I ZO 115/25Brak podstaw wyłączenia sędziego SN 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek sygnalizacyjny złożony przez SSN Barbarę Skoczkowską dotyczył rozważenia wyłączenia z urzędu SSN Krzysztofa Wesołowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 58/25, która badała niezawisłość i bezstronność SSN Marii Szczepaniec. Wnioskodawczyni argumentowała, że SSN Wesołowski, powołany na stanowisko sędziego w tej samej procedurze nominacyjnej co SSN Szczepaniec, mógłby być stronniczy, co naruszałoby zasadę nemo iudex in causa sua oraz prawo do sądu ustanowionego ustawą. Podkreślono również potencjalne naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. dotyczące nienależytej obsady sądu. Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej uznał jednak, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego. Wyjaśniono, że sprawa dotycząca testu niezawisłości innego sędziego nie dotyczy bezpośrednio SSN Krzysztofa Wesołowskiego w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., gdyż nie wpływa na jego prawa ani obowiązki. Ponadto, wskazano, że zgodnie z art. 29 § 3 i 4 ustawy o Sądzie Najwyższym, okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić podstawy do podważenia jego niezawisłości czy bezstronności, a ocena zgodności powołania z prawem jest niedopuszczalna. Sąd odrzucił również argumentację opartą na wcześniejszych uchwałach Sądu Najwyższego (BSA I-4110-1/20 i I KZP 2/22), wskazując, że utraciły one aktualność w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (U 2/20) oraz późniejszych zmian legislacyjnych. Podkreślono, że procedura powołania sędziego, zgodna z obowiązującymi przepisami, nie wpływa na jego obiektywną bezstronność i niezawisłość.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 40 k.p.k.) w kontekście procedur nominacyjnych oraz znaczenie i aktualność przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29) w kontekście oceny niezawisłości i bezstronności sędziów.
Dotyczy specyficznej sytuacji w Sądzie Najwyższym i interpretacji przepisów dotyczących powoływania sędziów w kontekście ich wyłączenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany w ramach procedury nominacyjnej, która jest przedmiotem oceny w innej sprawie, powinien zostać wyłączony od udziału w tej sprawie na podstawie zasady nemo iudex in causa sua lub przepisów o nienależytej obsadzie sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest podstaw do wyłączenia sędziego. Sprawa nie dotyczy go bezpośrednio, a przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym wykluczają kwestionowanie procedury nominacyjnej jako podstawy do podważenia niezawisłości lub bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozstrzygnięcie w sprawie o test niezawisłości innego sędziego nie dotyczy bezpośrednio sędziego, którego wyłączenia domagano się, gdyż nie wpływa na jego prawa ani obowiązki. Podkreślono, że ustawa o Sądzie Najwyższym zakazuje oceny zgodności powołania sędziego z prawem i nie pozwala na kwestionowanie jego niezawisłości czy bezstronności z tego powodu. Wskazano również, że wcześniejsze uchwały Sądu Najwyższego dotyczące nienależytej obsady sądu utraciły aktualność.
Czy okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego mogą stanowić podstawę do podważenia jego niezawisłości, bezstronności lub skutkować nienależytą obsadą sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 29 § 3 i 4 ustawy o Sądzie Najwyższym, takie okoliczności nie mogą stanowić podstawy do podważenia orzeczenia ani kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego, a ocena zgodności powołania z prawem jest niedopuszczalna.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, które wprost wykluczają możliwość kwestionowania procedury nominacyjnej jako podstawy do podważenia statusu sędziego lub jego niezawisłości i bezstronności. Podkreślono, że takie działania są prawnie niedopuszczalne.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SSN Barbara Skoczkowska | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| SSN Krzysztof Wesołowski | osoba_fizyczna | sędzia objęty wnioskiem |
| SSN Maria Szczepaniec | osoba_fizyczna | sędzia badana |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia jest wyłączony, gdy sprawa dotyczy go bezpośrednio, co oznacza osobiste zainteresowanie lub wpływ na sferę jego praw i obowiązków, bez ogniw pośrednich.
u.s.n. art. 29 § § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.
u.s.n. art. 29 § § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wątpliwości co do bezstronności sędziego, co sprowadza się do rozstrzygnięcia sprawy w sposób stronniczy.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nienależytej obsady sądu.
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.
Ustawa dotycząca rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa nie dotyczy bezpośrednio sędziego Krzysztofa Wesołowskiego w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. • Ustawa o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 3 i 4) wyklucza kwestionowanie procedury nominacyjnej jako podstawy do podważenia niezawisłości lub bezstronności sędziego. • Wcześniejsze uchwały Sądu Najwyższego dotyczące nienależytej obsady sądu utraciły moc obowiązującą lub aktualność.
Odrzucone argumenty
Sędzia Krzysztof Wesołowski powinien zostać wyłączony z uwagi na powołanie w tej samej procedurze nominacyjnej co sędzia Maria Szczepaniec (zasada nemo iudex in causa sua). • Udział sędziego Krzysztofa Wesołowskiego może prowadzić do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd (art. 6 EKPC, art. 45 Konstytucji).
Godne uwagi sformułowania
instytucja wyłączenia sędziego z mocy prawa ma charakter wyjątkowy, a więc wszystkie podstawy zawarte w art. 40 § 1 k.p.k. powinny podlegać wykładni ścisłej – wykładnia rozszerzająca jest w sposób oczywisty wykluczona. • okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. • nie dość więc, że wskazana w sygnalizacji uchwała obecnie nie ma żadnego znaczenia prawnego, a jedynie historyczne, to w ogóle nie ma związku z instytucją wyłączenia sędziego z mocy prawa, która w sygnalizacji jest powołana.
Skład orzekający
Marek Siwek
przewodniczący
Krzysztof Wesołowski
członek
Maria Szczepaniec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 40 k.p.k.) w kontekście procedur nominacyjnych oraz znaczenie i aktualność przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29) w kontekście oceny niezawisłości i bezstronności sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w Sądzie Najwyższym i interpretacji przepisów dotyczących powoływania sędziów w kontekście ich wyłączenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad wymiaru sprawiedliwości, takich jak niezawisłość sędziowska i prawo do sądu, a także kwestii związanych z procedurami nominacyjnymi, które są przedmiotem publicznej debaty.
“Czy sędzia SN może być stronniczy z powodu sposobu, w jaki został powołany? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.