Orzeczenie · 2025-11-18

I OSK 7/23Zwrot nieruchomości skarga kasacyjną oddalona

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-11-18
NSANieruchomościWysokansa
wywłaszczenienieruchomośćdroga publicznazwrot nieruchomościprawo administracyjnegospodarka nieruchomościamicel publicznyskarga kasacyjna

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez I.W. i S.W. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego odmawiającą zwrotu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Nieruchomość ta została wywłaszczona pod budowę drogi wojewódzkiej. Organy administracji oraz WSA uznały, że cel wywłaszczenia został w pełni zrealizowany poprzez budowę chodnika, zjazdu i miejsc parkingowych, a nieruchomość nie stała się zbędna. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez błędną analizę materiału dowodowego, w tym pominięcie faktu wykonania dojazdu do innych nieruchomości, wykonania miejsc parkingowych niezgodnie z celem wywłaszczenia oraz wykonania bramy wjazdowej. Zarzucili również naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n.) poprzez ich niezastosowanie i odmowę zwrotu nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że inwestycja drogowa została zrealizowana zgodnie z decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRiD), a jej cel został w pełni osiągnięty. Wskazał, że zarzuty dotyczące szczegółów zagospodarowania terenu (np. kształt trawnika, lokalizacja parkingu) są nieistotne, jeśli ogólny cel wywłaszczenia został zrealizowany w wymaganym terminie. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości pod budowę dróg publicznych, w szczególności w kontekście realizacji celu wywłaszczenia i dopuszczalności zwrotu w przypadku zrealizowanej inwestycji drogowej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie nieruchomość została wywłaszczona pod budowę drogi publicznej i inwestycja została zrealizowana. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany lub nieruchomość stała się zbędna w inny sposób.

Zagadnienia prawne (2)

Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi publicznej, na której zrealizowano inwestycję drogową, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi, jeśli część zagospodarowania odbiega od pierwotnych założeń, ale ogólny cel został zrealizowany?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi publicznej, na której zrealizowano inwestycję zgodnie z decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie podlega zwrotowi, nawet jeśli szczegóły zagospodarowania odbiegają od pierwotnych założeń, o ile ogólny cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Uzasadnienie

NSA uznał, że realizacja inwestycji drogowej na wywłaszczonej nieruchomości, zgodna z decyzją ZRiD, oznacza pełną realizację celu wywłaszczenia. Drobne różnice w zagospodarowaniu terenu (np. lokalizacja parkingu, kształt trawnika) nie mają wpływu na możliwość zwrotu nieruchomości, jeśli cel główny został osiągnięty.

Czy wykonanie dojazdu do innych nieruchomości lub wykonanie miejsc parkingowych, które nie są bezpośrednio związane z budową pasa drogowego, stanowi podstawę do uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia?

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli te elementy są integralną częścią zrealizowanej inwestycji drogowej, która obejmuje również budowę chodnika, zjazdu i miejsc parkingowych, a całość mieści się w granicach terenu przeznaczonego pod budowę drogi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zjazd i miejsca parkingowe, nawet jeśli służą obsłudze komunikacyjnej sąsiednich terenów, są częścią zrealizowanej inwestycji drogowej, która obejmowała budowę chodnika, zjazdu i miejsc parkingowych. Kluczowe jest, że te elementy znalazły się w granicach terenu przeznaczonego pod budowę drogi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (8)

Główne

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.d.p. art. 2a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez dowolną, niekompletną i błędną analizę materiału dowodowego przez organ II instancji. • Naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich błędne niezastosowanie i odmowę zwrotu nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

cel wywłaszczenia został w pełni zrealizowany • nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu • drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie • nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne są rzeczami wyłączonymi z obrotu

Skład orzekający

Mariola Kowalska

przewodniczący sprawozdawca

Karol Kiczka

członek

Maria Grzymisławska-Cybulska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości pod budowę dróg publicznych, w szczególności w kontekście realizacji celu wywłaszczenia i dopuszczalności zwrotu w przypadku zrealizowanej inwestycji drogowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie nieruchomość została wywłaszczona pod budowę drogi publicznej i inwestycja została zrealizowana. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany lub nieruchomość stała się zbędna w inny sposób.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – zwrotu wywłaszczonych gruntów, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów. Pokazuje, jak sądy interpretują realizację celu publicznego.

“Czy wywłaszczona pod drogę działka zawsze wróci do właściciela? NSA wyjaśnia.”

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst