I UK 346/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sporu o to, czy koszty zakwaterowania pracowników oddelegowanych do pracy za granicą (Niemcy, Austria) powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd Okręgowy w K. pierwotnie uznał, że nie stanowią one podstawy wymiaru składek, powołując się na decyzję interpretacyjną ZUS z 2016 r. Sąd Apelacyjny w (…) zmienił ten wyrok, oddalając odwołanie płatnika składek, uznając, że decyzja interpretacyjna nie wiąże sądu w sytuacji, gdy wcześniej wydano decyzje merytoryczne, a postępowanie sądowe jest już w toku. Sąd Apelacyjny odwołał się do orzecznictwa SN wskazującego, że postępowanie merytoryczne ma pierwszeństwo przed wnioskiem o interpretację. Skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących podstawy wymiaru składek, autonomii pojęcia przychodu, wiążącego charakteru interpretacji indywidualnej oraz zasad rozkładu ciężaru dowodu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazał, że zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. jest chybiony. Stwierdził również, że decyzja interpretacyjna ZUS z 2016 r., wydana po wydaniu decyzji obmiarowych i w trakcie toczącego się postępowania sądowego, nie wiąże sądu odwoławczego. Podkreślił, że koszty zakwaterowania pracownika za granicą na koszt pracodawcy stanowią świadczenie w naturze, którego wartość pieniężna jest przychodem pracownika ze stosunku pracy i podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo SN w tej kwestii, w tym wyrok z dnia 29 listopada 2017 r., I UK 99/17, oraz uchwałę z dnia 10 grudnia 2015 r., III UZP 14/15. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego art. 46 ust. 1 ustawy systemowej, SN stwierdził, że obowiązek płatnika składek wymaga prowadzenia ewidencji kosztów zakwaterowania pracownika w celu prawidłowego ustalenia podstawy wymiaru składek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od świadczeń w naturze, w tym kosztów zakwaterowania pracowników oddelegowanych do pracy za granicą. Kwestia wiążącego charakteru decyzji interpretacyjnych w kontekście toczącego się postępowania sądowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z interpretacją przepisów o ubezpieczeniach społecznych i podatku dochodowym od osób fizycznych w kontekście delegowania pracowników. Interpretacja decyzji interpretacyjnych może być różna w zależności od szczegółów stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy koszty zakwaterowania pracowników oddelegowanych do pracy za granicą, ponoszone przez pracodawcę, stanowią przychód pracownika ze stosunku pracy i tym samym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, koszty zakwaterowania pracowników oddelegowanych do pracy za granicą, ponoszone przez pracodawcę, stanowią przychód pracownika ze stosunku pracy i podlegają uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że świadczenie w naturze w postaci zakwaterowania pracownika za granicą na koszt pracodawcy jest przychodem pracownika ze stosunku pracy, ponieważ pracownik otrzymuje przysporzenie majątkowe, które musiałby sam pokryć, gdyby nie zostało mu zapewnione przez pracodawcę. Wartość tego świadczenia jest wliczana do podstawy wymiaru składek, nawet jeśli jest zwolniona z podatku dochodowego do określonej kwoty, ponieważ przepisy dotyczące składek i podatku dochodowego mają odrębne katalogi wyłączeń.
Czy decyzja interpretacyjna wydana przez organ podatkowy lub ZUS po wydaniu decyzji merytorycznych przez ZUS i w trakcie toczącego się postępowania sądowego wiąże sąd rozpoznający sprawę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja interpretacyjna wydana po wydaniu decyzji merytorycznych przez ZUS i w trakcie toczącego się postępowania sądowego nie wiąże sądu rozpoznającego sprawę, zwłaszcza gdy przedmiotem postępowania jest wcześniejsza decyzja administracyjna, która w odmienny sposób rozstrzyga o danym przedmiocie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że funkcja art. 10 i 10a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej polega na przeciwdziałaniu niepewności prawnej i stabilizacji sytuacji prawnej jednostki. Mechanizm interpretacyjny nie jest realizowany, jeśli stan niepewności prawnej został już usunięty przez decyzję organu rentowego, a co do przedmiotu, który ma być interpretowany, toczy się postępowanie sądowe. Sąd odwoławczy prawidłowo uznał, że późniejsza decyzja interpretacyjna nie może zdyskredytować postępowania sądowego zainicjowanego wcześniejszą decyzją określającą podstawę wymiaru składek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zakłady (…) Spółka Akcyjna w K. | spółka | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | pozwany |
| S. D. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| J. G. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| W. G. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| G. G. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| S. M. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (13)
Główne
ustawa systemowa art. 18 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.
ustawa systemowa art. 4 § 9
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przez 'przychód' rozumie się przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia między innymi w ramach stosunku pracy.
ustawa podatkowa art. 12 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychody ze stosunku pracy obejmują wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania, a także świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika oraz wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
ustawa podatkowa art. 11 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Warunkiem uznania świadczeń za przychód pracownika jest ich otrzymanie od pracodawcy.
ustawa o swobodzie działalności gospodarczej art. 10a § 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Przedsiębiorca nie może być obciążony daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji. Przepis ten nie obejmuje sytuacji, w której doszło już do przypisania płatnikowi składek odpowiedzialności.
ustawa o swobodzie działalności gospodarczej art. 10a § 3
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Interpretacja jest wiążąca dla organów administracji publicznej lub państwowych jednostek organizacyjnych właściwych dla przedsiębiorcy i może zostać zmieniona wyłącznie w drodze wznowienia postępowania. Sąd nie jest związany interpretacją, jeśli przedmiotem postępowania jest wcześniejsza decyzja administracyjna.
k.p.c. art. 46 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek płatnika składek obliczenia, potrącenia, rozliczenia i odprowadzenia składek należnych od wszystkich przychodów zainteresowanych, w tym od wartości świadczeń w naturze.
Pomocnicze
ustawa podatkowa art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wymienia świadczenia zwolnione z podatku dochodowego, które jednak nadal stanowią przychód, nie będąc podstawą opodatkowania do określonej kwoty.
rozporządzenie art. 2 § 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
Katalog wyłączeń z podstawy wymiaru składek, który nie podlega interpretacji rozszerzającej.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Reguła dotycząca podstaw skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguła dotycząca kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Reguła dotycząca kosztów postępowania.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zmiany decyzji administracyjnej przez sąd tylko w przypadku uwzględnienia odwołania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Koszty zakwaterowania pracowników oddelegowanych do pracy za granicą stanowią przychód pracownika ze stosunku pracy i podlegają uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. • Decyzja interpretacyjna wydana po wydaniu decyzji merytorycznych i w trakcie postępowania sądowego nie wiąże sądu.
Odrzucone argumenty
Koszty zakwaterowania pracowników nie stanowią przychodu pracownika i nie powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek. • Decyzja interpretacyjna ZUS z 2016 r. wiąże sąd i organ rentowy. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP dotyczących autonomii pojęcia przychodu. • Naruszenie przepisów dotyczących rozkładu ciężaru dowodu.
Godne uwagi sformułowania
Przedsiębiorca nie może być obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji. • Funkcją art. 10 i art. 10a ustawy jest przeciwdziałanie niepewności prawnej. • Koszty zakwaterowania pracownika za granicą na koszt pracodawcy stanowią świadczenie w naturze, którego wartość pieniężna jest przychodem pracownika ze stosunku pracy uwzględnianym w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
członek
Piotr Prusinowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od świadczeń w naturze, w tym kosztów zakwaterowania pracowników oddelegowanych do pracy za granicą. Kwestia wiążącego charakteru decyzji interpretacyjnych w kontekście toczącego się postępowania sądowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z interpretacją przepisów o ubezpieczeniach społecznych i podatku dochodowym od osób fizycznych w kontekście delegowania pracowników. Interpretacja decyzji interpretacyjnych może być różna w zależności od szczegółów stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w firmach delegujących pracowników za granicę – kwalifikacji kosztów zakwaterowania jako podstawy składek ZUS. Dodatkowo porusza ważną kwestię wiążącego charakteru interpretacji podatkowych i ZUS.
“Delegujesz pracowników za granicę? ZUS może chcieć zapłaty składek od kosztów noclegów – Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.