I PKN 411/97Odpowiedzialność materialna pracownika rozliczenie z powierzonego mienia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "E.-Ł." wniosło o zapłatę kwoty 407 405 290 starych zł od Beaty M. z tytułu niedoboru pobranych towarów. Sąd Rejonowy wydał nakaz zapłaty, a Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi utrzymał go w mocy. Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwana pobrała towary o wartości 13 353 789 000 starych zł, wpłaciła 12 946 384 000 starych zł, a pozostałej kwoty nie wpłaciła ani nie zwróciła towarów. Pozwana uznała dług, ale nie było to odnowienie zobowiązania. Towary zostały przekazane do hurtowni męża pozwanej bez pokwitowania, a strona powodowa nie miała roszczeń wobec nabywców ani męża pozwanej. Sąd Wojewódzki uznał pozwaną za odpowiedzialną na podstawie art. 124 KP. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację, podkreślając, że szkoda powstała w czasie trwania stosunku pracy i pozwana nie wykazała przyczynienia się pracodawcy do szkody. Sąd Najwyższy uchylił oba wyroki, uznając za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 124 KP). Sąd Najwyższy wskazał, że pracownik materialnie odpowiedzialny może rozliczyć się z powierzonego mienia w dowolny sposób, o ile nie jest to sprzeczne z obowiązkami pracowniczymi i zostanie udowodnione. Potwierdzenie odbioru towaru przez osobę trzecią, nawet w dowolnej formie, może być uznane za dowód rozliczenia, jeśli stwarza roszczenie pracodawcy wobec tej osoby. Sądy niższych instancji przedwcześnie oceniły, że pozwana nie rozliczyła się z pobranych towarów, nie badając wystarczająco, czy przekazanie ich mężowi na podstawie umów cywilnoprawnych stanowiło dopuszczalne rozliczenie. Konieczne jest uzupełnienie ustaleń faktycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad odpowiedzialności materialnej pracownika za powierzone mienie, w szczególności sposobu rozliczania się z tego mienia i dowodów potwierdzających takie rozliczenie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekazania mienia osobie trzeciej (mężowi) i wymaga analizy konkretnych obowiązków pracowniczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownik materialnie odpowiedzialny może rozliczyć się z powierzonego mienia poprzez przekazanie go osobie trzeciej (np. członkowi rodziny) na podstawie umów cywilnoprawnych, nawet jeśli nie uzyskał pokwitowania od pracodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozliczenie się z powierzonego mienia może nastąpić w sposób dowolny, o ile nie jest to sprzeczne z obowiązkami pracowniczymi i zostanie udowodnione. Potwierdzenie odbioru towaru przez osobę trzecią, nawet w dowolnej formie, może być uznane za dowód rozliczenia, jeśli prowadzi do udowodnienia przekazania mienia przez pracownika i stwarza roszczenie pracodawcy względem tej osoby.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji przedwcześnie uznały, że pozwana nie rozliczyła się z pobranych towarów, nie badając wystarczająco, czy przekazanie ich mężowi na podstawie umów cywilnoprawnych stanowiło dopuszczalne rozliczenie w świetle obowiązków pracowniczych. Pracodawca ma obowiązek udowodnić, że szkoda jest skutkiem nierozliczenia się pracownika, a rozliczenie musi być oceniane w odniesieniu do konkretnej sytuacji i sposobu uregulowania obowiązków pracowniczych.
Czy uznanie przez pracownika długu z tytułu niedoboru stanowi odnowienie zobowiązania w rozumieniu art. 506 KC w związku z art. 300 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Z reguły nie stanowi. Uznanie długu przez pracownika w umowie z pracodawcą z tytułu ujawnionego niedoboru zazwyczaj nie stanowi nowego, samoistnego tytułu prawnego zobowiązania.
Uzasadnienie
Odnowienie zobowiązania nie może być domniemywane. Ważność takiej umowy uzależniona jest od istnienia obowiązku pracownika wyrównania niedoboru.
Czy brak instrukcji pracodawcy dotyczących zasad wystawiania dowodów i sposób dokumentowania obrotu towarami może uzasadniać zastosowanie art. 124 § 3 KP w stosunku do pracownika materialnie odpowiedzialnego, który bez dowodu przekazuje innej osobie powierzone mu mienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wspomniane okoliczności nie pozostają w związku przyczynowym z wyrządzoną szkodą i nie uzasadniają zastosowania przepisu zwalniającego pracownika z odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Nieopracowanie instrukcji przez pracodawcę nie zwalnia pracownika z odpowiedzialności za przekazanie mienia bez dowodu innej osobie, jeśli szkoda nie jest następstwem tych braków.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "E.-Ł." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości | spółka | powód |
| Beata M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
KP art. 124 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy odpowiedzialności materialnej pracownika za powierzone mienie. Sąd uznał, że doszło do naruszenia tego przepisu przez przedwczesną ocenę, że pozwana nie rozliczyła się z pobranych towarów.
Pomocnicze
KP art. 124 § 3
Kodeks pracy
Przepis dotyczący zwolnienia pracownika z odpowiedzialności, jeśli szkoda jest następstwem okoliczności, za które pracodawca ponosi odpowiedzialność. Sąd uznał, że brak instrukcji pracodawcy nie uzasadnia zastosowania tego przepisu.
KP art. 117 § 2
Kodeks pracy
Dotyczy przyczynienia się pracownika do powstania szkody. Sąd uznał, że pozwana nie wykazała przyczynienia się strony powodowej do szkody.
KC art. 506
Kodeks cywilny
Dotyczy odnowienia zobowiązania. Sąd uznał, że uznanie długu przez pracownika z tytułu niedoboru z reguły nie stanowi odnowienia zobowiązania.
KP art. 300
Kodeks pracy
Stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Sąd odwołał się do tego przepisu w kontekście odnowienia zobowiązania.
KPC art. 39311
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany podstawami kasacji.
KPC art. 39313 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w razie naruszenia prawa materialnego, jeśli konieczne jest uzupełnienie ustaleń faktycznych.
KPC art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
KPC art. 39319
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownik rozliczył się z pobranych towarów poprzez przekazanie ich mężowi na podstawie umów cywilnoprawnych. • Pracodawca nie udowodnił, że takie rozliczenie nie było dopuszczalne w świetle obowiązków pracowniczych. • Sądy niższych instancji przedwcześnie oceniły brak rozliczenia się pracownika z pobranych towarów.
Odrzucone argumenty
Przyczynienie się strony powodowej do powstania szkody przez nieopracowanie szczegółowych instrukcji i sposobu dokumentowania obrotu pobranymi towarami. • Brak wskazania przepisów prawa procesowego naruszonych przez sądy niższych instancji (w kasacji).
Godne uwagi sformułowania
Wyliczenie się przez pracownika z powierzonego mienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnych uregulowań obowiązków pracowniczych. • Za dowód rozliczający pracownika z powierzonego mienia może być uznane potwierdzenie odbioru towaru przez osobę trzecią i to w dowolnej formie, jeżeli prowadzi to do udowodnienia przekazania mienia przez pracownika i stwarza roszczenie pracodawcy względem osoby, której mienie przekazano. • Uznanie przez pracownika w umowie z pracodawcą długu z tytułu niedoboru z reguły nie jest odnowieniem zobowiązania i nie stanowi samoistnego tytułu prawnego obowiązku zapłaty odszkodowania. • Na pracodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że szkoda jest skutkiem nierozliczenia się pracownika z powierzonego towaru.
Skład orzekający
Andrzej Kijowski
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Kazimierz Jaśkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad odpowiedzialności materialnej pracownika za powierzone mienie, w szczególności sposobu rozliczania się z tego mienia i dowodów potwierdzających takie rozliczenie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekazania mienia osobie trzeciej (mężowi) i wymaga analizy konkretnych obowiązków pracowniczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne udokumentowanie przekazania mienia i rozliczenia się z niego, nawet w relacjach rodzinnych. Pokazuje też, że nawet uznanie długu nie zawsze jest ostateczne.
“Czy przekazanie towaru mężowi to już rozliczenie z pracodawcą? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady odpowiedzialności materialnej.”
Dane finansowe
WPS: 407 405 290 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.