I SA/Ke 150/26Nieważność uchwały zarządu województwa wsparcie dla rodzin
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 9 stycznia 2026 r. nr 3488/26 w sprawie przyjęcia regulaminu programu pn. "Co 50. Narodziny - realne wsparcie dla Rodziny". Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa, w tym podjęcie uchwały bez podstawy prawnej, naruszenie Konstytucji RP (art. 7, art. 32, art. 94) oraz art. 14, 41 ustawy o samorządzie województwa, a także uznanie uchwały za akt prawa miejscowego, do którego stanowienia Zarząd nie był uprawniony. Sąd administracyjny w Kielcach przychylił się do argumentacji Wojewody i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Sąd uznał, że Zarząd Województwa nie posiadał ustawowego upoważnienia do podjęcia uchwały ustanawiającej program wsparcia finansowego dla rodziców nowonarodzonych dzieci, a powołane przepisy (art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie województwa) miały charakter ustrojowy i nie stanowiły podstawy do tworzenia takich programów. Sąd podkreślił, że zadania publiczne samorządu muszą wynikać z ustaw, a uchwała budżetowa nie może stanowić samoistnej podstawy do przyznawania świadczeń. Ponadto, sąd uznał, że uchwała wraz z regulaminem miała cechy aktu prawa miejscowego, do którego stanowienia uprawniony jest wyłącznie sejmik województwa, a nie zarząd. Dodatkowo, sąd wskazał na naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) ze względu na arbitralne i dyskryminujące kryteria przyznawania świadczeń (kolejność urodzenia, miejsce urodzenia w konkretnym szpitalu, kryterium podatkowe). W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność uchwały w całości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kompetencji organów samorządu województwa, zasady tworzenia prawa miejscowego przez samorządy, stosowanie zasady równości wobec prawa w kontekście programów wsparcia finansowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej samorządu województwa i jego organów wykonawczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Zarząd Województwa posiada kompetencje do podjęcia uchwały ustanawiającej program wsparcia finansowego dla rodziców nowonarodzonych dzieci, w tym określenia zasad jego realizacji i przyznawania świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Zarząd Województwa nie posiada takich kompetencji. Zadania publiczne muszą wynikać z ustaw, a przepisy ustrojowe (art. 14, 41 ustawy o samorządzie województwa) nie stanowią samodzielnej podstawy do tworzenia takich programów. Uchwała budżetowa również nie kreuje takich kompetencji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak jest ustawowego upoważnienia dla Zarządu Województwa do ustanowienia programu wsparcia finansowego dla rodziców nowonarodzonych dzieci. Powołane przepisy ustrojowe nie dają takich kompetencji, a uchwała budżetowa nie może stanowić samoistnej podstawy do przyznawania świadczeń. Zadania publiczne muszą mieć wyraźne umocowanie ustawowe.
Czy uchwała Zarządu Województwa w sprawie programu wsparcia finansowego dla rodziców nowonarodzonych dzieci ma cechy aktu prawa miejscowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała wraz z regulaminem programu posiada cechy aktu prawa miejscowego, ponieważ zawiera normy generalne i abstrakcyjne skierowane do nieoznaczonego kręgu adresatów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że regulamin programu, określając zasady przyznawania świadczeń dla rodziców nowonarodzonych dzieci, zawiera normy generalne i abstrakcyjne, co kwalifikuje go jako akt prawa miejscowego. Uchwała taka powinna być wydana przez sejmik województwa, a nie zarząd.
Czy kryteria przyznawania świadczeń w ramach programu wsparcia dla rodziców nowonarodzonych dzieci naruszają zasadę równości wobec prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kryteria takie jak kolejność urodzenia, miejsce urodzenia w konkretnym szpitalu oraz wymóg rozliczania podatku dochodowego na terenie województwa są arbitralne i dyskryminujące, naruszając art. 32 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kryteria różnicujące przyznawanie świadczeń (losowość, miejsce urodzenia, kryterium podatkowe) nie mają racjonalnego uzasadnienia i prowadzą do nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, co stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (27)
Główne
u.s.w. art. 14 § ust. 1
Ustawa o samorządzie województwa
Samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami. Przepis ten stanowi ogólną normę kompetencyjną, która wymaga doprecyzowania w przepisach szczególnych.
u.s.w. art. 41 § ust. 1
Ustawa o samorządzie województwa
Zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu województwa, niezastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do podjęcia uchwały.
u.s.w. art. 18 § pkt 1 lit. a-c
Ustawa o samorządzie województwa
Stanowienie aktów prawa miejscowego (statutu, zasad gospodarowania mieniem, zasad korzystania z obiektów) należy do wyłącznej właściwości sejmiku województwa.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Brak podstawy prawnej do działania jest istotną wadą.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji. Nierówne traktowanie podmiotów podobnych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy opiera się na racjonalnym i usprawiedliwionym kryterium.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły, i wydawane są na podstawie upoważnień ustawowych.
u.s.w. art. 87 § ust. 2
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
Akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły.
Konstytucja RP art. 163
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych.
Pomocnicze
u.s.w. art. 41 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o samorządzie województwa
Do zadań zarządu należy wykonywanie uchwał sejmiku województwa, w tym uchwały budżetowej. Nie upoważnia do samodzielnego tworzenia programów i przyznawania świadczeń.
u.ś.r. art. 22a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Kompetencje do przyznawania jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka (becikowe gminne) przysługują radzie gminy, nie samorządowi województwa.
u.ś.r. art. 22b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy innych świadczeń finansowych na rzecz rodziny, kompetencje do ich przyznawania należą do rady gminy.
u.s.w. art. 82 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
Uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. Organ nadzoru orzeka o nieważności w terminie 30 dni.
u.s.w. art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
Nieważność uchwały organu samorządu województwa nie stwierdza się po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia lub uchwała jest aktem prawa miejscowego.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje skargi na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na wniosek strony, jeśli inne strony nie zażądają rozprawy.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania sądowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych w sprawach sądowych.
u.p.p.d. art. 6 § ust. 6 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej
Zadania własne samorządu województwa obejmują m.in. realizację wojewódzkiego programu przeciwdziałania przemocy domowej oraz opracowywanie programów korekcyjno-edukacyjnych.
u.g.h.
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
Wspomniana w kontekście porównania kryteriów programu do loterii promocyjnej.
u.f.p. art. 44 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przy dokonywaniu wydatków kluczową rolę odgrywa uchwała budżetowa jednostki samorządu terytorialnego.
u.f.p. art. 44 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Wydatki powinny być ponoszone zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków.
u.f.p. art. 211
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów i wydatków. Uchwała budżetowa stanowi podstawę gospodarki finansowej.
u.f.p. art. 216 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego są przeznaczone na realizację zadań określonych w odrębnych przepisach.
Konstytucja RP art. 171 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego sprawowany jest z punktu widzenia legalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały przez Zarząd Województwa. • Uchwała ma cechy aktu prawa miejscowego, do którego stanowienia Zarząd nie jest uprawniony. • Naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez arbitralne kryteria przyznawania świadczeń. • Naruszenie art. 7, 32, 94 Konstytucji RP oraz przepisów ustawy o samorządzie województwa.
Odrzucone argumenty
Uchwała ma charakter wykonawczy, organizacyjny i promocyjny, nie prawotwórczy. • Uchwała budżetowa stanowi podstawę do zaciągania zobowiązań i ponoszenia wydatków. • Program jest elementem promocji województwa, zgodnym z art. 11 ust. 2 pkt 8 u.s.w. • Wojewoda nie jest właściwym organem do kwestionowania sposobu gospodarowania środkami województwa. • Kryterium kolejności urodzenia jest obiektywne i sprawdzalne, a nie losowe. • Ograniczenie programu do jednego szpitala jest uzasadnione ze względu na status placówki i przejrzystość realizacji.
Godne uwagi sformułowania
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. • Samorząd terytorialny wykonuje jedynie zadania przekazane mu ustawowo i nie ma prawa do samodzielnego kreowania dla siebie zadań publicznych. • Brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały musi być uznany za istotną wadę, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. • Uchwała budżetowa stanowi plan wydatków, ale nie wyznacza sama w sobie rodzaju podejmowanych zadań. • Zasada równości nie nakazuje eliminowania wszelkich limitów programu, lecz zakazuje limitów arbitralnych. • Organ nie działa tu w sferze imperium, a w sferze dominium - nie przyznaje w nim w sposób władczy ustawowego świadczenia socjalnego, lecz dysponuje własnym mieniem i realizuje własny program w drodze czynności majątkowych.
Skład orzekający
Magdalena Chraniuk-Stępniak
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Banach
sędzia
Magdalena Stępniak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kompetencji organów samorządu województwa, zasady tworzenia prawa miejscowego przez samorządy, stosowanie zasady równości wobec prawa w kontekście programów wsparcia finansowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej samorządu województwa i jego organów wykonawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych dotyczących kompetencji samorządu województwa oraz zasady równości. Pokazuje, jak sądy interpretują granice działania organów samorządowych w kontekście tworzenia programów wsparcia.
“Czy zarząd województwa może tworzyć własne programy socjalne? Sąd administracyjny odpowiada: nie bez podstawy prawnej!”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.