Orzeczenie · 2026-05-19

I USK 978/26Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej ZUS 35

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-05-19
SNUbezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy
emeryturaubezpieczenia społeczneprzeliczenieustawa emerytalnaTrybunał KonstytucyjnySąd Najwyższyzasada zaufaniaprawo materialne

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach i przyznał ubezpieczonemu J.M. prawo do ponownego przeliczenia emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ rentowy zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej oraz naruszenie art. 178 w związku z art. 7 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Skarżący argumentował, że sąd powszechny nie może nie zastosować przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, uznając go za niezgodny ze standardem konstytucyjnym. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek kwalifikowanych, takich jak istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (wyroki P 20/16 i SK 140/24) oraz własnego orzecznictwa (np. III USKP 52/21, III USKP 98/21, III USKP 121/23), które potwierdzają jednolitą wykładnię art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, również w odniesieniu do mężczyzn urodzonych w latach 1949-1953. Wobec braku wykazania przez skarżącego przesłanek do przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ugruntowanie wykładni art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji osób pobierających wcześniejszą emeryturę i ubiegających się o przeliczenie emerytury powszechnej, a także ogólnych zasad postępowania kasacyjnego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, uznając go za niezgodny ze standardem konstytucyjnym, w sytuacji gdy ubezpieczony pobierał wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie tego przepisu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sądy obu instancji nie zastosowały przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, uwzględniając standard konstytucyjny zapoczątkowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 i kontynuowany w wyroku SK 140/24, przyjmując, iż w momencie złożenia wniosku o wcześniejszą emeryturę ubezpieczony nie mógł przewidzieć, że decyzja ta wpłynie na wysokość jego świadczenia emerytalnego po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, zgodnie z którą nie należy pomniejszać podstawy emerytury powszechnej o kwoty pobranych wcześniej emerytur, jeśli ubezpieczony nie mógł przewidzieć takich konsekwencji w momencie podejmowania decyzji o wcześniejszej emeryturze, jest zgodna z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (P 20/16, SK 140/24) oraz Sądu Najwyższego. Podkreślono zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Czy skarżący wykazał istnienie przesłanek kwalifikowanych do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazał istnienia przesłanek kwalifikowanych, w szczególności oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie przedstawił argumentacji prawnej wykazującej oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, a wykładnia spornego przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej była przedmiotem rozstrzygnięć zarówno Trybunału Konstytucyjnego, jak i Sądu Najwyższego, co wyklucza jej oczywistość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
J. M.

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznaubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chorzowieinstytucjaorgan rentowy

Przepisy (9)

Główne

ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis ten, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed dniem 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP ze względu na naruszenie zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Nie należy pomniejszać podstawy emerytury powszechnej o kwoty pobranych wcześniej emerytur, jeśli ubezpieczony nie mógł przewidzieć takich konsekwencji w momencie podejmowania decyzji o wcześniejszej emeryturze.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanka do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - oczywista zasadność skargi.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 11

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Konstytucja RP art. 67 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do zabezpieczenia społecznego.

Konstytucja RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada proporcjonalności.

ustawa emerytalna art. 114

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podstawa do ponownego obliczenia emerytury.

ustawa emerytalna art. 133

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Termin początkowy przeliczenia świadczenia.

ustawa emerytalna art. 26

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podstawa ustalenia wysokości emerytury.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ rentowy nie wykazał istnienia przesłanek kwalifikowanych do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności oczywistej zasadności. • Wykładnia art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa jest ugruntowana w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przez błędną wykładnię. • Zarzut naruszenia art. 178 w związku z art. 7 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do jej przyjęcia w celu merytorycznego rozpoznania. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje, gdy bez dokonania pogłębionej analizy dla przeciętnego prawnika jest oczywiste, że podstawy skargi zasługują na uwzględnienie. • Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Skład orzekający

Robert Stefanicki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie wykładni art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób pobierających wcześniejszą emeryturę i ubiegających się o przeliczenie emerytury powszechnej, a także ogólnych zasad postępowania kasacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów emerytalnych w kontekście konstytucyjnych zasad zaufania do państwa i stanowionego prawa, a także procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym.

“Sąd Najwyższy stawia tamę nadużyciom w systemie emerytalnym: kluczowa interpretacja przepisów.”

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst