Orzeczenie · 2025-11-05

I SA/Op 511/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu

Miejsce

Opole

Data

2025-11-05

NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa

składki ZUSumorzenie należnościprzedawnieniehipotekapostępowanie administracyjneprawo ubezpieczeń społecznychnależności publicznoprawneinteres publicznyinteres zobowiązanego

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Przedmiotem skargi była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i inne, wraz z odsetkami, w łącznej kwocie 11.510,90 zł. Sprawa była przedmiotem wieloletniego postępowania sądowego, w którym zapadło już sześć wyroków uchylających decyzje ZUS. Skarżący A. W. powoływał się na trudną sytuację osobistą i majątkową oraz na bezprawne działania organów administracji, które miały doprowadzić do jego kłopotów finansowych. ZUS konsekwentnie odmawiał umorzenia, argumentując m.in. brakiem całkowitej nieściągalności, istnieniem zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości żony skarżącego oraz koniecznością ochrony interesu publicznego. Sąd administracyjny w Opolu, analizując kolejną decyzję ZUS, stwierdził naruszenie art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że organ nie zastosował się w pełni do wiążących ocen prawnych zawartych w poprzednich wyrokach, zwłaszcza w kwestii wykładni art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) dotyczącej przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką. Organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2020 r. (sygn. akt P 2/18), który uznał przepis za zgodny z Konstytucją, jednakże WSA w Opolu w poprzednich wyrokach wskazywał na konieczność uwzględnienia wyroku TK z 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12), który kwestionował zgodność podobnych przepisów z Konstytucją. Sąd uznał, że decyzja ZUS jest sprzeczna z wiążącymi go wyrokami i w związku z tym uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd zaznaczył, że organ nie wykonał należycie zaleceń dotyczących analizy wpływu wyroku Sądu Najwyższego w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej oraz nie uwzględnił innych istotnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) w sytuacji, gdy organ powołuje się na późniejszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który wydaje się być sprzeczny z wcześniejszymi wyrokami sądu administracyjnego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego uchylania decyzji przez sądy administracyjne i konieczności stosowania się organu do wiążących ocen prawnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w szczególności w kontekście zabezpieczenia hipotecznego i wiążących wyroków sądów administracyjnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do wiążących ocen prawnych zawartych w poprzednich wyrokach WSA w Opolu, które nakazywały uwzględnienie specyficznej wykładni przepisów o przedawnieniu w kontekście zabezpieczeń hipotecznych, odmiennej od tej przedstawionej w późniejszym wyroku TK.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ, powołując się na wyrok TK z 2020 r., postąpił wbrew wcześniejszym, wiążącym go wyrokom WSA, które nakazywały uwzględnienie wyroku TK z 2013 r. i specyficznej wykładni przepisów o przedawnieniu w kontekście zabezpieczeń hipotecznych. Organ nie zastosował się do zasady związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnych orzeczeniach.

Czy organ prawidłowo ocenił przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, w tym przesłankę słusznego interesu zobowiązanego i interesu publicznego?

Odpowiedź sądu

Sąd nie odniósł się do tej kwestii w pełni, ponieważ uznał, że naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zakresie przedawnienia było wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji. Jednakże, wcześniejsze wyroki wskazywały na potrzebę dokładniejszego ustalenia sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego.

Uzasadnienie

Wielokrotne uchylenia decyzji ZUS przez sądy administracyjne wynikały z wadliwych ustaleń faktycznych i błędnej wykładni przepisów, w tym dotyczących przesłanek umorzenia. Organ wielokrotnie nie uwzględniał w pełni sytuacji skarżącego i jego rodziny, a także pomijał istotne okoliczności faktyczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 maja 2025 r. została uchylona.

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Organ naruszył ten przepis, nie stosując się do wiążących wyroków WSA w Opolu.

u.s.u.s. art. 28 § ust. 1-4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna wniosku skarżącego o umorzenie należności.

u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna wniosku skarżącego o umorzenie należności, dotycząca całkowitej nieściągalności.

u.s.u.s. art. 24 § ust. 4, 5 i 5a-5d

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek, w tym zawieszenia biegu przedawnienia w przypadku zabezpieczenia hipotecznego.

u.s.u.s. art. 24 § ust. 5

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem nie ulegają przedawnieniu, jednak po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § ust. 1

Przesłanki umorzenia należności z tytułu składek.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

K.p.a. art. 7