I OZ 188/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które odmówiło mu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Skarga skarżącego dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że choć skarżący jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy prawa (art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), to wniosek o ustanowienie adwokata podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych. Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał swojej niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania, ponieważ nie przedstawił wystarczających informacji o swojej sytuacji materialnej, mimo wcześniejszych wezwań. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, uchylił postanowienie WSA, ale z innych przyczyn niż podnosił skarżący. NSA podkreślił, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał ocenie na podstawie art. 165 p.p.s.a. (zmiana okoliczności). Sąd uznał, że skarżący nadal nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej, dołączając jedynie odpis decyzji o zasiłku pielęgnacyjnym. NSA wyjaśnił również, że zwolnienie z kosztów sądowych nie obejmuje obowiązku ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a wynagrodzenie pełnomocnika nie jest kosztem sądowym. W związku z tym, zażalenie zostało oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności relacji między ustawowym zwolnieniem z kosztów a obowiązkiem ustanowienia pełnomocnika, a także wymogów dowodowych dla wnioskodawcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskowania o prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, z uwzględnieniem specyfiki spraw z zakresu pomocy społecznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ustawowe zwolnienie z kosztów sądowych w sprawach dotyczących pomocy społecznej obliguje sąd do ustanowienia pełnomocnika z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawowe zwolnienie z kosztów sądowych nie obliguje sądu do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych.
Uzasadnienie
Wynagrodzenie pełnomocnika nie jest kosztem sądowym, a prawo pomocy w tym zakresie wymaga wykazania przez stronę niemożności poniesienia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania.
Jakie dowody są wymagane do wykazania niemożności poniesienia kosztów postępowania w celu uzyskania prawa pomocy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Strona ubiegająca się o prawo pomocy musi aktywnie wykazać swoją trudną sytuację materialną, przedstawiając szczegółowe informacje o dochodach i wydatkach oraz potwierdzając je stosownymi dowodami.
Uzasadnienie
Samo złożenie wniosku i powołanie się na ustawowe zwolnienie z kosztów sądowych nie jest wystarczające. Strona musi podjąć inicjatywę dowodową i przekonać sąd o zasadności przyznania prawa pomocy.
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 239 § pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
p.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Warunek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dla osoby fizycznej - wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 165
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postanowienia niekończące postępowania mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy.
p.p.s.a. art. 185 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją w innym składzie.
p.p.s.a. art. 255
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek uzupełnienia oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
p.p.s.a. art. 258 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznawanie zażaleń.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia orzeczenia.
p.p.s.a. art. 211
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Koszty sądowe.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna postanowień NSA.
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna postanowień NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Strona nie wykazała swojej trudnej sytuacji materialnej w sposób wystarczający do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. • Ustawowe zwolnienie z kosztów sądowych nie obliguje do ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Odrzucone argumenty
Nieważność postanowienia z powodu rozpoznania sprawy przez tego samego sędziego po uchyleniu przez NSA. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, gdy strona korzysta z ustawowego zwolnienia. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
skarżący nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania • okoliczność, że strona korzysta w danej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w żadnym razie nie obliguje sądu do przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego lub adwokata • inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskujący zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie • zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) nie obejmuje obowiązku ustanowienia przez Sąd pełnomocnika z urzędu, a wynagrodzenie pełnomocnika nie stanowi kosztów sądowych
Skład orzekający
Jan Paweł Tarno
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności relacji między ustawowym zwolnieniem z kosztów a obowiązkiem ustanowienia pełnomocnika, a także wymogów dowodowych dla wnioskodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskowania o prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, z uwzględnieniem specyfiki spraw z zakresu pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne udokumentowanie swojej sytuacji materialnej przy wnioskowaniu o pomoc prawną, nawet gdy sprawa dotyczy świadczeń socjalnych. Pokazuje też subtelności prawa pomocy.
“Czy zwolnienie z kosztów sądowych gwarantuje adwokata z urzędu? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.