Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Ke 150/26

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Ke 150/26 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
6402 Skargi organów nadzoru na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 81 ustawy o samorządzie  powiatowym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 581
art. 82 ust.1, art. 83 ust.1, art. 41 ust.1 i ust. 2, art. 14 ust.1, art. 18 pkt 1, lit. a-c
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7, art. 32, art. 87 ust.2, art. 94, art. 16 ust.2, art. 3, art. 171 ust.1,
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2025 poz 1208
art. 22a ust. 1-5, art. 22b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 9 stycznia 2026 r. nr 3488/26 w sprawie przyjęcia regulaminu programu pn. Co 50. Narodziny - realne wsparcie dla Rodziny 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Województwa Świętokrzyskiego na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zarząd Województwa Świętokrzyskiego (dalej: "organ") w dniu 9 stycznia 2026r. podjął uchwałę nr 3488/26 ("uchwała") w sprawie przyjęcia regulaminu programu pn. Co 50. narodziny - realne wsparcie dla Rodziny. Uchwała została podjęta na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 581 ze zm.), dalej: "u.s.w." W § 1 uchwały postanowiono, że przyjmuje się regulamin programu pn. Co 50. narodziny - realne wsparcie dla Rodziny, który stanowi załącznik do uchwały.
Paragraf 1 regulaminu stanowi, że określa on zasady realizacji programu pn. "Co 50. narodziny - realne wsparcie dla Rodziny", zwanego dalej "Programem". Program jest inicjatywą Województwa Świętokrzyskiego, zwanego dalej "Organizatorem" (§ 1.1). Program prowadzony jest na terenie Województwa Świętokrzyskiego, na zasadach określonych w niniejszym Regulaminie (§ 1.2). Udział w programie jest dobrowolny (§ 1.3). Program realizowany jest we współpracy z Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w Kielcach (§ 1.4). Program ma charakter wsparcia finansowego w formie darowizny o charakterze jednorazowym (§ 1.5). W ramach Programu Województwo przekazuje jednorazowo środki finansowe w wysokości 10 000 zł brutto (słownie: dziesięć tysięcy złotych) dla co pięćdziesiątego dziecka, które urodziło się w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kielcach. Licznik narodzin jest prowadzony wyłącznie na podstawie danych ze Szpitala (§ 1.6). Program skierowany jest do co 50-tego nowo narodzonego w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kielcach dziecka, urodzonego w okresie od 1 stycznia 2026 r. do odwołania (§ 1.7).
Celem Programu jest: wsparcie finansowe rodzin, zachęcanie do zakładania i powiększania rodzin w regionie, wzmacnianie pozytywnego wizerunku Województwa Świętokrzyskiego, promocja polityki prorodzinnej Województwa Świętokrzyskiego, podkreślenie znaczenia urodzeń i wsparcia demograficznego w regionie (§ 2 regulaminu). W ramach Programu przyznawane jest jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości 10 000,00 zł brutto (słownie: dziesięć tysięcy złotych). Świadczenie przyznawane jest jednemu z rodziców dziecka spełniającego warunki określone w Regulaminie. Świadczenie finansowane jest ze środków Województwa Świętokrzyskiego (§ 3 regulaminu).
Uprawnieni do otrzymania wsparcia są rodzice (jeden z nich) dziecka, które urodziło się w Szpitalu i jest co 50. porodem zarejestrowanym w danym roku kalendarzowym (liczone od pierwszego porodu po 1 stycznia). W przypadku braku porozumienia pomiędzy rodzicami co do osoby uprawnionej do otrzymania świadczenia, świadczenie nie jest wypłacane do czasu złożenia zgodnego oświadczenia (§ 4.1 regulaminu).
W § 6 regulaminu ustanowiono, że program ma charakter promocyjny: Województwo prowadzi kampanię informacyjną w mediach regionalnych, na stronie internetowej Urzędu Marszałkowskiego oraz w Szpitalu. Udział w Programie jest jednoznaczny z wyrażeniem zgody na wykorzystanie wizerunku w materiałach promocyjnych, podkreślających prorodzinny charakter inicjatywy.
Na powyższą uchwałę Wojewoda Świętokrzyski złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Zarzucił istotne naruszenie:
1. art. 14 ust. 1 u.s.w. w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez podjęcie zakwestionowanej przez organ nadzoru uchwały bez podstawy prawnej, co narusza wymóg działania organów władzy publicznej w granicach obowiązującego prawa;
2. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.s.w. poprzez przyjęcie, że na jego podstawie Zarząd Województwa ma kompetencje do przyjęcia zaskarżonej uchwały w wykonaniu podjętej przez Sejmik Województwa uchwały budżetowej;
3. art. 41 ust. 1 u.s.w. w związku z art. 94 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że na podstawie art. 41 ust. 1 u.s.w. dopuszczalnym jest podjęcie uchwały mającej cechy aktu prawa miejscowego;
4. art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że dopuszczalnym jest realizacja programu przyznającego świadczenia pieniężne, którego kryteria w sposób nieuprawniony różnicują sytuację potencjalnie uprawnionych adresatów, podczas gdy z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej kategorii.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jednostki samorządu terytorialnego są podmiotami samodzielnymi i samorządnymi w swoich działaniach, ale w granicach obowiązującego powszechnie porządku prawnego. Samorząd terytorialny wykonuje jedynie zadania przekazane mu ustawowo i nie ma prawa do samodzielnego kreowania dla siebie zadań publicznych. Zgodnie z art. 163 Konstytucji RP samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Zadania publiczne wynikają z ustaw co oznacza, że kreuje je ustawodawca i również ustawodawca przekazuje te zadania do wykonywania samorządowi terytorialnemu. Nie istnieje więc zadanie publiczne samorządu terytorialnego, którego źródłem nie byłby akt powszechnie obowiązujący rangi ustawowej.
Uchwałą nr 3488/26 Zarząd Województwa Świętokrzyskiego postanowił o przyjęciu regulaminu programu pn. Co 50. narodziny - realne wsparcie dla Rodziny. Jak wynika z treści regulaminu określa on zasady realizacji Programu pn. Co 50. narodziny - realne wsparcie dla Rodziny, będącego inicjatywą Województwa Świętokrzyskiego. W ocenie skarżącego, jako organu nadzoru, uchwała została podjęta bez podstawy prawnej i istotnie narusza art. 14 ust. 1 u.s.w. w związku z art. 7 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.s.w. samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami. Przepis odsyła więc wprost do aktów z zakresu administracyjnego prawa materialnego, w których określone są kompetencje organu w podanym w nim zakresie. Norma z art. 14 u.s.w. powinna być postrzegana jako ogólna, ustrojowa norma kompetencyjna, która stanowi podstawę do działania władczego jedynie w połączeniu z przepisem szczególnym. Takiego przepisu organ nie wskazał w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały, nie sprecyzował go również w toku postępowania nadzorczego. Kwestia istnienia lub braku podstawy prawnej do podjęcia określonego działania nie jest kwestią interpretacyjną. Konkretne zadanie samorządu zgodnie z odesłaniem sformułowanym w art. 14 ust. 1 u.s.w. powinno jednoznacznie wynikać z przepisu rangi ustawowej. Przykładowo należy wskazać, że takim zadaniem będzie m.in. opracowywanie ramowych programów ochrony osób doznających przemocy domowej na podstawie art. 6 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1673 ze zm.). Brak jest analogicznego przepisu ustawowego mogącego stanowić podstawę do przyjęcia przez Zarząd Województwa programu zakładającego przekazywanie darowizn rodzicowi nowonarodzonego dziecka.
Wymóg istnienia podstawy prawnej do działania oznacza, że organy władzy publicznej mogą działać wyłącznie na podstawie upoważnień przewidzianych w prawie. Z kolei brak podstaw prawnych do podjęcia uchwały musi być uznany za istotną wadę, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której organ województwa w drodze uchwały reguluje kwestie, co do których żaden przepis prawa nie daje mu upoważnienia, by się o nich wypowiadał.
Analizując kwestię istnienia podstawy do działania Zarządu Województwa w zakresie określonym uchwałą należy zwrócić ponadto uwagę na fakt, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 poz. 1208 ze zm.) przewiduje możliwość udzielenia zapomóg na rzecz rodziców z tytułu urodzenia ich dziecka (art. 22a), lub innych świadczeń finansowych na rzecz rodziny (art. 22b). Ustawa ta kompetencje w tym zakresie przyznała wyłącznie radzie gminy, co wydaje się uzasadnione ze wglądu na ustrojowy podział zadań pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego. Tak określone zadania z zakresu polityki prorodzinnej powierzone zostały do realizacji gminie, natomiast nie zostały przewidziane dla samorządu województwa.
Powołany w podstawie prawnej uchwały przepis art. 41 ust. 1 u.s.w. ma charakter przepisu ustrojowego. Stanowi, że zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu województwa, niezastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Jako przepis o charakterze ustrojowym nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej do podjęcia zaskarżonej uchwały. Odnosząc się natomiast do prezentowanego w toku postępowania nadzorczego stanowiska Zarządu Województwa, że podstawę prawną uchwały stanowi również art. 41 ust. 2 pkt 1 u.s.w., przewidujący, iż do zadań samorządu należy wykonywanie uchwał sejmiku województwa, zaś podjęta uchwała stanowi jedynie wykonanie przyjętej przez Sejmik Województwa Świętokrzyskiego uchwały z dnia 18 grudnia 2025 r. w sprawie uchwalenia Budżetu Województwa Świętokrzyskiego na 2026 rok należy zauważyć, że uchwała budżetowa stanowi jedynie zestawienie wydatków i dochodów na rok budżetowy. Stanowi plan wydatków na dane inwestycje i przedsięwzięcia realizowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, jednakże nie wyznacza sama w sobie rodzaju podejmowanych zadań. Programy/inwestycje, na jakie zabezpieczone zostały środki w uchwale budżetowej, wynikać powinny z ustawowo określonych zadań, które realizuje dana jednostka samorządu terytorialnego. Sam fakt posiadania środków finansowych nie oznacza, że samorząd może w nieskrępowany sposób dokonywać wydatków na dowolnie określone cele, poza zakresem powierzonych mu zadań publicznych i bez podstawy prawnej.
Nawet pobieżna analiza treści uchwały nr 3488/26 prowadzi do wniosku, że przyjęty regulamin programu ma cechy typowe dla aktu prawa miejscowego. Program nie jest konsumowany w wyniku jednokrotnego zastosowania, a jego adresatami są rodzice nowonarodzonych dzieci (z warunkiem rozliczania podatku dochodowego na terenie województwa świętokrzyskiego), którym w określonych warunkach przyznane zostaną środki pieniężne. Stosowanie programu nie zostało ograniczone w czasie (§ 1 ust. 7 regulaminu). Oznacza to, że program nie ma indywidualnego, jednorazowego charakteru, a jego normy mają charakter abstrakcyjny i generalny. Tak ukształtowany charakter norm prawnych uchwały, charakterystycznych dla aktu prawa miejscowego, wymaga jednoznacznego, konkretnego upoważnienia ustawowego. Wymóg każdorazowego istnienia delegacji prawotwórczej w przepisach rangi ustawowej wynika wprost z art. 94 Konstytucji RP. Ze względu na brak jakiegokolwiek uzasadnienia do przyjętej uchwały, nie sposób ustalić właściwych intencji i motywów działania organu (co samodzielnie należy zakwalifikować jako istotną wadę uchwały). Jednak nawet przy przyjęciu, w ślad za wyjaśnieniami złożonymi w toku postępowania nadzorczego, że podstawę do podjęcia uchwały mógłby stanowić art. 41 ust. 1 u.s.w., to z całą pewnością przywołany przepis nie może stanowić upoważnienia do uchwalenia aktu prawa miejscowego. Przyjęte przez Zarząd Województwa założenia i sam regulamin wprowadzanego uchwałą programu mają charakter pozaprawny i dowolny. Natomiast założeniom programu, przewidującym konieczność urodzenia się dziecka w określonym szpitalu i wprowadzającym losowe kryterium wyboru osób, którym zostaną przyznane środki pieniężne, faktycznie najbliżej jest do konstrukcji loterii promocyjnej przewidzianej w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 595). W sposób oczywisty takie działania jednostki samorządu terytorialnego nie znajdują uzasadnienia.
Z ostrożności, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uchwała jest zgodna z przepisami przywołanymi dotychczas w skardze, skarżący wskazał, że przyjęte przez Zarząd Województwa założenia programu naruszają zasadę równego traktowania i niedyskryminacji wyartykułowaną w art. 32 Konstytucji RP. W regulaminie dochodzi bowiem do nieuprawnionego różnicowania sytuacji rodzin, gdzie kryteriami różnicującymi są kolejność urodzenia dziecka (co 50 narodziny), miejsce urodzenia dziecka (Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach) oraz rozliczanie podatku dochodowego na terenie województwa świętokrzyskiego. Z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej kategorii. Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Dokonanie różnicowania przyznawania wsparcia finansowego w formie darowizny rodzinom urodzonych dzieci od miejsca urodzenia dziecka (tj. urodzenia w konkretnie oznaczanym szpitalu) oraz od kolejności urodzenia dziecka, nie stanowi obiektywnych kryteriów zróżnicowania. Wybrane kryteria nie mają charakteru racjonalnie uzasadnionego. Przede wszystkim z możliwości otrzymania wsparcia wykluczone są rodziny, których dzieci urodziły się w szpitalach na terenie województwa świętokrzyskiego innych, niż Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach. Losowość z kolei nie może być uznana spełniającą kryterium relewantności różnicowania w świetle art. 32 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że przedmiotowa uchwała została podjęta bez podstawy prawnej, z uwagi na brak przepisu ustawowego mogącego stanowić podstawę do przyjęcia przez organ programu przewidującego przyznawanie darowizn pieniężnych nowonarodzonego dziecka. Uchwała ma charakter wykonawczy, organizacyjny i promocyjny, nie zaś prawotwórczy.
Powołując art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483 z późn. zm.) wyjaśnił, że przy dokonywaniu wydatków ustawodawca w wyżej wskazanym przepisie kluczową rolę przyznał m.in. uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego. Rola ta sprowadza się do tego, że uchwała budżetowa j.s.t. w odniesieniu do organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego stanowi podstawę zarówno zaciągania zobowiązań, jak i ponoszenia wydatków. Możliwość zaciągnięcia zobowiązania i związanego z jego realizacją dokonania wydatku uwarukowane są wprowadzeniem odpowiedniego limitu wydatkowego do budżetu. Zaskarżona uchwała jest aktem z zakresu wykonania uchwały nr XXIII/271/25 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 18 grudnia 2025 r. w sprawie uchwalenia Budżetu Województwa Świętokrzyskiego na 2026 rok, w którym zostało przewidziane sfinansowanie programu pn. "Co 50 narodziny - realne wsparcie dla Rodziny". Finansowanie programu ze środków budżetu Województwa Świętokrzyskiego nie zostało zakwestionowane przez Regionalną Izbę Obrachunkową w ramach procedury jego uchwalania.
Stosownie do treści art. 44 ust. 2 u.f.p. wydatki powinny być ponoszone zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków. Oznacza to, że wydatek musi mieć umocowanie prawne w innych aktach, które regulują podstawy (tytuły) oraz szczegółowe regulacje ponoszenia tych wydatków. W przedmiotowej sprawie regulacją określającą zasady ponoszenia wydatku w postaci darowizn pieniężnych przyznawanych rodzicom co 50 narodzonego dziecka w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kielcach zostały określone w regulaminie programu pn. Co 50. narodziny - realne wsparcie dla Rodziny, stanowiącym załącznik do zaskarżonej uchwały. W dokumencie tym został określony cel programu, wysokość dofinansowania, szczegółowe warunki jej uzyskania, ograniczenia podmiotowe w zakresie ustalania osób uprawnionych do świadczenia, sposoby udokumentowania prawa do otrzymania darowizny oraz zasady ustalania kolejności narodzin. Podstawa merytoryczna do dokonania wydatku przewidzianego w uchwale budżetowej nie w każdym przypadku musi wynikać z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Jego podstawą mogą być także przepisy prawa wewnętrznego, określające zasady przyznania określonych świadczeń. W analizowanej sprawie takimi przepisami wewnętrznymi były zapisy przedmiotowego regulaminu. Dokument ten określa współpracę z Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w Kielcach, sposób identyfikacji beneficjenta, zakres danych przekazywanych w celu realizacji programu, kolejność narodzin, terminy przekazywania informacji oraz warunki przekazania środków. Są to klasyczne elementy organizujące wykonanie zadania finansowanego z budżetu, nie zaś przejaw tworzenia nowego władczego reżimu prawnego wobec mieszkańców.
Podjęcie przedmiotowej uchwały było niezbędne dla wykonania zadania budżetowego oraz uzasadnione w świetle odpowiedzialności organu przed sejmikiem województwa za wykonanie uchwalonego budżetu.
Przedmiotowa inicjatywa nie pojawiła się dopiero na etapie podjęcia uchwały nr 3488/26, lecz została wcześniej wyraźnie przewidziana w materiałach budżetowych. Już na etapie planowania budżetowego inicjatywa tego rodzaju została zakwalifikowana jako element działań promocyjnych województwa, zgodnych z art. 11 ust. 2 pkt 8 u.s.w i uwzględniona w strukturze wydatków budżetowych. Prowadzenie promocji przez samorządy, a więc i województwo, należy do ich ustawowych zadań publicznych. Jest to zadanie własne, którego realizacja powinna służyć zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnot lokalnych. Działalność promocyjna powinna przekładać się na uzyskanie lub poprawę dobrego wizerunku jednostki, a dzięki temu m.in. na wzrost liczny osiedlających się osób, czy na zwiększenie wpływów podatkowych jednostki. W odniesieniu do promocji jednostek samorządu terytorialnego brak jest ogólnych przepisów prawa (np. ustawy) w zakresie uregulowań dotyczących bezpośrednio warunków i zasad realizacji działań promocyjnych. Należy zatem przyjąć, że skoro ustawodawca, określając promocję jako jedno z zadań własnych samorządu terytorialnego w ustawach ustrojowych i nie podejmując działań zmierzających do przyjęcia ustawy, pozostawił tym samym kompetencje w zakresie wyboru metod, środków i narzędzi realizacji w całości dla organów jednostek samorządu terytorialnego.
Uchwała pozostaje funkcjonalnie i finansowo powiązana z uprzednio zaplanowanym wydatkiem budżetowym oraz stanowi akt wykonawczy służący realizacji przyjętych założeń budżetowych. Rola Zarządu Województwa w tym zakresie jest zaś jednoznacznie wykonawcza. Zgodnie z ustawą o samorządzie województwa zarząd wykonuje uchwały sejmiku województwa oraz przygotowuje i wykonuje budżet województwa, a za prawidłowe wykonanie budżetu odpowiada właśnie zarząd. Budżet nie stanowi samoistnego źródła kompetencji do dowolnego działania, ale gdy określony wydatek został w nim przewidziany, to zarząd jest obowiązany nadać jego realizacji odpowiednie ramy organizacyjne i proceduralne. Taki właśnie charakter ma zaskarżona uchwała - nie prawotwórczy, lecz wyłącznie wykonawczy.
Nie można zaakceptować sytuacji, w której w ramach skargi nadzorczej wojewoda podważa sposób gospodarowania środkami województwa oraz trafność przyjętej konstrukcji promocyjnej. W zakresie spraw budżetowych i finansowych ustawodawca wyraźnie przypisał kompetencje nadzorcze regionalnym izbom obrachunkowym. Tym samym ocena prawidłowości uchwały budżetowej i wykonywania budżetu pod kątem finansowym należy przede wszystkim do wyspecjalizowanego organu nadzoru finansowego, a nie do wojewody.
Zarzuty dotyczące rzekomej "dowolności", "pozaprawności" czy braku uzasadnienia dla przyjętego modelu programu nie odnoszą się wyłącznie do legalności uchwały, lecz w znacznej części stanowią polemikę z celowością przyjętego sposobu realizacji działań promocyjno-prorodzinnych województwa. Tego rodzaju argumentacja wykracza poza ustawowe kryterium nadzoru określone w art. 79 u.s.w. i z tej przyczyny nie może przesądzać o zasadności skargi.
Zaskarżona uchwała jest nie tylko aktem z zakresu wykonania budżetu, niezbędnym dla dokonania przewidzianego w nim wydatku, ale też aktem realizującym strategie i politykę rozwoju województwa, o której stanowi art. 11 u.s.w. Zarząd województwa został na mocy uchwały sejmiku województwa, wydanej na podstawie art. 11 u.s.w., upoważniony do podejmowania wszelkich działań ukierunkowanych na wspieranie rodzicielstwa, zatem miał też prawo uchwalić program przewidujący wsparcie finansowe dla rodziców nowonarodzonych dzieci i ustalić zasady jego udzielania. Inicjatywa "Co 50. narodziny - realne wsparcie dla Rodziny" wpisuje się w szeroki zakres działań realizowanych w ramach promocji możliwości rozwojowych województwa w zakresie polityki prorodzinnej w jednostce podległej samorządowi województwa.
Uchwała objęta postępowaniem nie ma charakteru aktu prawa miejscowego i nie ustanawia żadnych powszechnie obowiązujących norm postępowania dla mieszkańców województwa ani dla innych podmiotów zewnętrznych. Nie nakłada obowiązków, nie ustanawia zakazów, nie formułuje sankcji za niewykonanie określonych powinności, nie przewiduje też mechanizmu egzekwowania jej postanowień z użyciem środków władczych właściwych administracji publicznej. Uczestnictwo w programie zostało ukształtowane jako dobrowolna forma udziału w inicjatywie województwa. Nie można więc twierdzić, że uchwała władczo reguluje sytuację wszystkich mieszkańców albo nakazuje im określone zachowanie. Paragraf 7 ust. 1 regulaminu przyznaje organizatorowi prawo zmiany regulaminu, a § 7 ust. 2 stanowi, że regulamin wchodzi w życie z dniem jego przyjęcia przez organizatora - są to cechy typowe dla dokumentu o charakterze wykonawczym i operacyjnym, nie zaś dla aktu prawa miejscowego. W § 7 ust. 3 regulaminu wskazano, że w sprawach nieuregulowanych ostateczne rozstrzygnięcia należą do organizatora. To postanowienie dowodzi, że regulamin nie buduje pełnego i zamkniętego systemu powszechnie obowiązujących norm właściwego dla aktu prawa miejscowego, lecz stanowi instrument organizacyjny, służący zarządzaniu programem przez jego organizatora.
Na szczeblu województwa, w przeciwieństwie do gminy i powiatu, samorządowe prawo miejscowe tworzone jest wyłącznie przez sejmik województwa, i to tylko w zakresie przepisów wykonawczych. Z tego względu zarząd województwa nie ma żadnych kompetencji prawotwórczych. Przedmiotowa uchwała została wydana w ramach wykonania uchwały budżetowej i strategii rozwoju województwa i do jej podjęcia uprawniony był wyłącznie zarząd województwa, który pozbawiony jest możliwości wydawania aktów prawa miejscowego. Z aktami prawa miejscowego mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy spełniają dwa warunki łącznie: po pierwsze, muszą być wydane przez organ, którego właściwość miejscowa rozciąga się tylko na część terytorium państwa i po drugie, organ ten musi posiadać kompetencje do wydawania przepisów powszechnie obowiązujących. Jeżeli zatem zaskarżona uchwała została wydana w ramach kompetencji zarządu, który nie jest uprawiony do wydawania aktów prawa powszechnie obowiązującego, to brak jest podstaw do takiej kwalifikacji niniejszej regulacji.
Niezależnie od powyższego uchwała nr 3488/26 nie ma cech aktu prawa miejscowego. Nie ma ona bowiem charakteru generalnego i zawiera szczegółowe wytyczne podmiotowe w zakresie osób uprawnionych do uzyskania świadczenia. Ponadto uchwała pozbawiona jest norm abstrakcyjnych. Za brakiem cechy abstrakcyjności zapisów uchwały świadczą zapisy § 1 ust. 5 oraz § 1 ust. 6. Sam fakt, że dany dokument może być stosowany więcej niż jeden raz i znajduje zastosowanie do kolejnych sytuacji faktycznych, nie wystarcza jeszcze do uznania go za akt prawa miejscowego. O kwalifikacji prawnej aktu nie rozstrzyga więc sama powtarzalność jego stosowania, ale to, czy zawiera on powszechnie obowiązujące normy administracyjnoprawne, co nie ma miejsca w przypadku niniejszego regulaminu. Nie odnosi się on także do żadnych nakazywanych, zakazywanych lub dozwolonych zachowań, bowiem udział w programie ma charakter dobrowolny (§ 1 ust. 3). Promocyjny charakter programy uniemożliwia zakwalifikowanie go jako aktu o charakterze normatywnym i nie wymaga tym samym przypisania mu materialnoprawnej podstawy rangi ustawowej.
Regulamin nie opiera się na żadnym mechanizmie losowania ani przypadku w znaczeniu właściwym konstrukcji loterii. Kolejność jest ustalana na podstawie ewidencji urodzeń prowadzonej przez szpital, a województwo jedynie weryfikuje dane i wskazuje uprawnionego rodzica. Mamy zatem do czynienia z obiektywnym i sprawdzalnym sposobem identyfikacji beneficjenta, nie zaś z mechanizmem losowym. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem, że kryterium to ma charakter uznaniowy albo arbitralny, organ nie dokonuje żadnego wyboru według własnego uznania i nie przyznaje wsparcia według kryterium ocennego, a posługuje się wyłącznie mechanizmem kolejności wynikającej z obiektywnie ustalanych danych medyczno-ewidencyjnych. W tym kontekście zastosowanie kryterium kolejności służyło ograniczeniu liczby beneficjentów w sposób obiektywnie sprawdzalny, jednakowo stosowany wobec wszystkich beneficjentów i dostosowany do możliwości finansowych województwa. Nie można wymagać, aby każdy program wspierający określoną kategorię społeczną miał charakter całkowicie powszechny i nieograniczony liczbowo. Zasada równości nie nakazuje eliminowania wszelkich limitów programu, lecz zakazuje limitów arbitralnych, które nie zostały zastosowane przez organ.
Treść regulaminu jednoznacznie wskazuje, że organ nie działa tu w sferze imperium, a w sferze dominium - nie przyznaje w nim w sposób władczy ustawowego świadczenia socjalnego, lecz dysponuje własnym mieniem i realizuje własny program w drodze czynności majątkowych. W sferze dominium nie dochodzi do stanowienia powszechnie obowiązujących norm z zakresu prawa administracyjnego, lecz do wykonywania uprawnień majątkowych i organizowania sposobu korzystania z nich. Organ nie stworzył tym samym za pomocą zaskarżonej uchwały pozaustawowego systemu świadczeń rodzinnych, nie wykroczył poza ustawowy zakres działania samorządu województwa i nie podjął aktu prawotwórczego bez delegacji ustawowej. Organ przyjął - jak wskazano na wstępie uchwałę wykonawczą, organizacyjną i promocyjną, służącą realizacji programu mieszczącego się w sferze zadań województwa oraz jego majątkowej aktywności. Regulamin stanowi, że program ma charakter wsparcia finansowego w formie darowizny o charakterze jednorazowym. Następnie precyzuje, że środki są przekazywane przelewem na rachunek bankowy rodzica, zaś ich otrzymanie wiąże się z obowiązkiem złożenia zeznania SD-3, właściwego dla podatku od spadków i darowizn, przy czym organizator nie ponosi odpowiedzialności za prawidłowość rozliczeń podatkowych dokonanych przez beneficjenta. Taki sposób ukształtowania relacji prawnej jest właściwy dla sfery majątkowej województwa i czynności cywilnoprawnych, a nie dla klasycznego, władczego przyznawania publicznoprawnych uprawnień. Z tego też względu nieuprawnione jest stosowanie względem analizowanej uchwały wzorców właściwych dla świadczeń rodzinnych przyznawanych władczo przez gminę na podstawie wyżej wskazanej ustawy.
Przyjęcie w programie kryterium określonego w regulaminie, zgodnie z którym świadczeniem obejmowane jest co pięćdziesiąte urodzone dziecko, nie ma charakteru dowolnego, a wynika z analizy danych dotyczących liczby urodzeń odnotowanych w roku poprzednim w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kielcach oraz z oceny możliwości finansowych budżetu samorządu województwa. Analiza tych danych oraz konsultacja z przedstawicielami szpitala pozwoliła na oszacowanie przewidywanej liczby potencjalnych beneficjentów programu oraz określenie takiego poziomu wsparcia, który z jednej strony zapewni jego odczuwalny, realny charakter dla rodziny, a z drugiej będzie odpowiedni do możliwości budżetowych województwa. Podjęta przez organ uchwała musiała zatem dostosować zasady finansowania do ograniczeń wynikających z uchwały budżetowej, zważywszy, że za prawidłowe wykonanie budżetu województwa odpowiada zarząd województwa (art. 70 ust. 1 u.s.w.), co obejmuje dokonywanie wydatków w sposób oszczędny (ekonomicznie uzasadniony). Przyjęcie przez organ w programie finansowania każdego dziecka urodzonego w województwie świętokrzyskim dziecka (co realizowałoby zasadę równości w ocenie skarżącego) skutkowałoby odpowiedzialnością organu za nieprawidłowe wykonanie budżetu z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych, co jest niedopuszczalne.
Przedmiotowy program został ponadto skierowany do dzieci urodzonych w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kielcach ze względu na status tej placówki w strukturze administracji publicznej. Jest to jednostka podległa Samorządowi Województwa Świętokrzyskiego, który jest jednocześnie podmiotem finansującym realizację programu pn. "Co 50. narodziny - realne wsparcie dla Rodziny". Przyjęcie takiego kryterium ma na celu zapewnienie przejrzystości, kontroli oraz prawidłowości realizacji programu. Ograniczenie programu do jednostki podległej umożliwia sprawne prowadzenie ewidencji urodzeń objętych programem, weryfikację spełnienia warunków programu oraz nadzór nad jego realizacją, co mogłoby być utrudnione w przypadku objęcia nim innych podmiotów leczniczych, pozostających poza strukturą organizacyjną samorządu województwa. Wprowadzone w regulaminie zróżnicowanie miało zatem charakter obiektywny i racjonalnie uzasadniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga Wojewody Świętokrzyskiego jest zasadna, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały Zarządu Województwa Świętokrzyskiego.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. – dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie jest legalność uchwały Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 9 stycznia 2026 r. NR 3488/26 w sprawie przyjęcia regulaminu programu pn. Co 50 narodziny – realne wsparcie dla Rodziny.
Przesłanki zgodności z prawem uchwały organu województwa określone zostały w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, gdzie stwierdza się, że uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru. Stosownie do treści art. 82c ust 1 ustawy po upływie terminu wskazanego w art. 82 ust 1, organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały organu samorządu województwa. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W myśl zaś art. 83 ust 1 ustawy nie stwierdza się nieważności uchwały organu samorządu województwa po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 81, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego.
W realiach przedmiotowej sprawy ze skargą na uchwałę Zarządu Województwa wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach organ nadzoru – Wojewoda Świętokrzyski, albowiem okoliczność prowadzenia postępowania nadzorczego spowodowała upływ terminu, określonego w art. 82 ust 1 ustawy. Zaskarżając uchwałę w całości organ nadzoru zarzucił istotne naruszenie prawa przez organ samorządu województwa zasadniczo w trzech obszarach zagadnień.
Po pierwsze, wskazując, że uchwała została podjęta przez Zarząd Województwa bez podstawy prawnej oraz kwestionując prawidłowość jej podjęcia w deklarowanym przez organ "wykonaniu uchwały budżetowej", zarzucił naruszenie art. 14 ust 1, art. 41 ust 2 ustawy o samorządzie województwa oraz art. 7 Konstytucji RP.
Po drugie, podnosząc zarzut naruszenia art. 41 ust 1 ustawy o samorządzie województwa oraz art. 94 Konstytucji RP zwrócił uwagę, że niedopuszczalne jest podjęcie przez Zarząd Województwa uchwały noszącej cechy aktu prawa miejscowego.
Po trzecie, wyeksponował naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że dopuszczalna jest realizacja programu przyznającego świadczenia pieniężne, którego kryteria w sposób nieuprawniony różnicują sytuację potencjalnie uprawnionych adresatów.
Zdaniem sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Zarządu Województwa Świętokrzyskiego, jako sprzeczna z prawem, jest nieważna. Podejmując ją organ istotnie naruszył bowiem następujące przepisy prawa: art. 14 ust 1, art. 41 ust 1 i 2 oraz art. 18 pkt 1 lit. a-c ustawy o samorządzie województwa oraz art. 7, art. 32, art. 87 ust 2, art. 94 Konstytucji RP.
Kontrola legalności zaskarżonej uchwały doprowadziła sąd do wniosku, że została ona wydana bez istnienia podstawy prawnej do jej podjęcia przez Zarząd Województwa, uchwała posiadając cechy aktu prawa miejscowego, została podjęta przez organ nie mający upoważnienia ustawowego do stanowienia aktów prawa miejscowego, ponieważ wyłączna kompetencja w tym zakresie została przyznana sejmikowi województwa, a nadto analiza treści postanowień uchwały oraz jej załącznika prowadzi do jednoznacznego wniosku o naruszeniu zasady równości wobec prawa, o czym świadczą przyjęte w niej dyskryminujące i dowolne kryteria przyznania świadczenia. Stwierdzenie nieważności uchwały umożliwiała nadto okoliczność, że od dnia jej podjęcia, do momentu orzekania przez sąd, nie upłynął rok.
Przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu województwa jest istotna sprzeczność uchwały z prawem, przez co rozumie się oczywistość i bezpośredniość tej sprzeczności z prawem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony jest pogląd, że orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały może być wydane tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym i gdy wynika to wprost z treści takiego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 1990 r., SA/Gd 796/90, OSP 1991, nr 3, poz. 129). Trzeba również zwrócić uwagę, że przez pojęcie "prawa", z którym uchwała organu województwa musi być zgodna, należy rozumieć przepisy zawarte w aktach normatywnych powszechnie obowiązujących i to w dacie podjęcia uchwały. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono również pogląd, który sąd w składzie orzekającym podziela, że brak podstawy prawnej jest równoznaczny ze "sprzecznością z prawem" w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, Legalis). Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W świetle, sformułowanej w tym przepisie, zasady praworządności nie do przyjęcia jest sytuacja, w której organ województwa w drodze uchwały reguluje kwestie, co do których żaden przepis prawa nie daje mu upoważnienia, by się o nich wypowiadał.
Przystępując do rozważań w zakresie pierwszego z uwzględnionych przez sąd zarzutów – podjęcia zaskarżonej uchwały bez podstawy prawnej, godzi się tytułem wstępu podnieść, że samorząd terytorialny stanowi wyodrębniony w strukturze państwa, powstały ex lege, związek społeczeństwa lokalnego (regionalnego), który jest powołany do samodzielnego wykonywania administracji publicznej oraz wyposażony w materialne środki umożliwiające realizację ustawowych działań Samorząd terytorialny jest zdecentralizowaną korporacją prawa publicznego, realizującą zadania publiczne samodzielnie i na własną odpowiedzialność. Zgodnie z art. 16 ust. 2 Konstytucji samorząd uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, a przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zasada ta koreluje z zasadą sformułowaną w art. 15 ust. 1 Konstytucji, która stanowi, że ustrój Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej. Z zasady decentralizacji władzy publicznej wynika zobowiązanie do stworzenia prawnych przesłanek uczestnictwa samorządu w sprawowaniu władzy jako takiej. Istotną cechą decentralizacji jest sprawowanie uprawnień administracyjnych przez wybranych przedstawicieli społeczności lokalnej. Ustanowienie prawnych podstaw działania samorządu oznacza zarazem rzeczywiste włączenie w struktury sprawowania władzy w demokratycznym państwie prawnym (zob. J. Ciapała, Konstytucyjny status samorządu terytorialnego, [w:] Zarys prawa samorządu terytorialnego, Poznań 2001r., s. 20). Regulacje zawarte w Konstytucji w rezultacie przesądzają o kształcie prawnym samorządu terytorialnego. Samorząd ma znaczące miejsce w systemie władzy wykonawczej RP. Istotna część zadań publicznych jest bowiem realizowana nie tylko przez administrację rządową, ale i administrację samorządową.
Wyłącznie ustawowe źródło zadań publicznych powierzonych do wykonania samorządowi terytorialnemu wynika nie tylko z treści art. 16 ust. 2 Konstytucji RP wprost określającego, że "przysługującą mu (tj. samorządowi terytorialnemu) w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność". Konstytucja RP również w innych przepisach nie dopuszcza, aby samorząd terytorialny był wyposażony w jedną grupę zadań wynikającą z ustaw, a inną np. z uchwał. Stanowiłoby to nie tylko naruszenie zasady decentralizacji, ale i zasady jednolitości państwa (art. 3 Konstytucji RP) niedopuszczającej do tworzenia różnych organów władzy ustawodawczej. Zakłada bowiem jednolitość organów naczelnych państwa i brak możliwości stanowienia aktów równych aktom parlamentu przez organy części składowych państwa (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3353/21, LEX nr 3193519).
Podkreślić należy, że władza publiczna, a zatem także samorządowa, jest sprawowana w oparciu o konstytucyjną zasadę praworządności nakazującą organom władzy publicznej działanie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Organ samorządowy może podejmować jakiekolwiek działania władcze ze skutkiem prawnym, jedynie w przypadku, gdy przepis ustawy na to wyraźnie zezwala. Jednostki samorządu terytorialnego są podmiotami zdecentralizowanymi, samodzielnymi, samorządnymi w swoich działaniach, ale w granicach obowiązującego powszechnie porządku prawnego, zatem nieautonomicznymi i niesuwerennymi poza państwowym porządkiem prawnym (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3682/21, LEX nr 3193497 oraz postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. III OSK 5249/21, LEX 3273199). Konstytucyjne prawa i obowiązki samorządu terytorialnego ukształtowane zostały przede wszystkim na podstawie zasady swobody jego działania w każdej sprawie – jednakże w zakresie określonym prawem - czyli przez ustawodawcę.
Funkcją samorządu terytorialnego jest wykonywanie tych zadań publicznych, które nie zostały zastrzeżone przez konstytucję lub ustawy dla innych władz publicznych (art. 163 Konstytucji RP). Samorząd terytorialny wykonuje jedynie zadania przekazane mu ustawowo i nie ma prawa do samodzielnego kreowania dla siebie zadań publicznych. Działa przede wszystkim w interesie właściwych korporacji terytorialnych. Jego sytuację determinują względy właściwe dla dobra wspólnego i interesu publicznego, odnoszącego się do państwa i zasad jego ustroju wyróżnionych w Konstytucji (zob. wyrok TK z dnia 8 kwietnia 2009 r., K. 37/06, OTK-A 2009 r., nr 4, poz. 47; I. Niżnik-Dobosz, Natura zadań samorządu terytorialnego [w:] Charakter i konstrukcja zadań samorządu terytorialnego, red. M. Stec, S. Płażek, Warszawa 2017, s. 236-238). Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 2 września 1994 r. sygn. W 10/93 (OTK 1994 r., nr 2, poz. 46) stwierdził, że: "Wykonywane przez samorząd terytorialny zadania - własne i zlecone - mają charakter funkcji państwa rozumianego jako powszechna organizacja władzy publicznej i dlatego powinny podlegać rygorom przewidzianym przez Konstytucję dla wykonywania funkcji państwowych. Muszą w szczególności pozostawać w zgodności z fundamentalną zasadą demokratycznego państwa prawnego, co oznacza, że realizując swoje zadania działać powinny nie tylko "w ramach ustaw" [...], lecz ponadto - zgodnie z elementarną zasadą legalizmu uzupełniającą i konkretyzującą zasadę demokratycznego państwa prawnego "na podstawie przepisów prawa"[...]".
Konstytucyjnoprawna instytucja nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego (art. 171 ust. 1) jest jedną z najistotniejszych gwarancji wykonywania przez samorząd zadań publicznych w ramach i na podstawie przepisów prawa. Kryterium nadzoru, jakim jest legalność, wyklucza działalność samorządu terytorialnego bez umocowania w wyraźnej podstawie prawnej. Z punktu widzenia zakresu i kryterium nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego nie są, więc istotne różnego rodzaju podziały uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego (np. na uchwały intencyjne, władcze, akty prawa miejscowego, akty kierownictwa wewnętrznego, wyrażające stanowisko wspólnoty, apele, wnioski, stanowiska, dezyderaty, ideologiczne, itp.), każda bowiem uchwała – niezależnie od jej treści, w tym tego, czy zawiera normy konkretne, generalne, czy też nie zawiera norm prawnych, może i musi stanowić przejaw wykonywania zadań publicznych w takim zakresie, w jakim zdecydował o tym ustawodawca, a tym samym znajdować oparcie w konkretnej normie prawnej umocowującej do określonego działania (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3353/21).
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, podkreślić trzeba, że źródłem realizacji przez samorząd terytorialny zadania publicznego jest akt powszechnie obowiązujący rangi ustawowej. Potwierdzeniem powyższej konstatacji jest dodatkowo brzmienie art. 14 ust 1 ustawy o samorządzie województwa, zgodnie z którym samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami, w szczególności w zakresie obszarów wskazanych kolejno w punktach tego przepisu (m.in. edukacji publicznej, promocji i ochrony zdrowia, polityki prorodzinnej, zagospodarowania przestrzennego, ochrony środowiska).
Zatem przepis ten wyznacza dziedziny aktywności samorządu, z zastrzeżeniem, że podstawę realizacji konkretnego zadania określi ustawa. Przepis zadaniowy (kompetencyjno-zadaniowy) wskazuje, czym samorząd może się zajmować, nie przesądza natomiast, w jakich prawnych formach i przy zastosowaniu jakich kryteriów może to czynić. Dopiero zawarte w przepisie rangi ustawowej szczegółowe upoważnienie, stanowi podstawę do podjęcia konkretnego, władczego działania - w tym do przyznawania świadczenia pieniężnego i określenia przesłanek niezbędnych do jego otrzymania. Sama przynależność danego pola aktywności (tu: polityki prorodzinnej) do zadań województwa nie tworzy więc upoważnienia do wypłacania komukolwiek świadczeń - takie upoważnienie musi wynikać z odrębnego, szczególnego przepisu ustawy.
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały Zarządu Województwa, sąd doszedł do przekonania, że podejmując ją organ, w sposób sprzeczny z prawem, samodzielnie wykreował dla siebie zadanie publiczne oraz bez istnienia podstawy prawnej dla takiego działania, uchwalił regulamin programu, w którym określono warunki i sposób zadysponowania publicznymi środkami. Założenia, cele i realia wykonywania programu zostały opisane w części stanu faktycznego niniejszego uzasadnienia.
Jak wynika z treści uchwały, jako podstawę prawną do jej podjęcia wskazano art. 41 ust 1 ustawy o samorządzie województwa, w myśl którego zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu województwa, niezastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. W wyjaśnieniach złożonych w trakcie trwania postępowania nadzorczego organ podał nadto, że uchwałę podjęto w ramach realizacji zadań samorządu województwa z zakresu polityki prorodzinnej (art. 14 ust 1 pkt 5 u.s.w.). Powyższej argumentacji nie można uznać jako wystarczającej i zasadnej dla uchwalenia programu "Co 50 narodziny – realne wsparcie dla Rodziny", ponieważ przywołane przepisy ustawy o samorządzie województwa zawierają jedynie normy o charakterze ustrojowym, kompetencyjnym, które same w sobie nie stanowią uprawnienia dla organu do realizacji konkretnego zadania. To bowiem winno wynikać z jednoznacznego przepisu rangi ustawowej oraz jednocześnie przynależeć do dziedzin aktywności przyznanych dla danego samorządu. Przykładem istnienia takiego upoważnienia jest m.in. art. 6 ust 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1673), zgodnie z którym do zadań własnych samorządu województwa należy w szczególności: opracowanie i realizacja wojewódzkiego programu przeciwdziałania przemocy domowej (pkt 1), opracowywanie ramowych programów ochrony osób doznających przemocy domowej oraz ramowych programów korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową, a także ramowych programów psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową (pkt 3).
W przepisach prawa brak jest uregulowania ustawowego, które mogłoby stanowić podstawę prawną dla uchwalenia przez Zarząd Województwa programu, w realizacji którego przekazywano by środki publiczne dla rodziców nowonarodzonych dzieci z terenu województwa.
Analiza przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1208) – art. 22a i art. 22b – wskazuje natomiast, że kompetencje do podjęcia uchwały w zakresie przyznania jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka (tzw. becikowe gminne), czy innych świadczeń na rzecz rodziny ustawodawca powierzył radzie gminy, nie zaś organom samorządu województwa. Z treści art. 22a ust 1 – 5 przywołanej ustawy wynika wprost, że rada gminy może przyznać zamieszkałym na terenie jej działania osobom, jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka, a szczegółowe zasady udzielania zapomogi rada gminy określi w drodze uchwały. Wypłaty zapomóg są finansowane ze środków własnych gminy.
Powyższe jednoznacznie pokazuje, w jaki sposób racjonalny ustawodawca upoważnia organy samorządu do konkretnego działania, określając szczegółowo zadania o charakterze publicznym do wykonania przez dany organ. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że przepisy prawa nie zawierają umocowania dla zarządu województwa do przyznawania środków pieniężnych z tytułu urodzenia dziecka oraz uchwalania programu określającego warunki otrzymania takiego świadczenia.
Zdaniem sądu chybione jest również wywodzenie kompetencji Zarządu Województwa do podjęcia zaskarżonej uchwały z art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie województwa, zgodnie z którym do zadań zarządu należy w szczególności wykonywanie uchwał sejmiku województwa, w tym wykonywanie uchwały budżetowej.
Argument ten opiera się na błędnym rozumieniu charakteru prawnego uchwały budżetowej. Stosownie do art. 211 ustawy o finansach publicznych budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki, a uchwała budżetowa stanowi podstawę gospodarki finansowej. Jest to zatem akt planowania finansowego: zawiera zestawienie przewidywanych dochodów i ustala limity wydatków na rok budżetowy, lecz sam przez się nie kreuje zadań publicznych, ani nie wyznacza rodzaju działań, jakie samorząd może podejmować, ani tym bardziej nie określa materialnoprawnych przesłanek przyznawania świadczeń. Co więcej, w uchwale budżetowej nie zamieszcza się przepisów niezwiązanych z wykonywaniem budżetu, a jej funkcją jest finansowanie zadań, nie zaś ich ustanawianie. Kierunek tej zależności jednoznacznie potwierdza art. 216 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, w myśl którego wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego są przeznaczone na realizację zadań "określonych w odrębnych przepisach". Z przepisu tego wynika, że to materialnoprawna podstawa zadania jest pierwotna i warunkuje zgodne z prawem wydatkowanie środków. Sama pozycja w budżecie nie zastępuje tej podstawy i nie może jej kreować.
W konsekwencji "wykonywanie uchwały budżetowej" w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie województwa oznacza dokonywanie, w granicach zaplanowanych kwot, wydatków na zadania, które mają samodzielne, ustawowe umocowanie, a nie kompetencję do samodzielnego ustanawiania nowych programów przyznawania świadczeń, pod pozorem realizacji budżetu. Gdyby przyjąć odmienne zapatrywanie, każda pozycja wydatkowa budżetu stawałaby się samoistnym źródłem kompetencji do dowolnego rozdysponowania środków, co prowadziłoby do obejścia zasady legalizmu i zatarcia różnicy między aktem planowania finansowego, a materialnoprawną podstawą działania. Uchwała budżetowa Sejmiku Województwa, nawet gdyby zawierała stosowną pozycję wydatkową, nie mogła więc wykreować po stronie Zarządu uprawnienia do przyjęcia programu "Co 50. Narodziny – realne wsparcie dla Rodziny". Powołanie art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie województwa jako źródła kompetencji jest zatem chybione, a wynikające stąd naruszenie prawa - istotne.
Organ tłumaczy, że podstawą wypłaty środków – określonych jako darowizny były przepisy wewnętrzne – czyli zapisy uchwalonego regulaminu. W żaden sposób natomiast argumentacja ta nie "uzdrawia" braku upoważnienia ustawowego dla działania Zarządu polegającego na przyznaniu kompetencji temu organowi do przyznawania środków z tytułu urodzenia dziecka oraz ustalania zasad otrzymania takiego świadczenia w opracowanym przez ten organ regulaminie.
Ubocznie należy wskazać, że organ podaje jakoby inicjatywa objęta programem została wyraźnie przewidziana w materiałach budżetowych i cytuje fragmenty projektu budżetu zawarte w rozdziale 75075 "Promocja jednostek samorządu terytorialnego", które, jego zdaniem, potwierdzają przeznaczenie wydatków, takich jak związane z programem, na promocję województwa. Odnosząc się do tego stanowiska, podniesienia wymaga, że jakkolwiek w projekcie faktycznie pod wskazanym numerem rozdziału jest mowa o "akcji promocyjnej - wyprawka dla nowonarodzonych dzieci lub bon dla noworodków", to już w załączniku nr 1 do uchwały budżetowej, określającym m.in. wydatki budżetu województwa, pod numerem rozdziału 75075 (strona 66) nie wymienia się tych, dotyczących opisanej akcji promocyjnej. Zatem sama uchwała budżetowa (wbrew argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę) nie przewiduje wydatków związanych z wyprawkami i bonami dla noworodków w ramach promocji województwa. Podjętej uchwały nie sposób więc traktować jako "nadania odpowiednich ram organizacyjnych i proceduralnych" określonego w budżecie wydatku.
Nie może odnieść spodziewanego skutku również i ta argumentacja organu, w której uwypukla on niewłaściwość Wojewody jako organu nadzoru do kwestionowania zaskarżonej uchwały i wskazuje na kompetencje Regionalnej Izby Obrachunkowej w tym zakresie. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie sporne nie są kwestie procedury uchwalania budżetu, czy samego budżetu i sposobu jego wykonywania, lecz ocena legalności uchwały w kontekście istnienia ustawowych podstaw do jej podjęcia przez organ samorządu województwa. Przedmiotowa sprawa dotyczy więc istnienia podstaw prawnych do działania organu, jego granic kompetencyjnych i upoważnień ustawowych do realizacji określonego zadania. Te kwestie natomiast bez wątpienia obejmuje nadzór Wojewody. Na marginesie, wskazując na niekonsekwencję stanowiska organu, podnieść trzeba, że sam organ przesłał zaskarżoną uchwałę właśnie do Wojewody, jako organu nadzoru, w wykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 81 ustawy o samorządzie województwa.
Zdaniem sądu słusznie zauważa Wojewoda, że uchwała wraz z załącznikiem - Regulaminem programu, wykazuje cechy aktu prawa miejscowego.
W orzecznictwie sądowym wielokrotnie podnoszono, że aktem prawa miejscowego jest taki akt, który zawiera normy postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Normatywny charakter aktu oznacza, że zawiera on wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się, przybierający postać nakazu, zakazu lub uprawnienia. Charakter generalny oznacza, że normy zawarte w takim akcie definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez wymienienie go z nazwy. Natomiast abstrakcyjność normy wyraża się w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty muszą dotyczyć zachowań powtarzalnych, nie mogą konsumować się przez jednorazowe zastosowanie. Akty prawa miejscowego skierowane są do podmiotów (adresatów) pozostających poza strukturą administracji (por. wyroki NSA: z dnia 29 stycznia 2015r., II OSK 3270/14; z dnia 25 lutego 2016 r., II OSK 1572/14; z dnia 7 listopada 2017 r., II OSK 2794/16; z dnia 19 czerwca 2019 r., II OSK 2048/17; z dnia 28 kwietnia 2020 r., II OSK 570/19; z dnia 17 listopada 2021 r., III OSK 4382/21).
Odnotować należy, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 3270/14, do cech aktów prawa miejscowego zalicza się: po pierwsze, terytorialny zasięg aktu prawa miejscowego. Obowiązują one tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Z reguły ich zasięg pokrywa się z obszarem danej jednostki samorządu terytorialnego, ale mogą być jednak także stanowione dla mniejszych terenów; po drugie, normatywny charakter. Zawierają one wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się: mogą to być nakazy, zakazy lub uprawnienia; po trzecie, generalny i abstrakcyjny charakter norm prawnych zawartych w takich aktach. Charakter generalny mają te normy, które definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez wymienienie z nazwy. Abstrakcyjność normy wyraża się w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty muszą być powtarzalne, nie mogą konsumować się przez jednorazowe zastosowanie. W orzecznictwie przyjmuje się także, że wystarczy, by akt zawierał choćby jedną normę o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, skierowaną do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie organowi wydającemu akt, aby uznać go za akt prawa miejscowego (zob. wyrok NSA z 5 kwietnia 2002 r., I SA 2160/01, LEX nr 81765).
Zdaniem sądu zaskarżona uchwała posiada wyżej wymienione cechy. Traktuje bowiem o uprawnieniu – przyznawanym ze środków województwa świadczeniu pieniężnym. Wbrew nazwie przyznawanego świadczenia ("darowizna o charakterze jednorazowym") nie reguluje ona jednej, konkretnej i niepowtarzalnej sytuacji. Program skierowano bowiem do rodziców nowonarodzonych dzieci (od wskazanej daty, tj. od 1 stycznia 2026 r.), a zatem do nieoznaczonego imiennie, otwartego i z natury rzeczy zmieniającego się w czasie kręgu adresatów. Zatem zdefiniowano również adresatów, poprzez określenie ich cechy. Regulamin ustanawia przy tym powtarzalne reguły postępowania: przesłanki nabycia uprawnienia – świadczenia pieniężnego, sposób ustalania kolejności urodzeń, obowiązki sprawozdawcze i terminy, zasady wypłaty oraz obowiązki rodzica (m.in. § 4 regulaminu). Jednorazowość pojedynczej wypłaty nie odbiera tym normom charakteru generalnego i abstrakcyjnego – akt, który w sposób trwały i powtarzalny określa, kto i na jakich warunkach uzyska świadczenie, jest aktem normatywnym, choćby każda konkretna wypłata następowała tylko raz.
Powtórzenia w tym kontekście wymaga, że Zarząd Województwa nie jest natomiast uprawniony do stanowienia aktów prawa miejscowego. Jak wynika bowiem z art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły, a wydają je organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.
Konstytucyjna konstrukcja aktów prawa miejscowego przewiduje wymóg ich wydawania na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego i w granicach tym upoważnieniem określonych. Ustanowienie aktu prawa miejscowego wymaga zatem każdorazowo upoważnienia do jego wydania, rangi co najmniej ustawowej. Upoważnienie to musi być wyraźne, a nie oparte jedynie na domniemaniu, czy wykładni celowościowej. W przypadku braku wyraźnego upoważnienia stanowienie aktów prawa miejscowego, czyli władcze wkraczanie za pomocą powszechnie obowiązujących źródeł prawa w prawa i obowiązki podmiotów stojących na zewnątrz administracji, uznać należy za niedopuszczalne (por. D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2020, s. 105 i n.). Art. 7 Konstytucji RP zakazuje domniemywania kompetencji organów władzy publicznej i nakazuje, aby wszelkie działania tych organów były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej.
Dla organów województwa stosownym w omawianym zakresie aktem prawnym jest ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Z treści art. 18 pkt 1 lit a-c w/w ustawy wynika natomiast jednoznacznie, że stanowienie aktów prawa miejscowego, w szczególności: statutu województwa, zasad gospodarowania mieniem wojewódzkim, zasad i trybu korzystania z wojewódzkich obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, należy do wyłącznej właściwości sejmiku województwa.
Powyższe powoduje, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem art. 7, art. 87 ust. 2, art. 94 Konstytucji RP oraz art. 18 pkt 1 lit a-c ustawy o samorządzie województwa.
Dokonana przez sąd w sposób pełny kontrola zaskarżonej uchwały nakazuje również ubocznie wskazać, że przyjęte przez Zarząd założenia programu godzą w zasadę równego traktowania i niedyskryminacji, wyrażoną w art. 32 ust 1 i 2 Konstytucji RP. Zgodnie z jego treścią wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust 1). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust 2).
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że dyskryminacja to nierówne traktowanie prawnie nieusprawiedliwione i nieuzasadnione obiektywnymi przyczynami. Przyjmuje się, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa w ujęciu najszerszym polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo (orzeczenie TK z dnia 13 września 1990 r. sygn. U 4/90, OTK 1990, poz. 10).
Zasada równości dotycząca praw i wolności obywateli oznacza zakaz ustanawiania regulacji o charakterze dyskryminującym (np. wyrok TK z 9 marca 1988r. sygn. U 7/87, OTK 1988, poz. 1), ale pod warunkiem, że adresaci normy prawnej charakteryzują się w równym stopniu określonymi cechami. W wyroku TK z 26 kwietnia 1995 r. sygn. K 11/94 (OTK 1995, nr 1, poz. 12), stwierdzono, że zakazane jest nierówne traktowanie podmiotów podobnych, co jednak nie wyklucza nierównego traktowania podmiotów, które podobne nie są (por. C. Kosikowski, Komentarz do art. 6, w: Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2013 i powołane tam orzecznictwo). Powyższe konstatacje płyną z orzecznictwa TK i znajdują odzwierciedlenie także w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego.
Innymi słowy, zasadę tę zasadę tę rozumie się jako nakaz jednakowego traktowania podmiotów charakteryzujących się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną). Różnicowanie sytuacji prawnej takich podmiotów jest dopuszczalne wyłącznie wówczas, gdy opiera się na kryterium pozostającym w racjonalnym i bezpośrednim związku z celem i treścią danej regulacji, jest proporcjonalne oraz znajduje uzasadnienie w wartościach konstytucyjnych. Kryterium różnicujące, które tych warunków nie spełnia, ma charakter arbitralny i narusza zasadę równości.
Jak wynika z treści postanowień Regulaminu programu inicjatywa ma charakter prorodzinny, a jej celem jest wsparcie finansowe rodzin, zachęcanie do zakładania i powiększania rodzin w regionie, promocja polityki prorodzinnej Województwa Świętokrzyskiego, podkreślenie znaczenia urodzeń i wsparcia demograficznego w regionie (§ 2 i § 6). Program prowadzony jest na terenie Województwa Świętokrzyskiego, a przyznane w jego ramach świadczenie finansowane jest ze środków Województwa. W ramach programu przekazywane są jednorazowo środki w wysokości 10.000 zł dla co pięćdziesiątego dziecka, które urodziło się w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kielcach, w okresie od 1 stycznia 2026 r. do odwołania.
Uprawnionym do wsparcia jest jeden z rodziców dziecka posiadający władzę rodzicielską. Uczestnikami programu mogą być wyłącznie osoby fizyczne rozliczające podatek dochodowy na terenie województwa świętokrzyskiego.
Zatem uchwała skierowana jest do osób z województwa świętokrzyskiego – rodziców nowonarodzonych dzieci (choć biorąc pod uwagę cel – również innych osób rozważających założenie i powiększenie rodziny). Już tylko z tej pierwszej grupy – rodzice nowonarodzonych dzieci w województwie świętokrzyskim zostali zróżnicowani w sposób nie znajdujący racjonalnego, obiektywnego uzasadnienia, albowiem kryteriami różnicującymi ich sytuację, a w konsekwencji możliwość otrzymania świadczenia są: kolejność urodzenia dziecka (co 50 otrzymuje świadczenie), miejsce urodzenia dziecka (tylko jeden konkretny szpital), konieczność rozliczania podatku dochodowego na terenie województwa świętokrzyskiego. Tym samym przeznaczenie publicznych środków uzależnione jest od spełnienia nie dających się obiektywnie uzasadnić kryteriów różnicujących osoby w tej samej sytuacji faktycznej (rodzice dzieci urodzonych od 1 stycznia 2026 r. w województwie świętokrzyskim). Wymienione kryteria są arbitralne i nie pozostają w żadnym racjonalnym związku z deklarowanym celem programu (wsparcie rodzin i polityka prorodzinna).
Trudno wskazać jakąkolwiek cechę istotną, która z punktu widzenia celu wsparcia rodzin uzasadniałaby przyznanie jednorazowo 10 000 zł brutto rodzinie z uwagi na to, że poród nastąpił w określonym szpitalu, i odmowę identycznie sytuowanej rodzinie tylko dlatego, że dziecko przyszło na świat w innej placówce. Po drugie, kryterium "co pięćdziesiątego" dziecka ma charakter wyłącznie losowy - o nabyciu uprawnienia decyduje przypadek (kolejność porodu), a nie jakakolwiek relewantna okoliczność dotycząca sytuacji rodziny, jej potrzeb czy statusu. Tym samym rodziny znajdujące się w identycznym położeniu, są traktowane radykalnie odmiennie w zależności od tego, czy dziecko okazało się pięćdziesiątym, czy pięćdziesiątym pierwszym noworodkiem. Dalej, ograniczenie kręgu uprawnionych do osób rozliczających podatek dochodowy na terenie województwa (§ 4 ust. 4 regulaminu) wprowadza kolejne zróżnicowanie nieosadzone w wartościach konstytucyjnych w kontekście świadczenia wspierającego rodziny.
Dystrybucja środków publicznych według kryterium losowego oraz miejsca, w którym doszło do porodu, oznacza zatem nierówne traktowanie adresatów należących do tej samej kategorii (rodzin z nowo narodzonym dzieckiem na terenie województwa świętokrzyskiego) bez racjonalnego i proporcjonalnego uzasadnienia. Zatem uchwała wprowadzająca program narusza art. 32 Konstytucji RP, a naruszenie to - jako dotykające materialnej treści regulacji - ma charakter istotny.
Z przedstawionych względów zaskarżona uchwała istotnie narusza prawo: została podjęta bez podstawy prawnej, z naruszeniem art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 14 ust. 1 oraz art. 41 ust 1 ustawy o samorządzie województwa. Podstawy jej podjęcia nie mogła stanowić uchwała budżetowa, wobec czego powołanie art. 41 ust. 2 pkt 1 tej ustawy było chybione. Uchwała wraz z załącznikiem stanowiącym Regulamin programu, ma cechy aktu prawa miejscowego, do którego stanowienia Zarząd Województwa nie był uprawniony, co jest sprzeczne z art. 87 ust 2, art. 94 Konstytucji RP, art. 18 pkt 1 lit a-c i art. 41 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Natomiast przyjęte kryteria różnicujące przyznanie świadczenia osobom potencjalnie do niego uprawnionym, zawarte w treści samej uchwały, naruszają art. 32 Konstytucji RP.
Końcowo zauważyć trzeba, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanej regulacji sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W skardze Wojewoda zawarł wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Organ nie zażądał natomiast przeprowadzenia rozprawy w ww. terminie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
O kosztach postępowania sądowego sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego (480 zł).