I PKN 415/98Ustalenie stosunku pracy umowa zlecenie przekształcona
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy, gdzie powódka twierdziła, że umowy zlecenia zawierane z pozwaną były w rzeczywistości umowami o pracę. Sąd Rejonowy w Zielonej Górze uznał, że powódka wykonywała pracę w warunkach organizacyjnego podporządkowania, co spełniało przesłanki stosunku pracy, i ustalił istnienie umów o pracę. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd Wojewódzki argumentował, że samo wskazywanie miejsca i czasu pracy nie świadczy o podporządkowaniu, a praca nie była wykonywana w zorganizowanym zespole pracowniczym. Podkreślił również znaczenie zgodnego zamiaru stron przy zawieraniu umowy, który w tym przypadku obejmował umowę zlecenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powódki, uchylił zaskarżony wyrok. Głównym zarzutem było naruszenie art. 477¹ § 11 KPC, który nakłada na sąd obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu w sprawach o ustalenie stosunku pracy, aby zapobiec oddaleniu powództwa z powodu braku udowodnienia wszystkich faktów przez powoda. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Wojewódzki nie uzupełnił ustaleń dotyczących podporządkowania, a także błędnie zinterpretował znaczenie pracy niezespołowej i czasu pracy w zakładzie usługowym. Podkreślono, że istotne jest faktyczne przekształcenie umowy zlecenia w umowę o pracę w trakcie jej realizacji, nawet jeśli pierwotny zamiar stron był inny, a pracodawca nie może powoływać się na pierwotny zamiar, jeśli sam przekształcił stosunek prawny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie istnienia stosunku pracy w sytuacjach, gdy umowa zlecenia jest faktycznie wykonywana w warunkach podporządkowania pracowniczego, a także w kontekście obowiązków sądu w postępowaniu dowodowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia umowy zlecenia w umowę o pracę oraz obowiązków sądu w sprawach o ustalenie stosunku pracy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można oddalić powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy, powołując się na pierwotny zamiar stron zawarcia umowy zlecenia, jeśli w trakcie realizacji umowy doszło do jej faktycznego przekształcenia w stosunek pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest to możliwe, jeśli pracodawca przekształcił umowę zlecenia w zobowiązanie pracownicze, nawet za dorozumianą zgodą zleceniobiorcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w sprawach o ustalenie stosunku pracy sąd ma obowiązek prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu. Istotne jest faktyczne wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania, a nie tylko pierwotny zamiar stron, jeśli umowa została w praktyce przekształcona w umowę o pracę.
Czy praca wykonywana niezespołowo może być uznana za pracę w ramach stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zobowiązanie ze stosunku pracy może być również wykonywane niezespołowo.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował pogląd sądu drugiej instancji, że brak pracy w zorganizowanym zespole pracowniczym stanowi element odróżniający umowę o pracę od umowy zlecenia. Wskazano, że w warunkach wolnorynkowej gospodarki praca podporządkowana może być wykonywana również w sposób niezespołowy.
Czy sąd może oddalić powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy z powodu nieudowodnienia przez powoda wszystkich niezbędnych faktów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może oddalić powództwa z tej tylko podstawy, lecz jest obowiązany prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 477¹ § 11 KPC, który ogranicza zasadę kontradyktoryjności w sprawach o ustalenie stosunku pracy, nakładając na sąd odpowiedzialność za treść postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Julia P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Lidia F. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Praca wykonywana na rzecz pracodawcy w warunkach podporządkowania stanowi stosunek pracy.
KPC art. 477¹ § § 11
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy sąd nie może oddalić powództwa z powodu nieudowodnienia przez powoda wszystkich faktów, lecz jest obowiązany prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Przy wykładni umowy należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie.
KP art. 25¹
Kodeks pracy
Określa zasady zawierania umów o pracę na czas nieokreślony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 477¹ § 11 KPC poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego z urzędu. • Faktyczne przekształcenie umowy zlecenia w umowę o pracę w trakcie jej realizacji, pomimo pierwotnego zamiaru stron. • Możliwość wykonywania stosunku pracy w sposób niezespołowy.
Odrzucone argumenty
Pierwotny zamiar stron zawarcia umowy zlecenia jako podstawa do oddalenia powództwa. • Brak pracy w zorganizowanym zespole pracowniczym jako cecha odróżniająca umowę o pracę od umowy zlecenia. • Wskazywanie miejsca i czasu pracy przez pozwaną nie świadczy samo przez się o podporządkowaniu.
Godne uwagi sformułowania
Oddalenie powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy nie jest możliwe z powołaniem się na zamiar zawarcia umowy typu zlecenie, jeżeli przy realizacji umowy zleceniodawca - choćby za dorozumianą zgodą zleceniobiorcy - przekształcił ją w zobowiązanie pracownicze. • Zobowiązanie ze stosunku pracy może być również wykonywane niezespołowo. • Sąd nie może oddalić powództwa na tej tylko podstawie, iż powód nie udowodnił wszystkich faktów niezbędnych do takiego ustalenia i w takim wypadku obowiązany jest prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Andrzej Kijowski
sprawozdawca
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie istnienia stosunku pracy w sytuacjach, gdy umowa zlecenia jest faktycznie wykonywana w warunkach podporządkowania pracowniczego, a także w kontekście obowiązków sądu w postępowaniu dowodowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia umowy zlecenia w umowę o pracę oraz obowiązków sądu w sprawach o ustalenie stosunku pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie jest interesujące, ponieważ dotyczy powszechnego problemu "oszukiwania" na umowach o pracę poprzez zawieranie umów zlecenia i wyjaśnia, kiedy sąd może uznać taki stosunek za pracowniczy, nawet wbrew pierwotnym zamiarom stron.
“Umowa zlecenie czy umowa o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy pozory mylą!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.