I SA/Sz 6/26Uchylenie decyzji VAT przewłaszczenie na zabezpieczenie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. Sprawa dotyczyła prawa spółki A.-M. S. z o.o. do odliczenia VAT naliczonego na podstawie faktury wystawionej w związku z umową przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie zawartą ze spółką L. S.A. Organ podatkowy uznał, że umowa ta nie stanowiła dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT, a tym samym faktura nie dawała prawa do odliczenia. Sąd uchylił decyzję organu z dwóch głównych powodów. Po pierwsze, organ naruszył art. 153 P.p.s.a., ignorując wiążącą ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał na istotność kwestii prawidłowej reprezentacji spółki L. S.A. przy zawieraniu umowy przewłaszczenia. Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego w tym zakresie, uznając spory dotyczące reprezentacji za nieistotne dla rozstrzygnięcia podatkowego. Po drugie, sąd zakwestionował ocenę prawną organu dotyczącą charakteru umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie na gruncie VAT. Sąd wskazał, że organ nie uwzględnił cech tej umowy, takich jak przeniesienie własności przed wymagalnością roszczenia, a także nie zbadał wystarczająco ekonomicznego sensu transakcji i rzeczywistych zamiarów stron, opierając się jedynie na formalnych aspektach i wpisach w księgach wieczystych. Sąd podkreślił, że organ podatkowy ma obowiązek rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i nie może dowolnie odstępować od swoich obowiązków z powodu złożoności sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie na gruncie VAT, obowiązki organów podatkowych w zakresie postępowania dowodowego i stosowania się do wskazań sądów wyższej instancji.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z potencjalnie nierzetelnymi transakcjami i złożonymi sporami korporacyjnymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości stanowi dostawę towarów w rozumieniu ustawy o VAT, uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie, ze względu na swój charakter zabezpieczający i brak trwałego przeniesienia władztwa ekonomicznego, co do zasady nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT, a tym samym nie uprawnia do odliczenia VAT naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ podatkowy nieprawidłowo ocenił charakter umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, nie badając wystarczająco jej ekonomicznego sensu i rzeczywistych zamiarów stron. Kluczowe jest faktyczne przeniesienie władztwa ekonomicznego, a nie tylko cywilnoprawne przeniesienie własności. W tym przypadku, ze względu na charakter zabezpieczenia i możliwość zwrotnego przeniesienia własności, nie doszło do trwałego przeniesienia kontroli nad rzeczą.
Czy organ podatkowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, uwzględniając wiążące wskazania sądu wyższej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ naruszył art. 153 P.p.s.a., ignorując wiążącą ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą istotności kwestii reprezentacji spółki L. S.A. przy zawieraniu umowy przewłaszczenia.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim orzeczeniu uznał kwestię reprezentacji spółki L. S.A. za istotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ podatkowy w zaskarżonej decyzji dowolnie uznał tę kwestię za nieistotną i nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego w tym zakresie, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności i obowiązek stosowania się do wskazań sądu.
Czy zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu?
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a następnie rozpoczął bieg na nowo po doręczeniu prawomocnego orzeczenia sądu.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że decyzja organu została wydana w terminie, ponieważ bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za kwiecień 2015 r. został zawieszony od momentu wniesienia skargi do WSA do dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia NSA, co skutkowało pozostawaniem decyzji w zgodzie z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu tego przepisu, gdyż nie dochodzi do trwałego przeniesienia władztwa ekonomicznego.
u.p.t.u. art. 7 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dostawa towarów oznacza wszelkie rozporządzanie towarem, które w aspekcie ekonomicznym prowadzi do podobnego rezultatu jak sprzedaż, jednakże umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie nie skutkuje trwałym przeniesieniem władztwa ekonomicznego.
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
O.p. art. 70 § 6 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania.
O.p. art. 70 § 7 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności.
O.p. art. 153
Ordynacja podatkowa
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Odliczenie VAT naliczonego nie przysługuje w przypadku, gdy faktura dokumentuje czynność niedokonaną lub nierzeczywistą, co w ocenie organu miało miejsce w przypadku faktury wystawionej na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie.
u.p.t.u. art. 86 § 1, 2 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. W przypadku braku czynności opodatkowanej, prawo do odliczenia nie powstaje.
O.p. art. 199a § 3
Ordynacja podatkowa
W przypadku wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, które jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych, organ podatkowy może zwrócić się do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie tej kwestii.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 453
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie niż pierwotnie zobowiązany, zobowiązanie wygasa.
k.p.c. art. 777 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Tytułami wykonawczymi są m.in. akty notarialne, w których dłużnik poddał się egzekucji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ naruszył art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej NSA dotyczącej istotności kwestii reprezentacji spółki L. S.A. • Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego w zakresie reprezentacji spółki L. S.A. • Organ błędnie ocenił charakter umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie na gruncie VAT, nie badając wystarczająco ekonomicznego sensu transakcji.
Odrzucone argumenty
Organ prawidłowo ocenił, że umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu VAT. • Kwestia reprezentacji spółki L. S.A. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy VAT. • Zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... • Spór bowiem dotyczy tego, czy zasadnie odliczyli Państwo podatek VAT ujęty w spornej fakturze wystawionej na podstawie umowy przeniesienia na zabezpieczenie. • Na gruncie art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 ustawy o VAT o czynności opodatkowanej przesądza jej wymiar ekonomiczny, nie wymogi przewidziane przez prawo cywilne. • Organ podatkowy bez wątpienia ma prawo do zakwestionowana podatnikowi prawa od odliczenia VAT naliczonego. Tyle tylko, że takie rozstrzygnięcie wymaga od organu stanowczego zrekonstruowania prawdy obiektywnej.
Skład orzekający
Bolesław Stachura
przewodniczący
Wiesława Achrymowicz
sprawozdawca
Jolanta Kwiecińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie na gruncie VAT, obowiązki organów podatkowych w zakresie postępowania dowodowego i stosowania się do wskazań sądów wyższej instancji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z potencjalnie nierzetelnymi transakcjami i złożonymi sporami korporacyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonej batalii podatkowej z elementami oszustwa, sporów korporacyjnych i skomplikowanych transakcji finansowych, co czyni ją interesującą dla prawników i przedsiębiorców.
“Sąd uchyla decyzję VAT: Czy umowa zabezpieczająca była przykrywką dla oszustwa podatkowego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.