. U. z 1983r. Nr 49, poz. 223 ze zm. art. 2 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych
Dz. U. z 1983r. Nr 49, poz. 223 ze zm. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych
Dz. U. z 1983r. Nr 49, poz. 223 ze zm. art. 10 § ust. 1
Ustawa z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 271a k.k. do czynów popełnionych przed jego wejściem w życie narusza zasadę nullum crimen sine lege (lex criminalis retro non agit). • Nie można kwalifikować całego czynu ciągłego z przepisu, który nie obowiązywał w całym okresie jego popełniania. • Obniżenie zobowiązań podatkowych poprzez księgowanie nierzetelnych faktur nie stanowi uczynienia sobie z popełnienia przestępstwa stałego źródła dochodu. • Wątpliwości co do sprawstwa w sytuacji śmierci kluczowego świadka należy rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego (art. 5 § 2 k.p.k.).
Odrzucone argumenty
Zarzut prokuratora dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie stosowania nadzwyczajnego obostrzenia kary z art. 65 § 1 k.k. (choć sąd sam wyeliminował ten przepis z kwalifikacji).
Godne uwagi sformułowania
Skarżący wyrok obrońca ma rację zarzucając, iż zaproponowana przez prokuratora, a przyjęta przez Sąd I instancji kwalifikacja prawna czynów I i IV narusza zakaz retroakcji i sugeruje jakoby cały czyn stanowił zbrodnię z art. 271a Kodeksu karnego. • Określenie, że ktoś pamięta coś na 99% jest zbliżone merytorycznie do określenia biegłych z zakresu medycyny, którzy z zasady nie wykluczają sytuacji przeciwnych, ale opiniują coś z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością. • W realiach niniejszej sprawy - zdaniem Sądu odwoławczego - przy przyjętej kwalifikacji obejmującej wyłącznie przestępstwa przeciwko dokumentom (...) oraz przestępstwa skarbowe niecechujące się zwrotem podatku (...) nie sposób ustalić, aby osiągnięty został dochód.
Skład orzekający
Andrzej Wiśniewski
członek
Andrzej Olszewski
członek
Arleta Wawrzynkiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady nullum crimen sine lege w kontekście czynów ciągłych popełnianych w czasie zmian przepisów prawa karnego materialnego i skarbowego. Kwestia kwalifikacji 'uczynienia sobie z popełnienia przestępstwa stałego źródła dochodu' w przypadku zaniżania zobowiązań podatkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmian legislacyjnych w trakcie popełniania czynu ciągłego. Kwestia stałego źródła dochodu odnosi się do konkretnego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawa karnego (zakaz retroakcji) w kontekście czynów ciągłych i zmian przepisów, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Dodatkowo, rozstrzygnięcie kwestii 'stałego źródła dochodu' w kontekście podatkowym jest interesujące.
“Zmiany przepisów a czyny ciągłe: Sąd Apelacyjny wyjaśnia, jak stosować prawo wstecz.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.