I SA/OP 106/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, która określiła zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. na kwotę 61.105 zł. Organ pierwszej instancji pierwotnie określił zobowiązanie na 96.350 zł, wyłączając z kosztów uzyskania przychodów wydatki na usługi budowlane udokumentowane fakturami, które zostały zapłacone gotówką, uznając, że naruszono art. 22p ust. 1 updof. Organ odwoławczy, uwzględniając częściowo zarzuty odwołania, obniżył zobowiązanie do 61.105 zł, uznając, że niektóre płatności gotówkowe były dopuszczalne. Podatnik w skardze do WSA podtrzymał swoje stanowisko, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących jednorazowej wartości transakcji i obowiązku płatności bezgotówkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nieprawidłowo zastosowały art. 22p updof. Sąd wskazał, że kluczowe jest ustalenie, czy suma płatności gotówkowych przekroczyła 15.000 zł, a skutki podatkowe powstają dopiero od momentu przekroczenia tego limitu. Sąd stwierdził, że organy nie wykazały, iż wyłączyły z kosztów tylko te płatności, które nastąpiły po przekroczeniu limitu, co stanowiło naruszenie prawa materialnego i procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku płatności bezgotówkowej za usługi budowlane, w szczególności definicja 'jednorazowej wartości transakcji' i moment powstania obowiązku płatności bezgotówkowej oraz skutków podatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 2018 r., choć interpretacja kluczowych pojęć może mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy płatności gotówkowe za usługi budowlane, udokumentowane fakturami, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, jeśli jednorazowa wartość transakcji nie przekracza 15.000 zł, a płatności są rozłożone w czasie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że organy podatkowe nieprawidłowo zastosowały przepisy dotyczące płatności bez pośrednictwa rachunku bankowego, nie uwzględniając kolejności płatności i sumowania ich wartości. Obowiązek płatności bezgotówkowej powstaje dopiero od momentu przekroczenia łącznej kwoty 15.000 zł.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepis art. 22p updof w zw. z art. 22 usdg (lub art. 19 Prawa przedsiębiorców) nakłada obowiązek płatności bezgotówkowej dopiero od momentu, gdy suma płatności wynikających z jednej umowy przekroczy 15.000 zł. Skutki podatkowe (wyłączenie z kosztów) powstają tylko w odniesieniu do płatności dokonanych po przekroczeniu tego limitu, a nie wstecznie.
Jak należy interpretować pojęcie 'jednorazowa wartość transakcji' w kontekście płatności za usługi budowlane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd przyjął, że 'jednorazowa wartość transakcji' oznacza ogólną wartość zobowiązań wynikającą z jednej umowy, a nie wartość poszczególnych płatności czy okresowych rozliczeń. Przymiot 'jednorazowości' odnosi się do powiązania świadczeń w jednym stosunku umownym.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wykładni językowej oraz orzecznictwa NSA, wskazując, że 'jednorazowa wartość transakcji' obejmuje zarówno pierwszą płatność przekraczającą 15.000 zł, jak i sumę wielokrotnych płatności, które po zsumowaniu przekraczają ten próg. Dzielenie transakcji w celu uniknięcia sankcji jest nieskuteczne.
Czy wadliwe zaewidencjonowanie w księdze przychodów i rozchodów faktur zapłaconych gotówką, mimo obowiązku płatności bezgotówkowej, skutkuje nierzetelnością księgi?
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że wadliwe ujęcie w księdze kosztów, które nie mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z powodu naruszenia przepisów o płatnościach, stanowi o wadliwości księgi w części kosztowej, a niekoniecznie o jej nierzetelności.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił wadliwość księgi (nieprawidłowe zapisy dotyczące kosztów) od jej nierzetelności (zapisy niezgodne ze stanem rzeczywistym). W tej sprawie organy stwierdziły wadliwość, a nie nierzetelność, co zostało uwzględnione przez organ odwoławczy w węższym zakresie niż przez organ pierwszej instancji.
Czy zobowiązanie podatkowe za 2018 r. uległo przedawnieniu?
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że zobowiązanie podatkowe za 2018 r. nie uległo przedawnieniu, ponieważ decyzja organu odwoławczego została doręczona przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia, liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Uzasadnienie
Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2018 r. upływał 31 grudnia 2024 r. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego została doręczona 12 grudnia 2024 r., co oznacza, że nie doszło do przedawnienia.
Przepisy (16)
Główne
updof art. 22p § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (lub art. 19 Prawa przedsiębiorców) została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego.
updof art. 22p § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
W przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo zwiększają przychody.
O.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
usdg art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, gdy stroną jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji przekracza 15.000 zł.
Prawo przedsiębiorców art. 19
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, gdy stroną jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji przekracza 15.000 zł.
Pomocnicze
Dz.U. 2012 poz 361
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 193 § § 4 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może nie uznać księgi za rzetelną w przypadku stwierdzenia nierzetelności.
O.p. art. 193 § § 1-2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów § § 11 i § 12
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nieprawidłowo zinterpretowały pojęcie 'jednorazowa wartość transakcji' i obowiązek płatności bezgotówkowej. • Obowiązek płatności bezgotówkowej powstaje dopiero od momentu przekroczenia łącznej kwoty 15.000 zł, a skutki podatkowe dotyczą tylko płatności dokonanych po tym przekroczeniu.
Odrzucone argumenty
Zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. • Księgi podatkowe były nierzetelne.
Godne uwagi sformułowania
jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności • przymiot 'jednorazowości' nie odnosi się do poszczególnych płatności, lecz odzwierciedla wymóg powiązania poszczególnych świadczeń w jednym stosunku umownym • sztuczne dzielenie danej transakcji, zasadniczo w celu wyeliminowania konsekwencji zastosowania normy prawnej wynikającej w tych przepisów (zniweczenia celu tych przepisów)
Skład orzekający
Grzegorz Gocki
przewodniczący sprawozdawca
Anna Komorowska-Kaczkowska
sędzia
Beata Kozicka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku płatności bezgotówkowej za usługi budowlane, w szczególności definicja 'jednorazowej wartości transakcji' i moment powstania obowiązku płatności bezgotówkowej oraz skutków podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 2018 r., choć interpretacja kluczowych pojęć może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów o płatnościach gotówkowych i ich wpływu na koszty uzyskania przychodów, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Sąd wyjaśnia kluczowe pojęcia i zasady stosowania przepisów.
“Gotówka w budowlance: Kiedy płatność za fakturę może wykluczyć koszty uzyskania przychodu?”
Dane finansowe
WPS: 61 105 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.