I OSK 563/24Oddalenie skargi kasacyjnej przejęcie gospodarstw rolnych
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. F. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1954 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i Konstytucji, kwestionując zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie KPA, który przewiduje obligatoryjne umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli zostało ono wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest zgodny z Konstytucją RP, w tym z zasadą państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), zasadą ochrony własności (art. 21, art. 64) i zasadą ochrony praw nabytych (art. 77 ust. 1 i 2). Sąd wskazał, że wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości stwierdzania nieważności decyzji jest uzasadnione potrzebą stabilizacji stanu prawnego, ochrony pewności obrotu prawnego oraz interesu publicznego, zwłaszcza gdy od wydania decyzji upłynęło kilkadziesiąt lat. W ocenie NSA, 63 lata od wydania decyzji to wystarczający czas, aby strona utraciła możliwość jej kwestionowania. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, które potwierdzają dopuszczalność wprowadzania takich ograniczeń czasowych, mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa prawnego i trwałości decyzji administracyjnych. NSA zaznaczył, że sądy administracyjne nie są uprawnione do badania prawidłowości procesu legislacyjnego, a jedynie do stosowania obowiązujących przepisów. Sąd odniósł się również do art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, wskazując, że chroni on prawo do korzystania z mienia, a nie prawo do jego nabywania, oraz że państwo ma swobodę co do restytucji lub odszkodowania za zdarzenia historyczne. Sąd stwierdził, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe w możliwości stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w kontekście ochrony pewności obrotu prawnego i stabilności stosunków prawnych.
Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który przewiduje obligatoryjne umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 30 lat od jej doręczenia, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą państwa prawnego, ochroną własności i zasadą ochrony praw nabytych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest zgodny z Konstytucją RP. Wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości stwierdzania nieważności decyzji jest uzasadnione potrzebą stabilizacji stanu prawnego, ochrony pewności obrotu prawnego i interesu publicznego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepis wprowadzający 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodny z Konstytucją, ponieważ zapewnia stabilność prawną i pewność obrotu. Odwołano się do orzecznictwa TK i SN, które potwierdzają dopuszczalność takich ograniczeń czasowych.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznając go za sprzeczny z Konstytucją RP, jeśli sprzeczność ta nie jest oczywista?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w przypadku oczywistej niekonstytucyjności przepisu, gdy norma konstytucyjna jest na tyle skonkretyzowana, że może być samoistnie zastosowana.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że odmowa zastosowania przepisu ustawy jest środkiem nadzwyczajnym i może nastąpić tylko w przypadku oczywistej sprzeczności przepisu z Konstytucją, a nie w sytuacji, gdy taka sprzeczność nie jest oczywista.
Czy art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC chroni prawo do uzyskiwania lub nabywania mienia, czy też prawo do jego korzystania i poszanowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 1 Protokołu nr 1 EKPC chroni prawo do korzystania i poszanowania mienia, a nie prawo do jego uzyskiwania czy nabywania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 1 Protokołu nr 1 EKPC chroni prawo do korzystania z mienia, a nie prawo do jego nabywania, co jest istotne w kontekście spraw dotyczących historycznych przejęć nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
u.zm.k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia za szkody.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, który przewiduje umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 30 lat, jest zgodne z Konstytucją RP i chroni pewność obrotu prawnego. • Stabilizacja stanu prawnego i ochrona interesu publicznego uzasadniają ograniczenie czasowe w możliwości kwestionowania decyzji administracyjnych. • Sądy administracyjne nie są uprawnione do badania prawidłowości procesu legislacyjnego.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA narusza przepisy postępowania i Konstytucję RP, w tym zasadę zaufania obywateli do państwa i prawo do wynagrodzenia za szkody. • Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest sprzeczny z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC.
Godne uwagi sformułowania
Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). • Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko prawne wyrażone w powyższych wyrokach i argumentację przedstawioną w uzasadnieniach tych wyroków. • Z chwilą wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli 16 września 2021 r. organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiej decyzji, a prowadzone w tym przedmiocie postępowania podlegały umorzeniu z mocy ustawy. • W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. […]
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Iwona Bogucka
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe w możliwości stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w kontekście ochrony pewności obrotu prawnego i stabilności stosunków prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej i ograniczeń czasowych w kwestionowaniu starych decyzji administracyjnych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli i prawników.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 70 lat? NSA: Pewność prawa ponad wszystko.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.