Orzeczenie · 2016-11-23

I SA/Op 381/16Dzierżawca nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości 3

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu

Miejsce

Opole

Data

2016-11-23

NSAPodatkoweWysokawsa

podatek od nieruchomościdzierżawaużytkowanie wieczystewłasnośćpodatnikbudynkibudowleprawo cywilneprawo podatkoweNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał sprawę ze skargi A Spółki Europejskiej Oddział w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola określającą wyższe zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 rok. Organy podatkowe uznały spółkę za podatnika podatku od nieruchomości od budynków i budowli (stacji paliw, myjni, restauracji) wzniesionych na dzierżawionym od B S.A. gruncie, który był w użytkowaniu wieczystym B S.A. Argumentowano, że spółka poniosła koszty budowy, zaliczyła obiekty do środków trwałych i posiadała je, a umowa dzierżawy stanowiła, że infrastruktura pozostaje własnością dzierżawcy. Skarżąca spółka podniosła, że zgodnie z art. 235 Kodeksu cywilnego i uchwałą Sądu Najwyższego (III CZP 60/11), budynki wzniesione przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowią własność użytkownika wieczystego, który jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie prawa materialnego. Sąd podkreślił, że prawo własności budynków wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste przez dzierżawcę przysługuje użytkownikowi wieczystemu (B S.A.), zgodnie z art. 235 § 1 kc i uchwałą SN III CZP 60/11, co potwierdził NSA w wyroku II FSK 936/13. Sąd odrzucił argumentację organów opartą na postanowieniach umowy dzierżawy, wskazując na autonomię prawa podatkowego i bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów cywilnych dotyczących własności. Ponadto, sąd uznał, że spółka nie była posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 336 kc, ponieważ jej władztwo nad budynkami i budowlami nie było niezależne od woli właściciela (B S.A.), co wykluczało zastosowanie art. 3 ust. 3 upol. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne, zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości od budynków i budowli wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, a także kwestia wpływu postanowień umownych na obowiązek podatkowy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z własnością budynków na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i interpretacją przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Zagadnienia prawne (3)

Kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości od budynków i budowli wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Podatnikiem podatku od nieruchomości od budynków i budowli wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste jest użytkownik wieczysty gruntu, który jest ich właścicielem na podstawie art. 235 § 1 kc i uchwały SN III CZP 60/11.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 235 § 1 kc i uchwale SN III CZP 60/11, zgodnie z którymi budynki wzniesione przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowią własność użytkownika wieczystego. Podkreślono autonomię prawa podatkowego, ale jednocześnie konieczność stosowania przepisów cywilnych do definicji własności i posiadania. Sąd odrzucił argumentację organów opartą na umowie dzierżawy i uznał, że spółka nie była posiadaczem samoistnym.

Czy postanowienia umowy dzierżawy mogą modyfikować przepisy prawa cywilnego dotyczące własności budynków wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienia umowne sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym z art. 235 kc, nie są skuteczne i nie mogą modyfikować prawa własności.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przepisy prawa cywilnego dotyczące własności budynków na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie mogą być zmieniane przez umowy cywilnoprawne. Zapisy umowy dzierżawy, które stanowiły, że infrastruktura pozostaje własnością dzierżawcy, były bezskuteczne w tym zakresie.

Czy dzierżawca gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste, który wznosi na nim budynki i budowle ze swoich środków, jest ich posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 3 ust. 3 upol?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, dzierżawca w takiej sytuacji nie jest posiadaczem samoistnym, ponieważ jego władztwo nad rzeczą nie jest niezależne od woli właściciela (użytkownika wieczystego) i nie wykonuje on wszystkich dyspozycji właściciela.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do definicji posiadania samoistnego z art. 336 kc i orzecznictwa, wskazując na konieczność władania rzeczą jak właściciel, bez liczenia się z uprawnieniami innych. W przypadku dzierżawcy, który musi liczyć się z wolą wydzierżawiającego (właściciela), nie można mówić o posiadaniu samoistnym. Umowa dzierżawy i sposób rozliczeń przy jej rozwiązaniu potwierdzają zależny charakter posiadania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola i umorzono postępowanie administracyjne.

Przepisy (21)

Główne

upol art. 3 § ust. 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Określa krąg podatników podatku od nieruchomości, wskazując na właścicieli, posiadaczy samoistnych, użytkowników wieczystych oraz posiadaczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

upol art. 3 § ust. 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym.

upol art. 4 § ust. 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Określa podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości dla budynków (powierzchnia użytkowa) i budowli (wartość).

k.c. art. 235 § § 1

Kodeks cywilny

Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków przez użytkownika wieczystego stanowią jego własność.

k.c. art. 235 § § 2

Kodeks cywilny

Własność budynków i urządzeń przysługująca wieczystemu użytkownikowi jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definicja posiadacza samoistnego i zależnego.

Pomocnicze

upol art. 4 § ust. 5

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Podatnik określa wartość budowli.

upol art. 4 § ust. 7

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Podatnik określa wartość budowli.

updop art. 16a § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy środków trwałych podlegających amortyzacji.

updop art. 16 § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy środków trwałych podlegających amortyzacji.

updop art. 16g § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy ustalania wartości początkowej środków trwałych.

k.c. art. 676

Kodeks cywilny

Dotyczy rozliczeń przy zakończeniu najmu, mający odpowiednie zastosowanie do dzierżawy.

k.c. art. 694

Kodeks cywilny

Stosowanie przepisów o najmie do dzierżawy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)