I OW 114/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Miasta L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Miastem L. a Powiatem P. w przedmiocie ponoszenia wydatków związanych z umieszczeniem małoletnich J. M., J. M. i M. G. w pieczy zastępczej. Miasto L. wniosło o wskazanie Powiatu P. jako właściwego, powołując się na miejsce zamieszkania matki dzieci. Powiat P. wniósł o wskazanie Miasta L. lub Powiatu L. jako właściwego. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozważył, że spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, jest rozstrzygany przez sąd administracyjny na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 Kpa. Kognicja NSA w takich sprawach wynika z art. 15 § 1 pkt 4 PPSA. Spór miał charakter negatywny, gdyż żaden z organów nie uważał się za właściwy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie właściwości powiatu do ponoszenia wydatków na pieczę zastępczą, zgodnie z art. 191 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ustawa ta stanowi, że właściwy jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed pierwszym umieszczeniem w pieczy zastępczej. W przypadku niemożności ustalenia tego miejsca, właściwy jest powiat ostatniego zameldowania na pobyt stały, a następnie powiat miejsca siedziby sądu orzekającego. NSA podkreślił, że pojęcie 'umieszczenia po raz pierwszy' odnosi się do stanu prawnego (wydania orzeczenia), a nie faktycznego. Analiza okoliczności sprawy, w tym oświadczeń matki dzieci i warunków lokalowych, wykazała niemożność jednoznacznego ustalenia miejsca zamieszkania dzieci przed wydaniem postanowienia sądu o umieszczeniu w pieczy zastępczej. Z uwagi na ostatnie zameldowanie dzieci w miejscowości C. w gminie J. (Powiat L.), NSA uznał, że na podstawie art. 191 ust. 2 u.w.r. właściwy do ponoszenia wydatków jest Powiat L. Ponieważ wniosek dotyczył sporu między Miastem L. a Powiatem P., a żaden z tych powiatów nie okazał się właściwy w sprawie, NSA oddalił wniosek na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i 64 § 3 PPSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie właściwości powiatu do ponoszenia wydatków na pieczę zastępczą w sytuacjach spornych, interpretacja pojęcia 'pierwszego umieszczenia w pieczy' oraz 'miejsca zamieszkania' dziecka.
Dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość między powiatami, gdy ustalenie miejsca zamieszkania jest niemożliwe. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Jak ustalić właściwość powiatu do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, gdy ustalenie miejsca zamieszkania dziecka przed pierwszym umieszczeniem jest niemożliwe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwość ustala się na podstawie miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, a w dalszej kolejności miejsca siedziby sądu orzekającego o umieszczeniu w pieczy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że pojęcie 'umieszczenia po raz pierwszy' odnosi się do stanu prawnego (wydania orzeczenia), a nie faktycznego. W przypadku niemożności ustalenia miejsca zamieszkania, zastosowanie znajduje art. 191 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, który odsyła do miejsca ostatniego zameldowania.
Czy pojęcie 'umieszczenia po raz pierwszy w pieczy zastępczej' odnosi się do momentu wydania orzeczenia sądu, czy do faktycznego przyjęcia dziecka do placówki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie to odnosi się do stanu prawnego, czyli momentu wydania stosownego orzeczenia sądu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym 'umieszczenie' w pieczy zastępczej następuje z chwilą wydania orzeczenia sądu, a nie faktycznego przyjęcia do placówki.
Jak należy interpretować pojęcie 'miejsce zamieszkania' dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską w kontekście ustalania właściwości powiatu do ponoszenia wydatków na pieczę zastępczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi miejsce zamieszkania dziecka jest miejscem zamieszkania rodziców lub tego z rodziców, któremu powierzono władzę rodzicielską, a w przypadku braku stałego pobytu u żadnego z rodziców, określa je sąd opiekuńczy.
Uzasadnienie
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie definiuje pojęcia 'miejsce zamieszkania', dlatego konieczne jest odniesienie się do definicji zawartych w Kodeksie cywilnym, w tym art. 25 i 26.
Przepisy (11)
Główne
u.w.r. art. 191 § 1 i 2
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Określa właściwość powiatu do ponoszenia wydatków na pieczę zastępczą w zależności od miejsca zamieszkania dziecka przed pierwszym umieszczeniem w pieczy, a w dalszej kolejności miejsca ostatniego zameldowania lub siedziby sądu.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz między tymi organami a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 15 § par. 1 pkt 4 i par. 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kognicja NSA w sprawach sporów o właściwość.
k.p.a. art. 22 § par. 1 pkt 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
k.c. art. 25
Ustawa Kodeks cywilny
Definicja miejsca zamieszkania osoby fizycznej.
k.c. art. 26 § par. 1 i 2
Ustawa Kodeks cywilny
Określenie miejsca zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską.
Pomocnicze
u.w.r. art. 35 § ust. 1
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu.
p.p.s.a. art. 64 § par. 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu.
k.r.o. art. 569 § § 2
Ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 109 § § 1
Ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niemożność ustalenia miejsca zamieszkania dziecka przed pierwszym umieszczeniem w pieczy zastępczej. • Zastosowanie art. 191 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (właściwość powiatu ostatniego zameldowania).
Odrzucone argumenty
Argumentacja Miasta L. wskazująca na Powiat P. jako właściwy ze względu na tymczasowy pobyt matki. • Argumentacja Powiatu P. wskazująca na Miasto L. jako właściwe.
Godne uwagi sformułowania
Użyte w art. 191 ust. 1 u.w.r. pojęcie 'umieszczenia po raz pierwszy w pieczy zastępczej' odnosi się zatem do stanu prawnego, a nie – jak twierdzi organ wnioskujący – do stanu faktycznego. • Wobec powyższego istotnym w sprawie było ustalenie miejsca zamieszkania małoletnich w okresie poprzedzającym wydanie przez Sąd Rejonowy L. w L. postanowienia z dnia 13 lutego 2024 r., a nie poprzedzającym faktyczne umieszczenie dzieci w instytucjonalnej pieczy zastępczej, co nastąpiło w dniu 22 marca 2024 r. • Okoliczności niniejszej sprawy pozwalają na przyjęcie, że niemożliwym jest ustalenie miejsca zamieszkania małoletnich: J. M., J. M., M. G. przed ich umieszczeniem w pieczy zastępczej.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
członek
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości powiatu do ponoszenia wydatków na pieczę zastępczą w sytuacjach spornych, interpretacja pojęcia 'pierwszego umieszczenia w pieczy' oraz 'miejsca zamieszkania' dziecka."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość między powiatami, gdy ustalenie miejsca zamieszkania jest niemożliwe. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla samorządów i rodzin – kto ponosi koszty pieczy zastępczej. Interpretacja kluczowych pojęć prawnych jest istotna dla zrozumienia przepisów.
“Kto płaci za pieczę zastępczą? NSA rozstrzyga spór między miastem a powiatem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.