I OSK 845/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki [...] sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Wojewody Mazowieckiego odmawiające wznowienia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na cele drogowe. Spółka argumentowała, że ma interes prawny w postępowaniu, ponieważ zawarła umowę z Miastem [...] zobowiązującą ją do poniesienia kosztów odszkodowania za wywłaszczenie. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym jest wyłącznie norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności cywilnoprawnych. Sąd wskazał, że umowa cywilnoprawna, nawet jeśli dotyczy kosztów odszkodowania, nie może modyfikować przepisów prawa administracyjnego ani tworzyć przymiotu strony w postępowaniu. NSA potwierdził stanowisko WSA, że spółka nie wykazała interesu prawnego w postępowaniu, a tym samym nie mogła skutecznie żądać jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podkreślił, że przepisy specustawy drogowej określają krąg podmiotów uprawnionych do odszkodowania, a spółka nie powołała się na żadne z praw wymienionych w art. 12 ust. 4f specustawy. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowy cywilnoprawne nie tworzą interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, a przymiot strony musi wynikać z przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
Dotyczy spraw, w których podmiot powołuje się na umowę cywilnoprawną jako podstawę swojego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście specustawy drogowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa cywilnoprawna, na mocy której spółka zobowiązała się do poniesienia kosztów odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, może stanowić podstawę do uznania jej za stronę postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia tego odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa cywilnoprawna nie może być samoistnym źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.
Uzasadnienie
Interes prawny strony w postępowaniu administracyjnym musi wynikać z normy prawa powszechnie obowiązującego, a nie ze skutków czynności cywilnoprawnych. Prawo administracyjne ma charakter bezwzględnie wiążący i nie może być modyfikowane przez umowy cywilne.
Czy spółka, która nie posiada prawa własności, użytkowania wieczystego ani ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości, może być stroną postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za jej wywłaszczenie na podstawie specustawy drogowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie powołuje się na żadne z praw wymienionych w art. 12 ust. 4f specustawy drogowej.
Uzasadnienie
Art. 12 ust. 4f specustawy drogowej określa krąg podmiotów uprawnionych do odszkodowania. Spółka nie powołała się na żadne z tych praw, a jedynie na umowę cywilnoprawną, która nie tworzy interesu prawnego.
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym może być skuteczne podniesione przez podmiot, który nie posiada interesu prawnego w tym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada czynnego udziału dotyczy stron postępowania, czyli podmiotów legitymujących się interesem prawnym.
Uzasadnienie
Skoro spółka nie miała interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania, organ nie miał obowiązku zapewnić jej czynnego udziału w tym postępowaniu. Umowa cywilna tworzy jedynie interes faktyczny, a nie prawny.
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje stronę postępowania jako każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa powszechnie obowiązującego.
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4f
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Określa katalog osób uprawnionych do odszkodowania za nieruchomość, które przysługuje dotychczasowym właścicielom, użytkownikom wieczystym oraz osobom, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe. Nie wyznacza zamkniętego katalogu stron postępowania, ale określa materialnoprawną podstawę interesu prawnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 16 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.d.p. art. 16 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Reguluje warunki budowy lub przebudowy dróg publicznych spowodowanej inwestycją niedrogową, określając szczegółowe warunki umową między zarządcą drogi a inwestorem. Nie tworzy interesu prawnego dla inwestora w postępowaniu o odszkodowanie.
specustawa drogowa art. 11b § ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka wznowienia postępowania, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. Wymaga posiadania przymiotu strony.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Dotyczy stron postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 149 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa cywilnoprawna nie stanowi samoistnego źródła interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. • Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa powszechnie obowiązującego. • Spółka nie wykazała posiadania praw rzeczowych do nieruchomości, które dawałyby jej status strony w postępowaniu o odszkodowanie. • Zasada czynnego udziału w postępowaniu dotyczy stron, a nie podmiotów posiadających jedynie interes faktyczny.
Odrzucone argumenty
Spółka posiadała interes prawny w postępowaniu administracyjnym z uwagi na zawartą umowę cywilnoprawną z Miastem [...] dotyczącą poniesienia kosztów odszkodowania. • Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. • Błędna wykładnia art. 12 ust. 4f specustawy drogowej. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności cywilnoprawnej dokonane przez podmiot prawa cywilnego • Prawo administracyjne jako prawo publiczne jest bezwzględnie wiążące i nie może być modyfikowane przez umowy cywilnoprawne. • Interes prawny musi być obiektywizowany przez normę prawną, a nie wynikać z subiektywnego przekonania o korzystności rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
sprawozdawca
Arkadiusz Blewązka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowy cywilnoprawne nie tworzą interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, a przymiot strony musi wynikać z przepisów prawa powszechnie obowiązującego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których podmiot powołuje się na umowę cywilnoprawną jako podstawę swojego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście specustawy drogowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia rozgraniczenia między prawem cywilnym a administracyjnym oraz definicji interesu prawnego, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.
“Umowa cywilna nie da Ci statusu strony w postępowaniu administracyjnym – NSA wyjaśnia granice interesu prawnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.