I OSK 729/24Oddalenie skargi kasacyjnej wywłaszczenie nieruchomości
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 1958 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Skarżący podnosił szereg zarzutów, kwestionując m.in. prawidłowość doręczenia pierwotnego orzeczenia, stosowanie przepisów dekretu z 1949 r. oraz nowelizacji KPA z 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją, podlegają umorzeniu z mocy prawa. W ocenie NSA, orzeczenie z 1958 r. stało się ostateczne najpóźniej w październiku 1959 r., a wniosek o stwierdzenie jego nieważności złożono ponad 62 lata później. Sąd podzielił stanowisko WSA i organu o prawidłowości umorzenia postępowania, wskazując, że wprowadzenie terminu przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji było konieczne z uwagi na zasady państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego i ochrony zaufania do państwa, a 30-letni termin był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. NSA oddalił również wniosek o zawieszenie postępowania, wskazując na możliwość wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia przez TK niekonstytucyjności przepisów nowelizacji KPA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA dotyczącego umorzenia postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 30 lat, a także kwestie konstytucyjności tej regulacji.
Dotyczy spraw, w których wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po wejściu w życie nowelizacji KPA z 2021 r., a od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło ponad 30 lat.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie takie podlega umorzeniu z mocy prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, wprowadzający 30-letni termin do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP i ma na celu zapewnienie pewności obrotu prawnego oraz trwałości decyzji administracyjnych. W przypadku, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po upływie tego terminu, organ jest zobowiązany do umorzenia postępowania.
Czy doręczenie orzeczenia o wywłaszczeniu z 1958 r. poprzez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń było skuteczne, jeśli organ znał adres zamieszkania strony?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale uznał, że orzeczenie z 1958 r. stało się ostateczne najpóźniej w 1959 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności złożono po upływie 30 lat od tego momentu.
Uzasadnienie
NSA oparł swoje rozstrzygnięcie na upływie 30-letniego terminu do wzruszenia decyzji, co skutkowało umorzeniem postępowania niezależnie od ewentualnych wad pierwotnego doręczenia. Sąd wskazał, że orzeczenie z 1958 r. uzyskało klauzulę prawomocności w 1959 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności złożono po ponad 62 latach.
Czy przepisy nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r. (w tym art. 2 ust. 2) są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami państwa prawnego, ochrony praw nabytych i prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, NSA podziela stanowisko, że przepisy te są zgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
NSA powołał się na liczne orzeczenia TK i własne orzecznictwo, które potwierdzają konstytucyjność wprowadzenia terminu przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. Sąd podkreślił, że celem tych zmian było zapewnienie pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji, a 30-letni termin jest wystarczający dla ochrony praw jednostki.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (37)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia poprzez zastosowanie i umorzenie postępowania pomimo braku podstaw do uznania skutecznego doręczenia orzeczenia.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
Nowelizacja art. 2 § ust. 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa umorzenia postępowania z mocy prawa w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji.
Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2
Pomocnicze
Dekret1949oNiPNN art. 18 § ust. 2
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Dotyczy sposobu doręczenia orzeczenia o wywłaszczeniu poprzez obwieszczenie.
UoZiTW1958 art. 53 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zarzut naruszenia poprzez niezastosowanie i uznanie za prawidłowe stosowanie przepisów Dekretu 1949 r.
UoZiTW1958 art. 56
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zarzut naruszenia poprzez niezastosowanie i uznanie za prawidłowe stosowanie przepisów Dekretu 1949 r.
UoZiTW1958 art. 28 § ust. 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zarzut niezastosowania i uznania za prawidłowe niedoręczenie orzeczenia H.K. mimo znania jej miejsca pobytu.
UoZiTW1958 art. 16 § ust. 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zarzut niezastosowania i uznania za prawidłowe niedoręczenie orzeczenia H.K. mimo znania jej miejsca pobytu.
UoZiTW1958 art. 22 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zarzut podtrzymania decyzji o umorzeniu postępowania mimo obowiązku zawarcia w decyzji o wywłaszczeniu orzeczenia o odszkodowaniu lub jego odroczenia.
UoZiTW1958 art. 22 § ust. 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zarzut podtrzymania decyzji o umorzeniu postępowania mimo obowiązku zawarcia w decyzji o wywłaszczeniu orzeczenia o odszkodowaniu lub jego odroczenia.
UoZiTW1958 art. 26 § ust. 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zarzut niezłożenia odszkodowania do depozytu sądowego.
UoZiTW1958 art. 16 § ust. 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zarzut zastosowania mimo znania lub powinności znania miejsca pobytu H.K.
P.p.s.a. art. 158 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut podtrzymania decyzji organu wydanej w oparciu o ten przepis w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wiążąca ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Enumeratywne wyliczenie przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
P.p.s.a. art. 185
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek skarżącego o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
P.p.s.a. art. 7
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia poprzez niezebranie wszystkich dowodów i nieprawidłowe ustalenia faktyczne.
P.p.s.a. art. 77 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia poprzez niezebranie wszystkich dowodów i nieprawidłowe ustalenia faktyczne.
P.p.s.a. art. 145a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uprawnienie do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca od wejścia w życie orzeczenia TK.
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia poprzez niezebranie wszystkich dowodów i nieprawidłowe ustalenia faktyczne.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia poprzez niezebranie wszystkich dowodów i nieprawidłowe ustalenia faktyczne.
Nowelizacja
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut niezgodności z Konstytucją RP w zakresie uniemożliwienia stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut niezgodności nowelizacji KPA z zasadą państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut niezgodności nowelizacji KPA z prawem do sądu.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut niezgodności nowelizacji KPA z prawem do wynagrodzenia szkody.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut niezgodności nowelizacji KPA z prawem własności.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut niezgodności nowelizacji KPA z prawem własności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut niezgodności nowelizacji KPA z prawem własności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut niezgodności nowelizacji KPA z prawem własności.
Dz.U. 1949 nr 27 poz 197 art. 18 § ust. 2
k.p.a. art. 158 § § 3
Dz.U. 2021 poz 735
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania pomimo braku podstaw do uznania skutecznego doręczenia orzeczenia. • Naruszenie art. 18 ust. 2 dekretu z 1949 r. poprzez uznanie, że orzeczenie mogło zostać obwieszczone. • Naruszenie art. 53 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 56 UoZiTW1958 poprzez niezastosowanie i uznanie za prawidłowe stosowanie przepisów Dekretu 1949 r. • Naruszenie art. 28 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 UoZiTW1958 poprzez niezastosowanie i uznanie za prawidłowe niedoręczenie orzeczenia H.K. mimo znania jej miejsca pobytu. • Naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 22 ust. 2 UoZiTW1958 poprzez podtrzymanie decyzji o umorzeniu postępowania mimo obowiązku zawarcia w decyzji o wywłaszczeniu orzeczenia o odszkodowaniu. • Naruszenie art. 26 ust. 2 UoZiTW1958 poprzez niezłożenie odszkodowania do depozytu sądowego. • Naruszenie art. 16 ust. 2 UoZiTW1958 poprzez zastosowanie mimo znania lub powinności znania miejsca pobytu H.K. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie skutecznego doręczenia/uprawomocnienia orzeczenia, nieprawidłowe przyjęcie możliwości obwieszczenia, nieuwzględnienie dowodów dotyczących sytuacji zdrowotnej, mieszkaniowej i represji. • Podtrzymanie decyzji organu skutkujące nierozpoznaniem istoty sprawy, w tym niewydania decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania. […]
Godne uwagi sformułowania
NSA orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażone tam stanowisko i uznając je za własne, przyjmuje za podstawę rozważań w sprawie. • W uchwale z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt I OPS 3/22, (...) Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł ponadto, że z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, iż jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych i uwzględniać podczas planowania przyszłych działań ryzyko zmian prawodawczych, uzasadnionych zmianą warunków społecznych. • Wprowadzenie tych zmian było też wynikiem orzecznictwa, w którym wskazywano na potrzebę wprowadzenia cezury czasowej. • Wobec powyższego Sąd I instancji trafnie zaaprobował stanowisko organu o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 13 czerwca 1958 r.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Mariola Kowalska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA dotyczącego umorzenia postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 30 lat, a także kwestie konstytucyjności tej regulacji."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po wejściu w życie nowelizacji KPA z 2021 r., a od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło ponad 30 lat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z trwałością decyzji administracyjnych i ochroną praw nabytych, a także interpretacją przepisów wprowadzonych w celu ograniczenia możliwości wzruszania starych decyzji. Ma znaczenie praktyczne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomości.
“Czy 60-letnia decyzja wywłaszczeniowa może być unieważniona? NSA: Nie, jeśli minęło 30 lat od jej uprawomocnienia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.