I UK 20/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 lipca 2010 r., która stwierdziła, że J. Ż., wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 2004 r. Decyzja ta została doręczona spółce w trybie awizo. J. Ż., będący obywatelem Rosji, stale zamieszkujący w Moskwie, prowadzący działalność gospodarczą w Rosji, przyjeżdżał do Polski incydentalnie. Sąd Okręgowy w Łodzi zmienił decyzję ZUS z 2016 r. (która pierwotnie odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji z 2010 r.), stwierdzając nieważność decyzji z 2010 r. i ustalając, że J. Ż. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 2004 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ rentowy rażąco naruszył prawo, nie uwzględniając faktu stałego pobytu J. Ż. w Polsce. Sąd Apelacyjny w (…) uchylił wyrok Sądu Okręgowego, odrzucając odwołanie spółki i oddalając odwołanie J. Ż. Sąd odwoławczy uznał, że zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną wykładnię art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych był uzasadniony. Podkreślono, że ocena charakteru pobytu cudzoziemca na terenie Polski powinna być oparta na konkretnych ustaleniach faktycznych, a stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem nadzwyczajnym. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną J. Ż. Sąd Najwyższy wskazał na złożoność problematyki doręczenia decyzji z 2010 r. oraz na fakt, że postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji dotyczy wad formalnych, a nie merytorycznej trafności rozstrzygnięcia. Podkreślono, że zastosowanie przez organ rentowy art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, dotyczącego obywateli obcych, których pobyt w Polsce nie ma charakteru stałego, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, gdyż pojęcie "pobytu o charakterze stałym" jest interpretowane w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, a nie wyłącznie przez pryzmat przepisów meldunkowych czy długości pobytu. Sąd Najwyższy zaznaczył, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji z 2010 r. i ewentualnego zakwalifikowania wniosku z 2015 r. jako odwołania, leży poza zakresem rozpoznawanej sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "pobytu o charakterze stałym" w kontekście podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez obywateli państw obcych, będących wspólnikami jednoosobowych spółek z o.o. w Polsce.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków, zwłaszcza w kontekście złożoności oceny "stałości pobytu" i prawidłowości doręczeń decyzji administracyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zastosowanie przez organ rentowy art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przy wydawaniu decyzji o objęciu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, gdy jego pobyt w Polsce nie miał charakteru stałego, stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi rażącego naruszenia prawa, gdyż pojęcie "pobytu o charakterze stałym" jest interpretowane w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, a nie wyłącznie przez pryzmat przepisów meldunkowych czy długości pobytu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że pojęcie "pobytu o charakterze stałym" w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie jest definiowane przez przepisy meldunkowe czy długość pobytu, lecz przez realizowaną działalność, z której wynika obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Stałość pobytu jest oceniana w relacji do powszechnego obowiązku podlegania ubezpieczeniom, a nie od zamiaru cudzoziemca co do okresu przebywania w Polsce. W związku z tym, zastosowanie tego przepisu przez organ rentowy nie było oczywistą wadą.
Czy wniosek z dnia 10 sierpnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS z dnia 31 lipca 2010 r. może być zakwalifikowany jako odwołanie od tej decyzji, jeśli decyzja ta została skutecznie doręczona dopiero w dniu 15 lipca 2015 r.?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta leży poza zakresem rozpoznawanej sprawy, która dotyczy oceny decyzji ZUS z dnia 29 września 2016 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z 2010 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przedmiotem postępowania jest ocena, czy decyzja z dnia 29 września 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności była prawidłowa. Kwestia skuteczności doręczenia decyzji z 2010 r. i ewentualnego zakwalifikowania wniosku z 2015 r. jako odwołania, choć istotna dla merytorycznego rozpoznania sprawy J. Ż., nie była przedmiotem niniejszego postępowania kasacyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Ż. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
u.s.u.s. art. 5 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy obywateli państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Sąd Najwyższy interpretuje "pobyt o charakterze stałym" w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, a nie wyłącznie przez pryzmat przepisów meldunkowych czy długości pobytu.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.
u.s.u.s. art. 83a § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy odwołania od decyzji organu rentowego do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 8 § ust. 6 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy sytuacji, gdy sąd drugiej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
k.p.c. art. 477 § 9 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przekazania odwołania do sądu przez organ rentowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 5 ust. 2 ustawy systemowej przez organ rentowy nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. • Postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji dotyczy wad formalnych, a nie merytorycznej trafności rozstrzygnięcia. • Pojęcie "pobytu o charakterze stałym" jest interpretowane w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, a nie przepisów meldunkowych.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 5 ust. 2 ustawy systemowej przez organ rentowy stanowiło rażące naruszenie prawa. • Sąd Apelacyjny naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 83a ust. 2 ustawy systemowej. • Sąd Apelacyjny nie rozpoznał istoty sprawy.
Godne uwagi sformułowania
"Rażące naruszenie prawa" jest rozmaicie rozumiane w orzecznictwie i piśmiennictwie. • Decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełniają się kumulatywnie następujące przesłanki: 1) oczywistość naruszenia prawa polega na widocznej prima facie, tzn. rzucającej się w oczy, sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; 2) przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; 3) skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji. • Stały pobyt w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlega zatem ocenie w zależności od realizowanej działalności, z której wynika ustawowy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Bohdan Bieniek
członek
Piotr Prusinowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"pobytu o charakterze stałym\" w kontekście podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez obywateli państw obcych, będących wspólnikami jednoosobowych spółek z o.o. w Polsce."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków, zwłaszcza w kontekście złożoności oceny "stałości pobytu" i prawidłowości doręczeń decyzji administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego podlegania ubezpieczeniom społecznym przez obcokrajowców prowadzących działalność w Polsce poprzez spółki z o.o., co ma znaczenie dla wielu przedsiębiorców i prawników.
“Czy wspólnik rosyjskiej spółki z o.o. musi płacić polskie składki ZUS? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.