I SA/Wa 612/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi G. G. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego uchylającą skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego od 1 marca 2021 r. Organy administracji uznały, że po powrocie matki dzieci z zagranicy (28 lutego 2021 r.) zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co czyniło Wojewodę niewłaściwym organem do przyznania świadczenia od tej daty. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując m.in. na brak ustaleń dotyczących rzeczywistej opieki nad dziećmi oraz na konstytutywny charakter decyzji uchylającej świadczenie, która nie może działać wstecz na świadczenia już skonsumowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do skargi. Sąd podzielił ustalenia organów co do okresu zastosowania przepisów o koordynacji, ale uznał, że uchylenie prawa do świadczenia od 1 marca 2021 r. było nieprawidłowe, gdyż decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz na świadczenia już pobrane i skonsumowane. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że na okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 maja 2021 r. świadczenie zostało już przyznane decyzją Burmistrza Z., co nie zostało przez organy wyjaśnione. W związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w kontekście skutku ex nunc decyzji uchylającej świadczenia oraz zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Dotyczy specyficznej sytuacji powrotu rodzica z zagranicy i zastosowania przepisów o koordynacji. Konieczność analizy indywidualnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci może działać wstecz na świadczenia już skonsumowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja taka ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość), nie może uchylać lub zmieniać prawa do świadczenia już wcześniej skonsumowanego.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na orzecznictwo NSA wskazujące, że decyzja uchylająca świadczenie na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość. Nie ma podstaw systemowych ani celowościowych, aby przyjmować, że może ona dotyczyć świadczeń już pobranych i skonsumowanych. W przypadku pobrania świadczenia nienależnie, organ powinien wdrożyć postępowanie na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy, a nie stosować art. 27 ust. 1.
Czy organ administracji prawidłowo ustalił datę, od której uchyla prawo do świadczenia wychowawczego w sytuacji powrotu jednego z rodziców z zagranicy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie prawa do świadczenia od daty wcześniejszej niż wydanie decyzji uchylającej jest nieprawidłowe, zwłaszcza gdy świadczenie zostało już przyznane na ten okres inną decyzją.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchylenie prawa do świadczenia od 1 marca 2021 r. było nieprawidłowe, ponieważ decyzja organu I instancji została wydana dopiero 22 lipca 2022 r. Ponadto, organy nie wyjaśniły kwestii kolizyjnej związanej z decyzją Burmistrza Z. z 8 lutego 2021 r., która przyznała świadczenie na okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 maja 2021 r.
Czy Wojewoda Mazowiecki był właściwym organem do przyznania świadczenia wychowawczego od 1 marca 2021 r. w sytuacji, gdy matka dzieci powróciła z zagranicy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, od 1 marca 2021 r. właściwym organem do orzekania w sprawie świadczenia wychowawczego jest właściwy miejscowo wójt, burmistrz lub prezydent miasta, ponieważ przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie miały już zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd co do zasady podzielił wywody organów co do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. Oznacza to, że Wojewoda nie był organem właściwym do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego od 1 marca 2021 r.
Przepisy (13)
Główne
u.p.p.w.d. art. 27 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość).
p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dz.U. 2016 poz 195 art. 27 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 1 § 2 pkt 1 w zw. z ust. 3
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
u.p.p.w.d. art. 4 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.
u.p.p.w.d. art. 16 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku gdy wojewoda ustali, że osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego.
u.p.p.w.d. art. 2 § 15
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, odwołująca się do rozporządzeń UE nr 883/2004 i 987/2009.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość), nie może działać wstecz na świadczenia już skonsumowane. • Organy nie ustaliły, kto od 1 marca 2021 r. sprawował rzeczywistą opiekę nad dziećmi i pokrywał koszty ich utrzymania. • Nie wyjaśniono kwestii kolizyjnej związanej z decyzją Burmistrza Z. przyznającą świadczenie na okres, którego dotyczyło uchylenie.
Godne uwagi sformułowania
decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, z mocą na przyszłość, od daty wydania decyzji. • W trybie art. 27 ustawy nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane. • Sąd co do zasady podziela wywody organów co do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r., co oznacza, że Wojewoda nie jest organem właściwym do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego od 1 marca 2021 r.
Skład orzekający
Marta Kołtun-Kulik
przewodniczący sprawozdawca
Monika Sawa
sędzia
Anna Milicka-Stojek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w kontekście skutku ex nunc decyzji uchylającej świadczenia oraz zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powrotu rodzica z zagranicy i zastosowania przepisów o koordynacji. Konieczność analizy indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy świadczeń rodzinnych i ich koordynacji w kontekście unijnym, co jest istotne dla wielu rodzin. Kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące skutku wstecznego decyzji administracyjnych.
“Świadczenie wychowawcze nie może być cofnięte wstecz – ważny wyrok WSA dla rodziców.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.