Orzeczenie · 2014-09-25

I UK 40/14

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2014-09-25

SNubezpieczenia społecznerenty z tytułu niezdolności do pracyWysokanajwyższy

rentaniezdolność do pracyZUSubezpieczenia społeczneniezdolność do pracyorzeczenie lekarskieskarga kasacyjnapostępowanie sądowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła odwołania J. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Okręgowy w K. przyznał rentę, uznając wnioskodawcę za całkowicie niezdolnego do pracy i spełniającego przesłanki do jej uzyskania, mimo braku wymaganego 5-letniego okresu składkowego w ostatnim dziesięcioleciu, powołując się na utrwalony pogląd judykatury. Sąd Apelacyjny w [...] zmienił ten wyrok, oddalając odwołanie, ponieważ uznał, że po nowelizacji przepisów (dodanie art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) warunki nabycia prawa do renty zostały zaostrzone, a wnioskodawca nie spełniał nowych wymogów, w tym 30-letniego stażu składkowego. Sąd Apelacyjny podkreślił również, że data powstania niezdolności do pracy ustalona przez lekarza orzecznika ZUS jest wiążąca, a brak sprzeciwu od tego orzeczenia zamyka drogę do kwestionowania tej daty w postępowaniu sądowym. Ubezpieczony zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 477(9) § 3(1) k.p.c.) poprzez niezastosowanie przepisu nakazującego odrzucenie odwołania, gdy jest ono oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając, że Sąd Apelacyjny nie rozważył, czy odwołanie nie powinno zostać odrzucone na podstawie art. 477(9) § 3(1) k.p.c. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja i stosowanie art. 477(9) § 3(1) k.p.c. w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych, w szczególności dotyczących rent z tytułu niezdolności do pracy, gdy kwestionowane jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdy odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach wobec orzeczenia lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd odrzuci odwołanie od decyzji ZUS w sprawie świadczenia z ubezpieczeń społecznych, gdy prawo do świadczenia jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, jeżeli osoba zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej ZUS i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odrzuci takie odwołanie na podstawie art. 477(9) § 3(1) k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 477(9) § 3(1) k.p.c. nakazuje odrzucenie odwołania w sytuacji, gdy nie wniesiono sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, a odwołanie opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia. Niewniesienie sprzeciwu oznacza zgodę ubezpieczonego na stwierdzenia zawarte w orzeczeniu, co zamyka proces ustalania okoliczności faktycznych.

Czy sąd jest związany ustaleniami orzeczenia lekarza orzecznika ZUS w postępowaniu sądowym, jeśli organ rentowy nie poinformował wnioskodawcy o wszystkich konsekwencjach tego orzeczenia, w szczególności wynikających z ustawy emerytalnej?

Odpowiedź sądu

Tak, sąd jest związany ustaleniami orzeczenia lekarza orzecznika, nawet jeśli organ rentowy nie poinformował o wszystkich konsekwencjach prawnych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał argumentację skarżącego za nieprzekonującą, powołując się na wcześniejszą uchwałę, zgodnie z którą postępowanie przed lekarzem orzecznikiem rozstrzyga o faktach, które nie mogą być widziane w kontekście kryterium „korzystności” decyzji. Pouczenie o prawie do sprzeciwu jest sporządzane po orzeczeniu lekarza, zanim organ rentowy określi konsekwencje prawne w decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

J. M.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
J. M.	osoba_fizyczna	wnioskodawca/ubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych	instytucja	organ rentowy

Przepisy (10)

Główne

u.e.r.z.FUS art. 58 § 4

Ustawa o emeryturach i rentach z FUS

Zmiana wprowadzona 23 września 2011 r., zaostrzająca warunki nabycia prawa do renty dla osób z długim stażem pracy, całkowicie niezdolnych do pracy, które nie spełniają przesłanek z art. 57 ust. 1 pkt 2. Nie stosuje się ust. 2 do ubezpieczonego, który udowodnił 30 lat okresu składkowego (dla mężczyzny) i jest całkowicie niezdolny do pracy.

k.p.c. art. 477 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

§ 3 ust. 1 nakazuje odrzucenie odwołania w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, gdy prawo jest uzależnione od niezdolności do pracy, a podstawę stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu, a odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia.

Pomocnicze

u.e.r.z.FUS art. 57 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z FUS

Dotyczy przesłanek nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

u.e.r.z.FUS art. 58 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z FUS

Dotyczy okresów składkowych i nieskładkowych.

u.e.r.z.FUS art. 58 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z FUS

Określa wymóg posiadania pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany wyroku przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 108 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

§ 1 stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.

Konstytucja RP art. 67 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy prawa do zabezpieczenia społecznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 477(9) § 3(1) k.p.c. poprzez niezastosowanie przepisu nakazującego odrzucenie odwołania, gdy nie wniesiono sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, a odwołanie opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 67 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP oraz art. 14 ust. 3 i art. 58 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez błędną wykładnię, która zamyka sądom drogę do samodzielnej analizy orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej.

Godne uwagi sformułowania

niewniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika oznacza, że ubezpieczony zgadza się, że wszystkie stwierdzenia w nim zawarte są prawdziwe, a tym samym proces ustalania okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla nabycia prawa do świadczenia zostaje zakończony.

Skład orzekający

Katarzyna Gonera

przewodniczący

Zbigniew Hajn

sprawozdawca

Romualda Spyt

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 477(9) § 3(1) k.p.c. w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych, w szczególności dotyczących rent z tytułu niezdolności do pracy, gdy kwestionowane jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdy odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach wobec orzeczenia lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w sprawach rentowych, które ma istotne znaczenie praktyczne dla ubezpieczonych i prawników zajmujących się prawem ubezpieczeń społecznych.

“Czy można kwestionować orzeczenie ZUS, jeśli nie złożono sprzeciwu? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię proceduralną.”

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników