I OSK 850/22Zwrot wywłaszczenie nieruchomości termin covid 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.P., B.P., Z.P., A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił ich skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zarzucali Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, argumentując, że organ administracji błędnie zastosował przepisy dotyczące terminu do złożenia wniosku o zwrot oraz że istniały podstawy do przywrócenia tego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, określony w art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w art. 2 ustawy nowelizującej, ma charakter materialnoprawny i jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa podmiotowego do żądania zwrotu. Sąd wskazał, że przepisy o zawieszeniu biegu terminów w związku z COVID-19 (art. 15zzr ustawy) zawieszały bieg terminów administracyjnych, ale nie przywracały prawa, które już wygasło przed wejściem w życie tych przepisów lub w trakcie ich obowiązywania. W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku wygasł jeszcze za życia poprzedniego właściciela, a jego spadkobiercy złożyli wniosek po terminie. Sąd nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia Konstytucji RP, wskazując, że sprzedaż nieruchomości wiązała się z otrzymaniem odszkodowania, a wygaśnięcie prawa do zwrotu nie było równoznaczne z utratą możliwości powiększenia majątku, gdyż zwrot wiązałby się z koniecznością zwrotu odszkodowania (zwaloryzowanego). W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja terminów materialnoprawnych w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, zastosowanie przepisów o zawieszeniu biegu terminów w związku z COVID-19 do wygasłych praw.
Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia prawa do zwrotu nieruchomości przed wejściem w życie przepisów o COVID-19 lub w trakcie ich obowiązywania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, określony w ustawie o gospodarce nieruchomościami i ustawie nowelizującej, ma charakter materialnoprawny i czy jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa podmiotowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, termin ten ma charakter materialnoprawny, a jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa podmiotowego do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Uzasadnienie
Termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ prowadzi do wygaśnięcia prawa. Przywrócenie takiego terminu jest niedopuszczalne, chyba że przepis prawa wyraźnie na to wskazuje.
Czy przepisy o zawieszeniu biegu terminów w związku z COVID-19 (art. 15zzr ustawy) mogą przywrócić prawo do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli termin ten wygasł przed lub w trakcie obowiązywania tych przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te zawieszają bieg terminów, ale nie przywracają prawa, które już wygasło.
Uzasadnienie
Zawieszenie biegu terminów administracyjnych w związku z COVID-19 dotyczyło terminów, które jeszcze nie wygasły lub których bieg został przerwany. Nie miało zastosowania do prawa, które już wygasło na skutek upływu terminu materialnoprawnego.
Czy art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadzający krótki termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jest niezgodny z art. 32 i 64 Konstytucji RP, dyskryminując osoby chore lub ułomne?
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie jest niezgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Nieruchomość została sprzedana za odszkodowanie, a prawo do zwrotu wygasło jeszcze za życia poprzedniego właściciela. Wygaśnięcie prawa nie jest równoznaczne z utratą możliwości powiększenia majątku, gdyż zwrot wiązałby się ze zwrotem odszkodowania. Nie ma podstaw do dłuższego terminu dla osób chorych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (19)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § ust. 7
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Uprawnienie do zwrotu wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 2 § ust. 1
W przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej albo gdy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o zwrot może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej.
Pomocnicze
u.g.n. art. 140 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 140 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 58 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przywrócenie terminu nie obejmuje terminów o charakterze materialnoprawnym.
k.p.a. art. 58 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw art. 15zzr
W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 art. 68 § ust. 2
Terminy, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 53
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 136 ust. 7 u.g.n. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie. • Naruszenie art. 2 ustawy nowelizującej poprzez brak jego zastosowania. • Naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie dotyczy on możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. • Naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez wprowadzenie podziału terminów prawa administracyjnego. • Naruszenie art. 6 k.p.a. w związku z art. 75 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (stan zdrowia K.P.). • Naruszenie art. 32 i 64 Konstytucji RP poprzez dyskryminację osób chorych i ułomnych. • Niezgodność art. 2 ustawy nowelizującej z art. 32 i 64 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
Termin mający charakter materialnoprawny może być przywrócony jedynie wtedy, gdy istnieje przepis prawa wyraźnie na to wskazujący. • Przywrócenie terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. nie obejmuje terminów o charakterze materialnoprawnym. • Termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. oraz w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, jest terminem, po upływie którego wygasa uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. • Zawieszenie biegu terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego trwało zatem od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów materialnoprawnych w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, zastosowanie przepisów o zawieszeniu biegu terminów w związku z COVID-19 do wygasłych praw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia prawa do zwrotu nieruchomości przed wejściem w życie przepisów o COVID-19 lub w trakcie ich obowiązywania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa majątkowego (zwrot wywłaszczonej nieruchomości) i jego wygaśnięcia z powodu upływu terminu, co jest częstym problemem. Dodatkowo, odnosi się do wpływu przepisów COVID-19 na biegi terminów, co jest nadal aktualne.
“Czy prawo do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wygasa definitywnie? NSA wyjaśnia, jak COVID-19 wpłynął na terminy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.