I OSK 674/23Oddalenie skargi kasacyjnej dekret grunty warszawskie 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 1961 r. z naruszeniem prawa. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów materialnych, w tym konstytucyjnych zasad państwa prawnego, równości, ochrony własności i prawa do sądu, poprzez zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego. Kwestionowała również naruszenia przepisów postępowania, w tym brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i zapewnienia czynnego udziału spadkobierców. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie jest samoistnym celem postępowania, a jedynie sposobem zakończenia postępowania nadzorczego w trybie art. 156 k.p.a. Zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (w tym stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa) nie może być wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Ponieważ orzeczenie z 1961 r. zostało ogłoszone 27 grudnia 1961 r., a wniosek skarżącej wpłynął po upływie 30 lat, postępowanie nie mogło być wszczęte ani prowadzone. NSA uznał, że wprowadzenie ograniczenia czasowego nie narusza konstytucyjnych zasad równości, ochrony własności czy prawa do sądu, a służy stabilizacji stosunków prawnych i pewności prawa. Zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych również uznano za niezasadne, gdyż ewentualne uchybienia nie mogły wpłynąć na wynik sprawy, która była przesądzona kwestiami temporalnymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów KPA dotyczących stwierdzania nieważności decyzji i wydania z naruszeniem prawa, w szczególności w kontekście ograniczeń czasowych wprowadzonych nowelizacją z 2021 r. oraz ich zgodności z Konstytucją RP.
Dotyczy spraw związanych z nadzwyczajnymi trybami kontroli decyzji administracyjnych, gdzie kluczowe jest ustalenie daty ogłoszenia lub doręczenia decyzji i stosowanie przepisów KPA w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, wszczęte na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., może być prowadzone po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, zwłaszcza w kontekście nowelizacji KPA z 2021 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (w tym stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa) nie może być wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest częścią postępowania nadzorczego w trybie art. 156 k.p.a. i nie stanowi samoistnego celu. Termin 30 lat od ogłoszenia orzeczenia z 1961 r. uniemożliwił wszczęcie postępowania po wejściu w życie nowelizacji KPA, a umorzenie postępowań wszczętych i niezakończonych przed tą datą było skutkiem prawnym.
Czy wprowadzenie 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej narusza konstytucyjne zasady państwa prawnego, równości, ochrony własności i prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wprowadzenie ograniczenia czasowego nie narusza tych zasad. Jest to wyraz realizacji zasady pewności prawa i stabilności stosunków prawnych, a ustawodawca ma prawo ograniczyć w czasie możliwość dochodzenia ochrony prawnej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ochrona praw jednostki musi być zrównoważona z pewnością prawa i stabilnością obrotu prawnego. Termin 30 lat nie zamyka drogi sądowej, lecz ogranicza czas, w którym można uzyskać niezbędny prejudykat. Ograniczenie to służy stabilizacji stosunków prawnych i mieści się w granicach swobody ustawodawcy.
Czy naruszenie przepisów postępowania, takie jak brak przeprowadzenia postępowania dowodowego czy zapewnienia czynnego udziału spadkobierców, może mieć wpływ na wynik sprawy, gdy postępowanie nadzorcze zostało zainicjowane po upływie ustawowego terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji, gdy postępowanie nadzorcze zostało zainicjowane po upływie 30-letniego terminu, organ nie był uprawniony do merytorycznego badania przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a zatem ewentualne uchybienia proceduralne nie mogły wpłynąć na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro postępowanie nadzorcze było niedopuszczalne z powodu upływu terminu, organ nie mógł prowadzić dowodów ani ustalać kręgu stron. Rozstrzygnięcie miało charakter deklaratoryjny wobec skutku prawnego wynikającego z przepisów temporalnych, a nie z ustaleń faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może być wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia. Dotyczy to również stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, jeśli były inicjowane po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przeszkody w stwierdzeniu nieważności decyzji, w tym upływ terminu 30 lat.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości obywateli.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności i praw nabytych.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 30-letniego terminu od ogłoszenia orzeczenia z 1961 r. uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności lub wydania z naruszeniem prawa, zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA narusza zasady państwa prawnego, równości, ochrony własności i prawa do sądu. • Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest odrębnym postępowaniem, niezależnym od stwierdzenia nieważności. • Organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia rażącego naruszenia prawa. • Nie zapewniono czynnego udziału wszystkim spadkobiercom. • Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił, że postępowanie spadkowe po J. M. pozostawało w toku.
Godne uwagi sformułowania
stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 158 § 2 k.p.a., nie stanowi samoistnego celu ani przedmiotu odrębnego postępowania administracyjnego. • Rozstrzygnięcie z art. 158 § 2 k.p.a. zapada wyłącznie w ramach tego samego postępowania nadzorczego, a nie w odrębnej sprawie administracyjnej. • Po upływie trzydziestu lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie można ani skutecznie wszcząć takiego postępowania, ani uzyskać jednego z jego możliwych rozstrzygnięć w postaci stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. • Ustawodawca, ważąc konkurujące wartości, jakimi są ochrona praw jednostki przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych oraz stabilność porządku prawnego, nie pozbawił adresatów wadliwych decyzji ochrony przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych, a jedynie ograniczył w czasie możliwość dochodzenia tej ochrony. • Nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych zwłaszcza wtedy, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw, nie stanowi zasady konstytucyjnej podczas, gdy wartością konstytucyjną jest stabilność stosunków prawnych.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Elżbieta Kremer
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących stwierdzania nieważności decyzji i wydania z naruszeniem prawa, w szczególności w kontekście ograniczeń czasowych wprowadzonych nowelizacją z 2021 r. oraz ich zgodności z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z nadzwyczajnymi trybami kontroli decyzji administracyjnych, gdzie kluczowe jest ustalenie daty ogłoszenia lub doręczenia decyzji i stosowanie przepisów KPA w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z ograniczeniami czasowymi w kwestionowaniu starych decyzji administracyjnych, co ma znaczenie dla pewności prawa i ochrony praw nabytych, a także odwołuje się do konstytucyjnych zasad.
“Czy 30-letni termin na kwestionowanie decyzji administracyjnych jest zgodny z Konstytucją?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.