I OSK 525/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP dotyczących ochrony własności, argumentując, że mimo ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrot nieruchomości powinien nastąpić. NSA podkreślił, że przepisy Konstytucji RP dotyczące ochrony własności muszą być uzupełnione przepisami ustawowymi, w tym ustawą o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednakże, art. 229 tej ustawy stanowi, że roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W rozpoznawanej sprawie, prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na rzecz osoby trzeciej i ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym, NSA uznał, że spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 229 ugn, co wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, gdzie prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione przed wejściem w życie ustawy.
Dotyczy sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie dotyczy innych form zbycia nieruchomości lub ustanowienia praw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienie go w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienie go w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości zgodnie z art. 229 ugn.
Uzasadnienie
NSA oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi wyjątek od zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Skoro prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy, roszczenie o zwrot nie przysługuje.
Czy przepisy Konstytucji RP dotyczące ochrony własności (art. 2, 21, 31, 64) mogą być stosowane w oderwaniu od przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w kwestii zwrotu wywłaszczonych nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Konstytucji RP dotyczące ochrony własności muszą być uzupełnione postanowieniami ustawowymi, w tym ustawą o gospodarce nieruchomościami, która precyzuje zasady wywłaszczania i zwrotu nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że konstytucyjny wzorzec ochrony prawa własności nie jest regulacją zupełną i wymaga uzupełnienia przez przepisy ustawowe, takie jak ustawa o gospodarce nieruchomościami, która określa szczegółowe zasady ograniczania prawa własności i zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Przepisy (22)
Główne
ugn art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ugn art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 182 § § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 183 § § 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 184
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 209
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 210
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ugn art. 250
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 258-261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienie go w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 229 ugn.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 2, 21 ust. 1 i 2, 31 ust. 1 i 3, 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP przez niezastosowanie, w konsekwencji przyjęcia, że niedopuszczalny jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości z powodu ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. • Naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 229 ugn przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Godne uwagi sformułowania
zawarte w art. 229 ugn wyłączenie możliwości dochodzenia roszczenia z art. 136 ust. 3 ugn stanowi zatem samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości • nadanie pełnej treści konstytucyjnemu wzorcowi ochrony prawa własności w zakresie nieruchomości, w tym ich wywłaszczania i zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, musi odbywać się z uwzględnieniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Joanna Skiba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, gdzie prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione przed wejściem w życie ustawy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie dotyczy innych form zbycia nieruchomości lub ustanowienia praw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów. Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia prawa do zwrotu jest kluczowa.
“Wyjątek od zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: kiedy prawo użytkowania wieczystego blokuje roszczenia?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.