I OSK 556/23Odmowa wszczęcia postępowania nawaznosciowego po 30 latach 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżących na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1961 r. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie prawa materialnego, w tym przepisów Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego, równości, ochrony własności, prawa do sądu) oraz przepisów KPA, przez zastosowanie nowelizacji KPA z 2021 r. Skarżący argumentowali, że nowelizacja narusza prawa obywateli i że sąd powinien zbadać jej zgodność z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że nowelizacja KPA, wprowadzająca m.in. art. 158 § 3 KPA i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, ma zastosowanie do wniosków złożonych po wejściu w życie zmian (16 września 2021 r.). Wniosek skarżących wpłynął po tej dacie, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania. Sąd zaznaczył, że nie jest uprawniony do badania zgodności przepisów z Konstytucją w sposób wykraczający poza ich literalne brzmienie i utrwalone orzecznictwo, ani do nadawania przepisom znaczenia sprzecznego z wolą ustawodawcy. Stwierdzono, że nowelizacja nie wprowadziła nowego trybu stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, a jedynie ograniczyła możliwość wszczęcia postępowania nieważnościowego do 30 lat od doręczenia decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA dotyczących terminów do składania wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji oraz zakresu kontroli konstytucyjności przez sądy administracyjne.
Dotyczy spraw, w których wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po wejściu w życie nowelizacji KPA z 16 września 2021 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego, wprowadzająca 30-letni termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, może być stosowana do wniosków złożonych po wejściu w życie zmian, nawet jeśli dotyczy decyzji wydanej przed wieloma laty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowelizacja KPA, w tym art. 158 § 3 KPA i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, ma zastosowanie do wniosków złożonych po wejściu w życie zmian (16 września 2021 r.), co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania, jeśli wniosek wpłynął po tym terminie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy przejściowe nowelizacji KPA jasno wskazują na jej zastosowanie do wniosków złożonych po dacie wejścia w życie zmian, a zatem wniosek skarżących złożony po 16 września 2021 r. musiał być rozpatrywany według nowego stanu prawnego, który przewiduje odmowę wszczęcia postępowania w przypadku przekroczenia 30-letniego terminu od doręczenia decyzji.
Czy sąd administracyjny może badać zgodność przepisów nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z Konstytucją RP w sposób wykraczający poza ich literalne brzmienie i utrwalone orzecznictwo, nadając im inną treść niż wynika z woli ustawodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie może nadawać przepisom znaczenia sprzecznego z ich brzmieniem lub wolą ustawodawcy, nawet powołując się na wykładnię prokonstytucyjną, chyba że zachodzi oczywista niekonstytucyjność lub orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kontrola konstytucyjności sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter rozproszony i ogranicza się do badania zgodności stosowanych przepisów z Konstytucją RP w świetle utrwalonego orzecznictwa. Sąd nie może dowolnie interpretować przepisów ani nadawać im treści sprzecznej z wolą ustawodawcy, nawet w celu ochrony praw obywateli, jeśli nie ma oczywistej niekonstytucyjności lub orzeczenia TK.
Czy art. 158 § 2 KPA, dotyczący stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, stanowi samodzielną podstawę roszczenia po wejściu w życie nowelizacji KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 158 § 2 KPA nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia, a nowelizacja KPA nie wprowadziła nowego trybu stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, ograniczając jedynie możliwość wszczęcia postępowania nieważnościowego do 30 lat.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 158 § 2 KPA może być stosowany tylko w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, gdy spełnione są przesłanki z art. 156 § 1 i § 2 KPA. Nowelizacja KPA nie zmieniła treści tego przepisu ani nie wprowadziła odrębnej procedury stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten wprowadza zasadę umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.
K.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności decyzji, w tym upływ znacznego czasu od wydania decyzji, gdy była ona podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.
K.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wprowadza dodatkową przesłankę negatywną dla wszczęcia postępowania nieważnościowego – odmowę wszczęcia postępowania, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości obywateli.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona praw nabytych.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 77
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
K.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie nowelizacji KPA, która wprowadziła 30-letni termin na wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji. • Naruszenie Konstytucji RP (zasada państwa prawnego, równości, ochrony własności, prawa do sądu) przez zastosowanie nowelizacji KPA. • Naruszenie przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia i nieustalenie, czy zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Godne uwagi sformułowania
Sąd I instancji mógł i powinien był zbadać zgodność przepisów ustawy nowelizującej z przepisami Konstytucji. • Nie domagamy się od Sądu 'odmówienia zastosowania' obowiązującego przepisu prawa, ale wskazujemy że można przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wyłożyć w zgodzie z Konstytucją RP. • Wniosek został złożony po 50 latach od doręczenia przedmiotowej decyzji, a wszczęcie i prowadzenie postępowania w świetle przepisu art. 158 § 3 K.p.a. jest w obecnym stanie prawnym niedopuszczalne. • Ustawodawca zatem w sposób zamierzony wprowadził dwa sposoby zakończenia postępowań dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w zależności od daty jego wszczęcia. • Nie można też zaakceptować stanowiska, że w niniejszej sprawie sąd administracyjny w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności był uprawniony do przeprowadzenia takiej wykładni art. 158 § 3 w związku z art. 156 § 2 K.p.a., która uprawniałaby go do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, a więc nadania im innej treści niż wynika z tych przepisów.
Skład orzekający
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Karol Kiczka
członek
Mariola Kowalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA dotyczących terminów do składania wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji oraz zakresu kontroli konstytucyjności przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po wejściu w życie nowelizacji KPA z 16 września 2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z nowelizacją KPA i ograniczeniem możliwości kwestionowania starych decyzji administracyjnych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obywateli.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 60 lat? NSA wyjaśnia nowe ograniczenia w KPA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.